योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)

Verse 1

सनन्दन उवाच । एतदध्यात्ममानाढ्यं वचः केशिध्वजस्य सः । खाडिक्योऽमृतवच्छ्रुत्वा पुनराह तमीरयन् 1. ॥ १ ॥

ສະນັນດະນະ ກ່າວວ່າ: ຄາດິກຍະ ໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງ ເກສິທວະຊະ ອັນອຸດົມດ້ວຍປັນຍາອັດຍາດມະ ແລ້ວຮັບໄວ້ດັ່ງນ້ຳອະມຣິຕ ແລະໄດ້ກ່າວກັບທ່ານອີກ ເພື່ອຊັກຖາມຕໍ່ໄປ.

Verse 2

खाण्डिक्य उवाच । तद् ब्रूहि त्वं महाभाग योगं योगविदुत्तम । विज्ञातयोगशास्त्रार्थस्त्वमस्यां निमिसन्ततौ ॥ २ ॥

ຄານດິກຍະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີບຸນຍິ່ງ, ຜູ້ຮູ້ໂຍຄະອັນສູງສຸດ, ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກໂຍຄະນັ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ທ່ານເຂົ້າໃຈນັຍແຫ່ງຄຳສອນໂຍຄະຢ່າງຄົບຖ້ວນ ແລະໃນສາຍສະກຸນຂອງນິມິ ທ່ານເປັນຜູ້ນຳທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້.

Verse 3

केशिध्वज उवाच । योगस्वरूपं खाण्डिक्य श्रूयतां गदतो मम । यत्र स्थितो न च्यवते प्राप्य ब्रह्मलयं मुनिः ॥ ३ ॥

ເກສິທວະຊະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຄານດິກຍະ, ຈົ່ງຟັງເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກ່າວເຖິງສະພາບແທ້ຂອງໂຍຄະ; ຢູ່ໃນສະພາບນັ້ນ ມຸນີເມື່ອໄດ້ບັນລຸການລະລາຍໃນພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະບໍ່ຕົກກັບຄືນ.

Verse 4

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । बंधस्य विषयासङ्गि मुक्तेर्निर्विषयं तथा ॥ ४ ॥

ໃຈເທົ່ານັ້ນແມ່ນເຫດໃຫ້ມະນຸດທັງຫຼາຍທັງຜູກມັດແລະພົ້ນພາ. ເມື່ອມັນເກາະກ່ຽວກັບອາລົມວັດຖຸ ກໍເປັນພັນທະ; ແລະເມື່ອມັນປອດຈາກວັດຖຸ ນັ້ນແຫຼະແມ່ນທາງແຫ່ງມຸກຕິ.

Verse 5

विषयेभ्यः समाहृत्य विज्ञानात्मा बुधो मनः । चिन्तयेन्मुक्तये तेन ब्रह्मभूतं परेश्वरम् ॥ ५ ॥

ເມື່ອດຶງໃຈອອກຈາກອາລົມວັດຖຸທັງຫຼາຍ ບັນດິດຜູ້ມີວິຈານະອາດຕະ ຄວນພິຈາລະນາເພື່ອມຸກຕິ ພຣະປະເຣສະວະຣະ ຜູ້ສະຖິດເປັນພຣະພຣະຫມັນ।

Verse 6

आत्मभावं नयेत्तेन तद्ब्रह्माध्यापनं मनः । विकार्यमात्मनः शक्त्या लोहमाकर्षको यथा ॥ ६ ॥

ໂດຍວິນັຍນັ້ນ ຄວນນໍາໃຈໃຫ້ເຂົ້າສູ່ອາດຕະພາວະ; ແລ້ວໃຈຈະຈົມຢູ່ໃນພຣະພຣະຫມັນ. ໂດຍພະລັງສັກຕິພາຍໃນຂອງຕົນ ມັນຖືກປ່ຽນແປງໄດ້ ເຫມືອນແມ່ເຫຼັກດຶງເຫຼັກ.

Verse 7

आत्मप्रयत्नसापेक्षा विशिष्टा या मनोगतिः । तस्या ब्रह्मणि संयोगो योग इत्यभिधीते ॥ ७ ॥

ການເຄື່ອນໄຫວອັນພິເສດຂອງໃຈ ທີ່ອາໄສຄວາມພາກພຽນຂອງຕົນ; ການປະສານຂອງມັນກັບພຣະພຣະຫມັນ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ໂຍຄະ”.

Verse 8

एवमत्यन्तवैशिष्ट्ययुक्तधर्मोपलक्षणम् । यस्य योगः स वै योगी मुमुक्षुरमिधीयते ॥ ८ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ລັກສະນະກໍານົດຂອງຜູ້ທີ່ມີທຳມະອັນປະເສີດສຸດ ແມ່ນນີ້: ຜູ້ໃດທີ່ມີໂຍຄະ ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ໂຍຄີແທ້—ຜູ້ປາຖະໜາມຸກຕິ (ມຸມຸກສຸ).

Verse 9

योगयुक् प्रथमं योगी युञ्जमानोऽभिधीयते । विनिष्पन्नसमाधिस्तु परब्रह्मोपलब्धिमान् ॥ ९ ॥

ໂຍຄີຜູ້ກໍາລັງຝຶກໂຍຄະ ໃນຕອນຕົ້ນເອີ້ນວ່າ “ໂຍຄະຍຸກຕະ”. ແຕ່ເມື່ອສະມາທິສໍາເລັດສົມບູນ ລາວເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງພຣະປະຣະພຣະຫມັນ.

Verse 10

यद्यन्तरायदोषेण दूष्यते नास्य मानसम् । जन्मान्तरैरभ्यसनान्मुक्तिः पूर्वस्य जायते ॥ १० ॥

ແມ່ນແຕ່ເນື່ອງຈາກຄວາມຜິດພາດຂອງອຸປະສັກ ຈິດໃຈຂອງລາວຈະຖືກເປື້ອນກໍຕາມ ມົກຂະທີ່ເຄີຍຝຶກຝົນໄວ້ກ່ອນ ຈະເກີດຂຶ້ນອີກ ໂດຍການປະຕິບັດຕໍ່ເນື່ອງຂ້າມຫຼາຍຊາດ।

Verse 11

विनिष्पन्नसमाधिस्तु मुक्तिस्तत्रैव जन्मनि । प्राप्नोति योगी योगाग्निदग्धकर्मचयोऽचिरात् ॥ ११ ॥

ແຕ່ຍອກຄີຜູ້ທີ່ສະມາທິສຸກງອມສົມບູນ ຈະໄດ້ຮັບມົກຂະໃນຊາດນີ້ເທົ່ານັ້ນ; ເພາະກອງກຳທີ່ສະສົມໄວ້ ຖືກເຜົາໄໝ້ໄວໆໂດຍໄຟແຫ່ງໂຍກະ।

Verse 12

ब्रह्मचर्यमहिंसां च सत्यास्तेयापरिग्रहान् । सेवेतयोगी निष्कामो योगितां स्वमनो नयन् ॥ १२ ॥

ຍອກຄີຜູ້ບໍ່ມີຄວາມປາຖະໜາ ຄວນປະຕິບັດ ພຣະຫມະຈັນຍະ, ອະຫິງສາ, ຄວາມຈິງ, ບໍ່ລັກຂໂມຍ, ແລະ ບໍ່ຍຶດຕິດຄອບຄອງ; ພາຈິດຂອງຕົນເຂົ້າສູ່ວິໄນແຫ່ງໂຍກະ।

Verse 13

स्वाध्यायशौचसन्तोषतपांसि नियमान्यमान् । कुर्व्वीत ब्रह्मणि तथा परस्मिन्प्रवणं मनः ॥ १३ ॥

ຄວນປະຕິບັດຍະມະ ແລະ ນິຍະມະ—ການສຶກສາດ້ວຍຕົນເອງ, ຄວາມສະອາດບໍລິສຸດ, ຄວາມພໍໃຈ, ແລະ ຕະປະ—ແລະໃນທຳນອງດຽວກັນ ເຮັດໃຫ້ຈິດໂນ້ມໄປຫາພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ।

Verse 14

एते यमाश्च नियमाः पञ्च पञ्चप्रकीर्तिताः । विशिष्टफलदाः काम्या निष्कामानां विमुक्तिदाः ॥ १४ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຍະມະ ແລະ ນິຍະມະ ໄດ້ຖືກປະກາດວ່າ ມີຢ່າງລະຫ້າ. ຜູ້ປະຕິບັດດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາ ຈະໄດ້ຜົນພິເສດຕາມທີ່ປາດຖະໜາ; ແຕ່ສຳລັບຜູ້ບໍ່ມີຄວາມປາຖະໜາ ມັນປະທານມົກຂະ।

Verse 15

एवं भद्रा सनादीनां समास्थाय गुणैर्युतः । यमाख्यैर्नियमाख्यैश्च युञ्जीत नियतो यतिः ॥ १५ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຍະຕິຜູ້ສຳລວມຕົນ ໄດ້ຕັ້ງຫມັ້ນໃນວິໄນອັນເປັນມົງຄຸນ ທີ່ສະນະກະ ແລະ ທ່ານອື່ນໆ ສອນໄວ້ ແລະມີຄຸນທຳຄົບຖ້ວນ ຄວນຝຶກປະຕິບັດຢ່າງເຂັ້ມງວດ ດ້ວຍຂໍ້ປະພຶດທີ່ເອີ້ນວ່າ ຍະມະ ແລະ ວິໄນທີ່ເອີ້ນວ່າ ນິຍະມະ।

Verse 16

प्राणाख्यमवलंबस्थमभ्यासात्कुरुते तु यत् । प्राणायामः स विज्ञेयः सबीजोऽबीज एव च ॥ १६ ॥

ການຝຶກທີ່ໂດຍການຝຶກຊ້ຳໆ ຄວບຄຸມລົມຊີວິດ (ປຣານ) ໃນຂະນະທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຖານອັນຖືກຕ້ອງ ນັ້ນພຶງຮູ້ວ່າແມ່ນ «ປຣານາຍາມະ»; ແລະມີສອງປະເພດ ຄື «ມີເມັດ» (ສະບີຈະ) ແລະ «ບໍ່ມີເມັດ» (ອະບີຈະ).

Verse 17

परस्परेणाभिभवं प्राणापानौ यदानिलौ । कुरुतः सद्विधानेन तृतीयः संयमात्तयोः ॥ १७ ॥

ເມື່ອລົມສອງຢ່າງ ຄື ປຣານ ແລະ ອະປານ ທີ່ຖືກຄວບຄຸມຢ່າງຖືກທາງ ເລີ່ມກົດຂີ່ ແລະ ຊະນະກັນແລະກັນ, ເມື່ອຜູ້ປະຕິບັດສຳລວມທັງສອງດ້ວຍສັງຍະມະ ຈຶ່ງເກີດການເຄື່ອນໄຫວລົມຢ່າງທີສາມຂຶ້ນ.

Verse 18

तस्य चालंबनवत्स्थूलं रूपं द्विषत्पते । आलंबनमनन्तस्य योगिनोऽभ्यसतः स्मृतम् ॥ १८ ॥

ໂອ ທ່ານຜູ້ເປັນເຈົ້າເໜືອສັດຕູ, ສຳລັບໂຍຄີຜູ້ກຳລັງຝຶກປະຕິບັດ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ຄວນເອົາຮູບອັນຫຍາບ ແລະ ຈັບຕ້ອງໄດ້ ຂອງພຣະອະນັນຕະ (ຜູ້ບໍ່ມີຂອບເຂດ) ເປັນອາລຳບະນະ ເພື່ອພະຍຸງໃຈໃຫ້ໝັ້ນ ເຫມືອນເສົາຄ້ຳ.

Verse 19

शब्दादिष्वनुरक्तानि निगृह्याक्षाणि योगवित् । कुर्य्याच्चित्तानुकारीणि प्रत्याहारपरायणः ॥ १९ ॥

ຜູ້ຮູ້ໂຍຄະ ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນປຣະຕະຍາຫາຣະ (ການຖອນອິນຊີ) ຄວນຂົ່ມອິນຊີທີ່ຕິດໃນສຽງ ແລະ ອາຣົມອື່ນໆ ແລະເຮັດໃຫ້ມັນຕາມໃຈ (ບໍ່ຕາມຂ້າງນອກ).

Verse 20

वश्यता परमा तेन जायते निश्चलात्मनाम् । इन्द्रि याणामवश्यैस्तैर्न योगी योगसाधकः ॥ २० ॥

ໂດຍວິໄນນັ້ນ ຄວາມຄອບຄຸມຕົນອັນສູງສຸດ ເກີດຂຶ້ນໃນຜູ້ທີ່ຈິດໝັ້ນຄົງ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ອິນທຣີຍະຍັງບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ບໍ່ແມ່ນຍົກຄີ ແລະບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະຕິບັດໂຍຄະແທ້.

Verse 21

प्राणायामेन पवनैः प्रत्याहरेण चेन्द्रि यैः । वशीकृतैस्ततः कुर्यात्स्थिरं चेतः शुभाश्रये ॥ २१ ॥

ໂດຍປຣານາຍາມ ຄວບຄຸມລົມຊີວິດ ແລະໂດຍປຣັດຍາຫາຣະ ຝຶກອິນທຣີຍະໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ; ແລ້ວຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຈິດໝັ້ນຄົງ ໂດຍອາໄສຢູ່ໃນທີ່ພຶ່ງອັນເປັນມົງຄຸນ.

Verse 22

खाण्डिक्य उवाच । कथ्यतां मे महाभाग चेतसो यः शुभाश्रयः । यदाधारमशेषं तु हन्ति दोषसमुद्भवम् ॥ २२ ॥

ຂານຑິກຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ມີບຸນຍິ່ງ, ຂໍຈົ່ງບອກຂ້ອຍເຖິງທີ່ພຶ່ງອັນເປັນມົງຄຸນຂອງຈິດ; ເມື່ອຍຶດເປັນຖານຮອງແລ້ວ ການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຂໍ້ບົກພ່ອງທັງປວງຈະຖືກທຳລາຍ.

Verse 23

केशिध्वज उवाच । आश्रयश्चेतसो ज्ञानिन् द्विधा तच्च स्वरूपतः । रूपं मूर्तममूर्तं च परं चापरमेव च ॥ २३ ॥

ເກສິດວະຈະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ຮູ້ຄວາມຈິງ, ທີ່ພຶ່ງຂອງຈິດໂດຍສະພາບແທ້ແລ້ວເປັນສອງຢ່າງ: ເປັນ “ຮູບ” ທັງແບບມີຮ່າງ ແລະບໍ່ມີຮ່າງ; ແລະຍັງເປັນທັງສູງ ແລະຕ່ຳ.

Verse 24

त्रिविधा भावना रूपं विश्वमेतत्त्रिधोच्यते । ब्रह्माख्या कर्मसंज्ञा च तथा चैवोभयात्मिका ॥ २४ ॥

ຈັກກະວານນີ້ ທີ່ຮູບຮ່າງຖືກປັ້ນແຕ່ງໂດຍພາວະນາ (ການຮັບຮູ້-ການຄິດພິຈາລະນາ) ຖືກກ່າວວ່າເປັນສາມຢ່າງ: ທີ່ເອີ້ນວ່າ ພຣະພຣະຫມັນ, ທີ່ເອີ້ນວ່າ ກັມມະ, ແລະທີ່ມີສະພາບສອງດ້ານ ຮ່ວມທັງສອງ.

Verse 25

कर्मभावात्मिका ह्येका ब्रह्मभावात्मिका परा । उभयात्मिका तथैवान्या त्रिविधा भावभावना ॥ २५ ॥

ແທ້ຈິງ ການຝຶກພິຈາລະນາ (ພາວະນາ) ມີຢ່າງໜຶ່ງທີ່ເນັ້ນຈິດໃຈແຫ່ງກຳ (karma-bhāva) ແລະອີກຢ່າງທີ່ສູງກວ່າ ເນັ້ນຈິດໃຈແຫ່ງພຣະພຣະຫມ (brahma-bhāva) ອີກຢ່າງໜຶ່ງເປັນແບບປົນກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ພາວະນາທາງວິນຍານຈຶ່ງມີສາມປະເພດ.

Verse 26

सनकाद्यासदा ज्ञानिन् ब्रह्मभावनया युताः । कर्मभावनया चान्ये देवाद्याः स्थावराश्चराः ॥ २६ ॥

ສນະກະ ແລະບັນດາ຤ິສີອື່ນໆ ຕັ້ງຢູ່ໃນປັນຍາເສມອ ພ້ອມດ້ວຍພາວະນາແຫ່ງພຣະພຣະຫມ (brahma-bhāvanā). ແຕ່ສັດອື່ນໆ—ເລີ່ມຈາກເທວະ ແລະທັງຜູ້ເຄື່ອນໄຫວກັບຜູ້ຢູ່ນິ່ງ—ຖືກນໍາໂດຍພາວະນາແຫ່ງກຳ (karma-bhāvanā).

Verse 27

हिरण्यगर्भादिषु च ब्रह्मकर्मात्मिका द्विधा । अधिकारबोधयुक्तेषु विद्यते भावभावना ॥ २७ ॥

ແມ່ນແຕ່ໃນພວກຮິຣັນຍະຄັຣພະ ແລະອື່ນໆ ທິດທາງນີ້ກໍມີສອງຢ່າງ—ອີງພຣະພຣະຫມ ແລະອີງກຳພິທີ. ໃນຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ຕື່ນຮູ້ເຖິງຄວາມເໝາະສົມທາງວິນຍານ (adhikāra) ຈຶ່ງເກີດການພາວະນາແຫ່ງຈິດໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງ.

Verse 28

अक्षीणेषु समस्तेषु विशेषज्ञानकर्मसु । विश्वमेतत्परं चान्यद्भेदभिन्नदृशां नृप ॥ २८ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຕາບໃດທີ່ຄວາມຮູ້ແລະການກະທຳອັນເຈາະຈົງທັງປວງຍັງບໍ່ສິ້ນສຸດ (ຍັງເປັນແນວໂນ້ມຈຳກັດ) ສຳລັບຜູ້ທີ່ສາຍຕາແຕກອອກໂດຍຄວາມແບ່ງແຍກ ໂລກນີ້ຈະປາກົດເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ແລະອົງສູງສຸດເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ.

Verse 29

प्रत्यस्तमितभेदं यत्सत्तामात्रमगोचरम् । वचसामात्मसन्तोद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्मसंज्ञितम् ॥ २९ ॥

ຄວາມຮູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ພຣະພຣະຫມ” ຄືສິ່ງທີ່ຄວາມແຕກຕ່າງທັງປວງດັບສູນ ເຫຼືອແຕ່ຄວາມເປັນຢູ່ລ້ວນໆ ຢູ່ເກີນການຮັບຮູ້ຂອງປະສາດສຳຜັດ ບໍ່ເປັນວັດຖຸໃຫ້ຄຳເວົ້າຈັບຕ້ອງ ແລະເກີດເປັນການຕື່ນຮູ້ພາຍໃນຂອງອາດຕະມາ.

Verse 30

तच्च विष्णोः परं रूपमरूपस्याजनस्य च । विश्वस्वरूपवैरूप्यलक्षणं परमात्मनः ॥ ३० ॥

ນັ້ນແມ່ນຮູບອັນສູງສຸດຂອງພຣະວິສນຸ—ຂອງອົງທີ່ບໍ່ມີຮູບ ແລະບໍ່ເກີດ; ເປັນເຄື່ອງໝາຍຂອງພຣະປະຣະມາດມັນ ຜູ້ມີສະພາບເປັນຈັກກະວານ ປາກົດເປັນຮູບຫຼາຍຫຼາຍ ແລະປະກົດການຫຼາກຫຼາຍ।

Verse 31

न तद्योगयुजा शक्यं नृप चिन्तयितुं यतः । ततः स्थूलं हरे रूपं चिन्त्यं यच्चक्षुगोचरम् ॥ ३१ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເນື່ອງຈາກຄວາມຈິງອັນລະອຽດ ແລະບໍ່ມີຮູບນັ້ນ ຜູ້ທີ່ບໍ່ຝຶກຝົນໃນໂຢກະຍັງບໍ່ອາດພິຈາລະນາໄດ້; ດັ່ງນັ້ນຄວນເພ່ງສະມາທິໃນຮູບອັນໜາແນ່ຂອງພຣະຫຣິ—ຮູບທີ່ຕາມອງເຫັນໄດ້.

Verse 32

हिरण्यगर्भो भगवान्वासवोऽथ प्रजापतिः । मरुतो वसवो रुद्रा भास्करास्तारका ग्रहाः ॥ ३२ ॥

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຮິຣັນຍະຄັຣພະ (ພຣະພຣະຫມາ), ຕໍ່ມາ ວາສະວະ (ອິນທຣະ) ແລະ ປຣະຊາປະຕິ; ພວກມະຣຸດ, ວະສຸ, ຣຸດຣະ; ດວງອາທິດ, ດາວ ແລະ ດາວເຄາະ—ທັງໝົດນີ້ເປັນລຳດັບແຫ່ງຈັກກະວານອັນທິບພະ.

Verse 33

गन्धार्वा यक्षदैत्याश्च सकला देवयोनयः । मनुष्याः पशवः शैला समुद्रा ः सरितो द्रुमाः ॥ ३३ ॥

ຄັນທະຣະວາ, ຢັກສະ, ແລະ ໄດຕະຍະ—ແທ້ຈິງແລ້ວ ທຸກຈຳພວກທີ່ເກີດຈາກຊາດກຳເນີດເທວະ; ພ້ອມທັງມະນຸດ ແລະ ສັດ; ພູເຂົາ, ມະຫາສະໝຸດ, ແມ່ນ້ຳ ແລະ ຕົ້ນໄມ້—ທັງໝົດນີ້ຖືກຮວບຮວມໃນລຳດັບແຫ່ງຈັກກະວານນີ້.

Verse 34

भूप भूतान्यशेषाणि भूतानां ये च हेतवः । प्रधानादिविशेषान्ताश्चेतनाचेतनात्मकम् ॥ ३४ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ສັດທັງປວງໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຍົກເວັ້ນ—ແລະທັງເຫດປັດໃຈຂອງສັດທັງຫຼາຍ—ຕັ້ງແຕ່ ປຣະທານາ (Pradhāna) ໄປຈົນເຖິງ ວິເສສະ (Viśeṣa) ອັນເປັນຫຼັກການແຍກຈຳແນກ, ລ້ວນມີສະພາບທັງຈິດຮູ້ (ເຈຕະນາ) ແລະບໍ່ຈິດຮູ້ (ອະເຈຕະນາ).

Verse 35

एकपादं द्विपादं च बहुपादमपादकम् । मूर्त्तमेतद्धरे रूपं भावनात्रितयात्मकम् ॥ ३५ ॥

ມີຂາຂ້າງດຽວ, ມີສອງຂາ, ມີຫຼາຍຂາ, ແມ່ນກະທັ້ງບໍ່ມີຂາ—ນີ້ແມ່ນຮູບປາກົດ (ມູຣຕິ) ຂອງພຣະຫຣິ, ປະກອບດ້ວຍການພາວະນາສາມປະການ।

Verse 36

एतत्सर्वमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । परब्रह्मस्वरूपस्य विष्णोः शक्तिसमन्वितम् ॥ ३६ ॥

ຈັກກະວານທັງໝົດນີ້—ໂລກນີ້ທີ່ມີທັງສິ່ງເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ—ຖືກແຜ່ຊຶມແລະຄ້ຳຈຸນໂດຍສັກຕິ (Śakti) ຂອງພຣະວິສນຸ, ຜູ້ມີສະພາບເປັນພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ।

Verse 37

विष्णुशक्तिः परा प्रोक्ता क्षेत्रज्ञाख्या तथापरा । अविद्याकर्मसंज्ञान्या तृतीया शक्तिरिष्यते ॥ ३७ ॥

ສັກຕິຂອງພຣະວິສນຸ ຖືກກ່າວວ່າເປັນສັກຕິສູງສຸດ (parā)। ອີກສັກຕິໜຶ່ງເອີ້ນວ່າ ສັກຕິຂອງຜູ້ຮູ້ແຫ່ງສະໜາມ (kṣetrajña)। ສັກຕິທີສາມ ຖືກຮັບຮອງວ່າແມ່ນສິ່ງທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ອະວິທະຍາ ແລະ ກັມມະ (avidyā, karma)។

Verse 38

येयं क्षेत्रज्ञशक्तिः सा चेष्टिता नृप कर्मजा । असारभूते संसारे प्रोक्ता तत्र महामते ॥ ३८ ॥

ສັກຕິຂອງຜູ້ຮູ້ແຫ່ງສະໜາມ (kṣetrajña) ນີ້ ເອີ້ນວ່າ ‘ເຈສຕາ’ (ceṣṭā) ຄືການເຄື່ອນໄຫວ/ການກະທຳ, ໂອ ພຣະຣາຊາ, ແລະມັນເກີດຈາກກັມມະ. ຖືກສອນໄວ້ໃນໂລກສັງສານອັນບໍ່ມີແກ່ນສານ, ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່।

Verse 39

संसारतापानखिलानवाप्नोत्यनुसंज्ञितान् । तया तिरोहितत्वात्तु शक्तिः क्षेत्रज्ञसंज्ञिता ॥ ३९ ॥

ມັນບໍ່ຖືກແຕະຕ້ອງໂດຍຄວາມຮ້ອນຮົ່ມແຫ່ງສັງສານທັງປວງ ທີ່ຮູ້ສຶກໄດ້ຕາມປະສົບການ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກຖືກພະລັງນັ້ນປິດບັງ, ສັກຕິນີ້ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ຮູ້ແຫ່ງສະໜາມ’ (kṣetrajña).

Verse 40

सर्वभूतेषु भूपाल तारतम्येन लक्ष्यते । अप्राणवत्सु खल्वल्पा स्थावरेषु ततोऽधिका ॥ ४० ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນສັດທັງປວງ ພົບເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງເປັນຂັ້ນໆ. ໃນສິ່ງບໍ່ມີຊີວິດ ມັນນ້ອຍຫຼາຍ, ແລະໃນສັດຢູ່ນິ່ງ (ພືດ ແລະຜູ້ຢູ່ຄົງທີ່) ກໍຫຼາຍກວ່ານັ້ນ.

Verse 41

सरीसृपेषु तेभ्योऽन्याप्यतिशक्त्या पतत्त्रिषु । पतत्त्रिभ्यो मृगास्तेभ्यः स्वशक्त्या पशवोऽधिकाः ॥ ४१ ॥

ໃນພວກສັດຄານ ຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍກວ່າແມ່ນນົກ. ເໜືອກວ່ານົກແມ່ນສັດປ່າ, ແລະເໜືອກວ່ານັ້ນ ໂດຍພະລັງທີ່ມີແຕ່ເດີມ ແມ່ນສັດລ້ຽງ (ງົວ ແລະອື່ນໆ).

Verse 42

पशुभ्यो मनुजाश्चातिशक्त्या पुंसः प्रभाविताः । तेभ्योऽपि नागगन्धर्वयक्षाद्या देवता नृप ॥ ४२ ॥

ເໜືອກວ່າສັດລ້ຽງ ແມ່ນມະນຸດ ຜູ້ມີພະລັງແລະຄວາມສາມາດຫຼາຍກວ່າຢ່າງຫຼວງ. ແລະເໜືອກວ່າມະນຸດອີກ, ໂອ ພະຣາຊາ, ມີຫມູ່ເທວະດາເຊັ່ນ ນາກ, ຄັນທັຣວະ, ຢັກສະ ແລະອື່ນໆ.

Verse 43

शक्रः समस्तदेवेभ्यस्ततश्चातिप्रजापतिः । हिरण्यगर्भोऽपि ततः पुंसः शक्त्युपलक्षितः ॥ ४३ ॥

ໃນໝູ່ເທວະດາທັງປວງ ພຣະອົງຖືກເອີ້ນວ່າ ສັກຣະ (ອິນທຣະ). ເໜືອກວ່າເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະອົງເປັນ ປຣະຊາປະຕິ. ເໜືອກວ່ານັ້ນອີກ ພຣະອົງຖືກຮູ້ຈັກວ່າ ຫິຣັນຍະຄັຣພະ—ດັ່ງນັ້ນ ພຣະບຸຣຸດສູງສຸດ ຖືກຈຳແນກໂດຍພະລັງແລະພາລະກິດຂອງພຣະອົງ.

Verse 44

एतान्यशेषरूपाणि तस्य रूपाणि पार्थिव । यतस्तच्छक्तियोगेन युक्तानि नभसा यथा ॥ ४४ ॥

ໂອ ຜູ້ຢູ່ແຜ່ນດິນ, ຮູບທັງຫມົດອັນຫາທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້ນີ້ ລ້ວນແມ່ນຮູບຂອງພຣະອົງ. ເພາະມັນຖືກຜູກພັນກັບພຣະອົງ ໂດຍການປະສານແຫ່ງພະລັງຂອງພຣະອົງເອງ, ດັ່ງສິ່ງທັງປວງຖືກອາກາດຮອງຮັບແລະອຸ້ມຊູ.

Verse 45

द्वितीयं विष्णुसंज्ञस्य योगिध्येयं महामते । अमूर्तं ब्रह्मणो रूपं यत्सदित्युच्यते बुधैः ॥ ४५ ॥

ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ, ການພິຈາລະນາອັນທີສອງຕໍ່ພຣະວິດສະນຸ ທີ່ໂຍຄີຄວນເພັ່ງຄື «ຮູບອັນບໍ່ມີຮູບ» ຂອງພຣະພຣະຫມັນ ທີ່ນັກປັນຍາເອີ້ນວ່າ «ສັດ» (ຄວາມເປັນຢູ່ບໍລິສຸດ).

Verse 46

समस्ताः शक्तयश्चैता नृप यत्र प्रतिष्ठिताः । नहि स्वरूपरूपं वै रूपमन्यद्धरेर्महत् ॥ ४६ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພະລັງງານ (ສັກຕິ) ທັງໝົດນີ້ຕັ້ງຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນພຣະອົງນັ້ນ. ແທ້ຈິງ ບໍ່ມີຮູບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພຣະຫຣິ ນອກຈາກຮູບສະພາບແທ້ຂອງພຣະອົງເອງ.

Verse 47

समस्तशक्तिरूपाणि तत्करोति जनेश्वर । देवतिर्यङ्मनुष्यादिचेष्टावन्ति स्वलीलया ॥ ४७ ॥

ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ພຣະອົງປາກົດເປັນຮູບແຫ່ງພະລັງງານທັງໝົດ ແລະກະທຳກິດການນັ້ນ. ໂດຍລີລາອັນທິບຂອງພຣະອົງ ເທວະ, ສັດ, ມະນຸດ ແລະອື່ນໆ ຈຶ່ງເຄື່ອນໄຫວຕາມໜ້າທີ່ຂອງຕົນ.

Verse 48

जगतामुपकाराय तस्य कर्मनिमित्तजा । चेष्टा तस्याप्रमेयस्य व्यापिन्यविहितात्मिका ॥ ४८ ॥

ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກທັງປວງ, ການເຄື່ອນໄຫວຂອງພຣະອົງຜູ້ຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ເກີດຂຶ້ນໂດຍອາໄສເຫດແຫ່ງກຳ; ແຕ່ເນື່ອງຈາກພຣະອົງແຜ່ຊາຍທົ່ວໄປ ການນັ້ນຈຶ່ງເປັນທຳມະຊາດທີ່ບໍ່ຖືກຈຳກັດ.

Verse 49

तद्रू पं विश्वरूपस्य चिन्त्यं योगयुजा नृप । तस्य ह्यात्मविशुर्द्ध्य्थं सर्वकिल्बिषनाशनम् ॥ ४९ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໂຍຄີຄວນເພັ່ງພິຈາລະນາຮູບແຫ່ງວິສະວະຣູປະ (ຮູບສາກົນ) ນັ້ນ; ເພາະມັນເພື່ອຊຳລະຈິດວິນຍານ ແລະທຳລາຍບາບມົນທິນທັງໝົດ.

Verse 50

यथाग्निरुद्धतशिखः कक्षं दहति सानिलः । तथा चित्तस्थितो विष्णुर्योगिनां सर्वकिल्बिषम् ॥ ५० ॥

ດັ່ງໄຟທີ່ປາກໄຟຖືກລົມພັດໃຫ້ສູງ ແລ້ວເຜົາພຸ່ມໄມ້ແຫ້ງ ສັນນັ້ນແຫຼະ ພຣະວິສະນຸຜູ້ສະຖິດໃນໃຈ ຈະເຜົາບາບແລະມົນທິນທັງປວງຂອງຍົກຄີນ.

Verse 51

तस्मात्समस्तशक्तीनामाद्यान्ते तत्र चेतसः । कुर्वीत संस्थितं साधु विज्ञेया शुद्धलक्षणा ॥ ५१ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໃນຕອນເລີ່ມແລະຕອນສິ້ນ ພຶງຕັ້ງໃຈໃຫ້ໝັ້ນຄົງຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ເທິງພະລັງດັ້ງເດີມແຫ່ງພະລັງທັງປວງ; ຄວາມດູດຊຶມອັນໝັ້ນຄົງນັ້ນ ພຶງຮູ້ວ່າເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດ.

Verse 52

शुभाश्रयः सचित्तस्य सर्वगस्य तथात्मनः । त्रिभावभावनातीतो मुक्तये योगिनां नृप ॥ ५२ ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຄວາມເປັນຈິງນັ້ນເປັນທີ່ພຶ່ງອັນມົງຄຸນຂອງໃຈ; ມັນແຜ່ຊຶມໄປທົ່ວທຸກສິ່ງ ແລະເປັນອັດຕາແທ້. ເມື່ອລ້ຳເກີນການພິຈາລະນາສາມສະພາບ ມັນກໍເປັນທາງແຫ່ງຫຼຸດພົ້ນສໍາລັບຍົກຄີນ.

Verse 53

अन्ये तु पुरुषव्याघ्र चेतसो ये व्यपाश्रयाः । अशुद्धास्ते समस्तास्तु देवाद्याः कर्मयोनयः ॥ ५३ ॥

ແຕ່ຄົນອື່ນໆ ໂອ ຜູ້ກ້າຫານດັ່ງເສືອໃນມະນຸດ, ຜູ້ທີ່ພຶ່ງພາແຕ່ການປຸງແຕ່ງຂອງໃຈ ລ້ວນບໍ່ບໍລິສຸດ; ແມ່ນແຕ່ເທວະ ແລະອື່ນໆ ກໍເປັນການເກີດທີ່ເກີດຈາກກຳ.

Verse 54

मूर्त्तं भगवतो रूपं सर्वापाश्रयनिस्पृहः । एषा वै धारणा ज्ञेया यच्चित्तं तत्र धार्यते ॥ ५४ ॥

ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ນີ້ແມ່ນທາຣະນາ (ການຈົດຈໍ່) ຢ່າງແທ້ຈິງ: ເມື່ອບໍ່ມີຄວາມຢາກໃນທີ່ພຶ່ງອື່ນ ຫຼືການຄ້ຳຈຸນອື່ນໆ ແລ້ວຍຶດໃຈໃຫ້ໝັ້ນຢູ່ເທິງຮູບປະກົດຂອງພຣະພະຄະວານ.

Verse 55

तत्र मूर्त्तं हरे रूपं यादृक् चिन्त्यं नराधिप । तच्छ्रूयतामनाधारे धारणा नोपपद्यते ॥ ५५ ॥

ທີ່ນັ້ນ ໂອ ພະຣາຊາ ຈົ່ງຟັງຮູບອົງອັນມີຮ່າງຂອງພຣະຫຣິ ທີ່ຄວນນ້ອມໃຈພິຈາລະນາ; ເພາະບໍ່ມີອາໄສ (ວັດຖຸສະມາທິ) ການດາຣະນາ ບໍ່ອາດເກີດຂຶ້ນຢ່າງຖືກຕ້ອງໄດ້।

Verse 56

प्रसन्नचारुवदनं पद्मपत्रायतेक्षणम् । सुकपोलं सुविस्तीर्णं ललाटफलकोज्ज्वलम् ॥ ५६ ॥

ພຣະພັກອ່ອນໂຍນສະຫງົບງາມ ພຣະເນດຍາວດັ່ງໃບດອກບົວ ແກ້ມງາມສົມສ່ວນ ແລະ ໜ້າຜາກກວ້າງສະຫວ່າງພິລາດ।

Verse 57

समकर्णांसविन्यस्तचारुकर्णोपभूषणम् । कम्बुग्रीवं सुविस्तीर्णश्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥ ५७ ॥

ພຣະອົງປະດັບຕຸ້ມຫູງາມ ວາງຢ່າງສົມດຸນຕາມແນວຫູແລະບ່າ; ຄໍດັ່ງຫອຍສັງຂ໌ ແລະ ອົງອົບກວ້າງມີເຄື່ອງໝາຍສີວັດສະ (Śrīvatsa) ອັນສັກສິດປະດັບຢູ່।

Verse 58

बलित्रिभङ्गिना भुग्ननाभिना चोदरेण वै । प्रलम्बाष्टभुजं विष्णुमथवापि चतुर्भुजम् ॥ ५८ ॥

ຄວນນ້ອມໃຈພິຈາລະນາພຣະວິດສະນຸ ໃນທ່າຕຣິພັງຄະອັນອ່ອນຊ້ອຍ ມີສະດືອນໂຄ້ງນ້ອຍໆ ແລະ ທ້ອງກົມອ່ອນ—ຈະເປັນພຣະອົງຜູ້ມີແຂນແປດອັນສົງ່າງາມ ຫຼື ພຣະອົງຜູ້ມີແຂນສີ່ກໍໄດ້।

Verse 59

समस्थितोरुजघनं सुस्थिराङिघ्रकराम्बुजम् । चिन्तयेद्ब्रह्मभूतं तं पीतनिर्मलवाससम् ॥ ५९ ॥

ຄວນນ້ອມໃຈພິຈາລະນາພຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ເປັນພຣະພຣະຫມັນອັນປະຈັກ—ສະໂພກແລະຂາອ່ອນກວ້າງ ຢືນຢ່າງສົມດຸນ, ພຣະບາດດອກບົວແລະພຣະຫັດດອກບົວສະຫງົບໝັ້ນຄົງ, ແລະ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າສີເຫຼືອງບໍລິສຸດຜ່ອງໃສ।

Verse 60

किरीटचारुकेयूरकटकादिविभूषितम् । शार्ङ्गशङ्खगदाखड्गप्रकाशवलयाञ्चितम् ॥ ६० ॥

ຖືກປະດັບດ້ວຍມົກຸດອັນງາມສະຫງ່າ, ກໍ່ແຂນ, ກໍ່ຂໍ້ມື ແລະເຄື່ອງປະດັບອື່ນໆ; ພ້ອມຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍອັນສ່ອງສະຫວ່າງ—ຄັນທະນູ Śārṅga, ສັງຂາ, ຄະທາ ແລະດາບ.

Verse 61

चिन्तयेत्तन्मयो योगी समाधायात्ममानसम् । तावद्यावद् दृढीभूता तत्रैव नृप धारणा ॥ ६१ ॥

ໂຍຄີພຶງຕັ້ງໃຈພາຍໃນໃຫ້ນິ່ງໃນສະມາທິ ແລ້ວພິຈາລະນາພຣະອົງສູງສຸດ ຈົນກວ່າຈະກົມກຽວເປັນອັນດຽວກັບພຣະນັ້ນ. ໂອ ພຣະຣາຊາ, ນີ້ແມ່ນ “ທາຣະນາ” — ການຢຶດຈິດໃຫ້ຢູ່ທີ່ນັ້ນຈົນຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຂງກ້າ.

Verse 62

वदतस्तिष्ठतो यद्वा स्वेच्छया कर्म कुर्वतः । नापयाति यदा चित्तात्सिद्धां मन्येत तां तदा ॥ ६२ ॥

ບໍ່ວ່າຈະກ່າວຄໍາ, ຢືນຢູ່, ຫຼືເຮັດກິດຕາມໃຈປາດຖະໜາ—ເມື່ອຄວາມຮູ້ຕື່ນພາຍໃນນັ້ນບໍ່ຈາກໄປຈາກໃຈອີກ, ໃຫ້ຮູ້ວ່າມັນສຳເລັດສົມບູນ (ສິດທາ).

Verse 63

ततः शङ्खगदाचक्रशार्ङ्गादिरहितं बुधः । चिन्तयेद्भगवद्रू पं प्रशान्तं साक्षसूत्रकम् ॥ ६३ ॥

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຜູ້ຮູ້ຄວນພິຈາລະນາຮູບພຣະພະຄະວານ ໂດຍປາສຈາກສັງຂາ, ຄະທາ, ຈັກຣາ, ແລະຄັນທະນູ Śārṅga ແລະອື່ນໆ—ສະງົບສຸດຍິ່ງ ແລະສວມສາຍຍັດສະໂນປະວີຕະ (ສາຍພຣະສູດ) ຢ່າງແຈ້ງຊັດ.

Verse 64

सा यदा धारणा तद्वदवस्थानवती ततः । किरीटकेयूरमुखैर्भूषणैः रहितं स्मरेत् ॥ ६४ ॥

ເມື່ອທາຣະນານັ້ນກາຍເປັນຄວາມຕັ້ງໝັ້ນທີ່ຢືນຍົງ ແລະສະຖາປະນາແນ່ນອນແລ້ວ, ຈຶ່ງຄວນລະລຶກພຣະອົງໃນພາບທີ່ປາສຈາກເຄື່ອງປະດັບ—ເຊັ່ນ ມົກຸດ ແລະກໍ່ແຂນ ແລະອື່ນໆ.

Verse 65

तदेकावयवं चैवं चेतसा हि पुनर्बुधः । कुर्यात्ततोऽवयविनि प्रणिधानपरो भवेत् ॥ ६५ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ນັກປັນຍາພຶງນໍາເອົາສ່ວນໜຶ່ງມາຕັ້ງໄວ້ໃນໃຈອີກຄັ້ງ ແລ້ວຈາກສ່ວນນັ້ນ ກ້າວໄປສູ່ອົງລວມທີ່ມີສ່ວນທັງຫຼາຍ; ແລ້ວຈຶ່ງເປັນຜູ້ອຸທິດໃນປຣະນິທານ (ການຕັ້ງໃຈຈົ່ງແນ່) ຕໍ່ອົງລວມນັ້ນ.

Verse 66

तद्रू पप्रत्यये चैकसंनतिश्चान्यनिःस्पृहा । तद्ध्य्नां प्रथमैरङ्गैः षड्भिर्निष्पाद्यते नृप ॥ ६६ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ຄວາມໝັ້ນຄົງໃນການຮັບຮູ້ພຣະຮູບຂອງພຣະອົງ, ການດູດຊຶມໃຈໃຫ້ເປັນຈຸດດຽວ, ແລະຄວາມບໍ່ປາຖະໜາສິ່ງອື່ນ—ການພິຈາລະນາ (ທຽນ) ຕໍ່ພຣະອົງນີ້ ສໍາເລັດໄດ້ໂດຍອົງປະກອບຫົກປະການແຕ່ເບື້ອງຕົ້ນ.

Verse 67

तस्यैवं कल्पनाहीनं स्वरूपग्रहणं हि यत् । मनसा ध्याननिष्पाद्यं समाधिः सोऽभिधीयते ॥ ६७ ॥

ເມື່ອຈິດ ຈັບຮັບເອົາສະພາບແທ້ຂອງ «ນັ້ນ» ໂດຍບໍ່ມີການປຸງແຕ່ງຈິນຕະນາການ ແລະສໍາເລັດໂດຍການພິຈາລະນາ (ທຽນ) ດັ່ງນີ້—ນັ້ນແມ່ນທີ່ເອີ້ນວ່າ ສະມາທິ.

Verse 68

विज्ञानं प्रापकं प्राप्ये परे ब्रह्मणि पार्थिव । प्रापणीयस्तथैवात्मा प्रक्षीणाशेषभावनः ॥ ६८ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ຕໍ່ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ ຜູ້ເປັນເປົ້າໝາຍທີ່ຈະບັນລຸ, ວິຊະຍານ (ປັນຍາແຍກແຍະ) ແມ່ນເຄື່ອງນໍາໄປສູ່ການບັນລຸ; ແລະ ອາຕະມາ ແມ່ນສິ່ງທີ່ຈະບັນລຸແທ້ ເມື່ອບາວະນາ (ຮອຍປຸງແຕ່ງໃນໃຈ) ທີ່ເຫຼືອທັງໝົດ ຖືກສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.

Verse 69

क्षेत्रज्ञकरणीज्ञानं करणं तेन तस्य तत् । निष्पाद्य मुक्तिकार्यं वै कृतकृत्यो निवर्तते ॥ ६९ ॥

ຄວາມຮູ້ທີ່ພຶງປູກຝັງກ່ຽວກັບ «ຜູ້ຮູ້ແຫ່ງສະໜາມ» (kṣetrajña) ກາຍເປັນເຄື່ອງມືໃຫ້ແກ່ຜູ້ປະຕິບັດ. ເມື່ອສໍາເລັດກິດແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນ, ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ສໍາເລັດກິດ ແລະຖອນຕົນຈາກການພະຍາຍາມຕໍ່ໄປ.

Verse 70

तद्भावभावनापन्नस्ततोऽसौ परमात्मनः । भवत्यभेदी भेदश्च तस्याज्ञानकृतो भवेत् ॥ ७० ॥

ເມື່ອຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຈິດພິຈາລະນາໃນພາວະຂອງ «ພຣະອົງນັ້ນ» ກໍກາຍເປັນບໍ່ແຕກຕ່າງຈາກ ພຣະປະຣະມາຕະມັນ. ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນກໍເປັນຜົນຂອງອະວິຊາເທົ່ານັ້ນ.

Verse 71

विभेदजनके ज्ञाने नाशमात्यन्तिकं गते । आत्मनो ब्रह्मणाभेदं संमतं कः करिष्यति ॥ ७१ ॥

ເມື່ອຄວາມຮູ້ທີ່ກໍໃຫ້ເກີດຄວາມແຕກຕ່າງ ດັບສິ້ນໄປຢ່າງສົມບູນແລ້ວ, ໃຜຈະຍັງຖືຄວາມເຫັນທີ່ຍອມຮັບວ່າ ອາຕະມັນ ບໍ່ແຕກຈາກ ພຣະພຣະຫມັນ?

Verse 72

इत्युक्तस्ते मया योगः खाण्डिक्य परिपृच्छतः । संक्षेपविस्तराभ्यां तु किमन्यत्क्रियतां तव ॥ ७२ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຂານຑິກຍະ, ໂຍຄະນີ້ ຂ້ອຍໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າ ເນື່ອງຈາກເຈົ້າໄດ້ຖາມ ທັງແບບຫຍໍ້ ແລະ ແບບລະອຽດ. ຍັງມີສິ່ງໃດອື່ນໃຫ້ຂ້ອຍເຮັດເພື່ອເຈົ້າອີກ?

Verse 73

खाण्डिक्य उवाच । कथितो योगसद्भावः सर्वमेव कृतं मम । तवोपदेशात्सकलो नष्टश्चित्तमलो मम ॥ ७३ ॥

ຂານຑິກຍະ ກ່າວວ່າ: “ທ່ານໄດ້ບອກສະພາບແທ້ຂອງໂຍຄະ; ສໍາລັບຂ້ອຍ ທຸກຢ່າງສໍາເລັດແລ້ວ. ໂດຍຄໍາສອນຂອງທ່ານ ມົນທິນໃນຈິດຂ້ອຍຖືກທໍາລາຍສິ້ນ.”

Verse 74

ममेति यन्मया प्रोक्तमसदेतन्न चान्यथा । नरेन्द्र गदितुं शक्यमपि विज्ञेयवेदिभिः ॥ ७४ ॥

ຄໍາວ່າ “ຂອງຂ້ອຍ” ທີ່ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວໄວ້ນັ້ນ ເປັນຂອງບໍ່ແທ້ ແລະບໍ່ອາດເປັນຢ່າງອື່ນ. ໂອ ກະສັດແຫ່ງມະນຸດ, ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຮູ້ຊໍານານໃນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ ກໍບໍ່ອາດກ່າວມັນໃຫ້ເປັນຄວາມຈິງສຸດທ້າຍໄດ້.

Verse 75

अहं ममेत्यविद्येयं व्यवहारस्तथानयोः । परमार्थस्त्वसंलाप्यो वचसां गोचरो न यः ॥ ७५ ॥

ຄວາມຄິດແບບການຄ້າຂາຍວ່າ «ຂ້ອຍ» ແລະ «ຂອງຂ້ອຍ» ເກີດຈາກອະວິດຍາ; ການປະພຶດຂອງຜູ້ມີກາຍກໍເປັນແນວນັ້ນ. ແຕ່ປະຣະມາຣຖະ ຢູ່ເຫນືອການເຈລະຈາດ້ວຍຄໍາ; ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸໃນຂອບເຂດຂອງວາຈາ.

Verse 76

तद्गच्छ श्रेयसे सर्वं ममैतद्भवता कृतम् । यद्विमुक्तिपरो योगः प्रोक्तः केशिध्वजाव्ययः ॥ ७६ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງໄປຕໍ່ເພື່ອຄວາມດີສູງສຸດ; ທຸກຢ່າງນີ້ ເຈົ້າໄດ້ກະທໍາໃຫ້ຂ້ອຍສໍາເລັດແລ້ວ—ເພາະເຈົ້າໄດ້ປະກາດຍົກຍ້ອງຍະໂຄະອັນບໍ່ເສື່ອມ ທີ່ມຸ່ງສູ່ວິມຸກຕິອັນສົມບູນ, ໂອ ເກສິດວະຈະ.

Verse 77

सनन्दन उवाच । यथार्हपूजया तेन खाण्डिक्येन स पूजितः । आजगाम पुरं ब्रह्मंस्ततः केशिध्वजो नृपः ॥ ७७ ॥

ສະນັນດະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກຂານດິກຍະ ຕ້ອນຮັບແລະບູຊາຢ່າງສົມຄວນແລ້ວ, ກະສັດ ເກສິດວະຈະ ຈຶ່ງເດີນທາງມາຮອດນະຄອນ, ໂອ ພຣາຫມະນ.

Verse 78

खाण्डिक्योऽपि सुतं कृत्वा राजानं योगसिद्धये । विशालामगमत्कृष्णे समावेशितमानसः ॥ ७८ ॥

ຂານດິກຍະ ກໍເຊັ່ນກັນ ໄດ້ສະຖາປະນາລູກຊາຍໃຫ້ເປັນກະສັດ ເພື່ອບັນລຸຄວາມສໍາເລັດໃນຍະໂຄະ, ແລ້ວໄປຫາ ວິຊາລາ—ໃຈຂອງລາວຊຶມຊາບຢູ່ໃນ ພຣະກຣິສນະ ຢ່າງເຕັມທີ່.

Verse 79

स तत्रैकान्तिको भूत्वा यमादिगुणसंयुतः । विष्ण्वाख्ये निर्मले ब्रह्मण्यवाप नृपतिर्लयम् ॥ ७९ ॥

ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ພຣະຣາຊາໄດ້ເປັນຜູ້ມີໃຈເອກັນຕິກ ແລະປະກອບດ້ວຍຄຸນທໍາເລີ່ມຈາກຍະມະ; ພຣະອົງໄດ້ບັນລຸລະຍະ (ການຫຼອມຮວມສຸດທ້າຍ) ໃນພຣະພຣະມະອັນບໍ່ມີມົນທິນ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ວິສນຸ.

Verse 80

केशिध्वजोऽपि मुक्त्यर्थं स्वकर्मक्षपणोन्मुखः । बुभुजे विषयान्कर्म चक्रे चानभिसन्धितम् ॥ ८० ॥

ແມ່ນແຕ່ ເກສິທະວະຈະ ກໍມຸ່ງໝາຍສູ່ມຸກຕິ ແລະຕັ້ງໃຈຊໍາລະເສດກຳເກົ່າ; ແມ່ນວ່າໄດ້ສຳຜັດອາລົມໂລກີ ກໍກະທຳກຳໂດຍບໍ່ມີເຈດນາແຝງ ຫຼືຄາດຫວັງຜົນ.

Verse 81

स कल्याणोपभोगैश्च क्षीणपापोऽमलस्ततः । अवाप सिद्धिमत्यन्तत्रितापक्षपणीं मुने ॥ ८१ ॥

ຕໍ່ມາ ລາວບາບຫມົດສິ້ນ ແລະບໍ່ມີມົນທິນ; ລາວໄດ້ເສບສຸກອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະໄດ້ຮັບສິດທິອັນສູງສຸດ ທີ່ທໍາລາຍທຸກຂ໌ສາມປະການໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ, ໂອ ມຸນີ.

Verse 82

एतत्ते कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । तापत्रयचिकित्सार्थं किमन्यत्कथयामि ते ॥ ८२ ॥

ສິ່ງທັງໝົດທີ່ເຈົ້າຖາມຂ້ອຍ ຂ້ອຍໄດ້ເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງຄົບຖ້ວນແລ້ວ. ເພື່ອຮັກສາທຸກຂ໌ສາມປະການ ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍອັນໃດອີກໃຫ້ເຈົ້າ?

Verse 83

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४७ ॥

ດັ່ງນີ້ ຈົບລົງແລ້ວ ບົດທີ 47 ໃນ ບຣິຫັນນາຣະດີຍະປຸຣານະ ອັນສັກສິດ, ພາກຕົ້ນ (ປູຣະວະພາກ) ພາກຍ່ອຍທີສອງ (ດວິຕີຍະ-ປາດ).