Threefold Suffering, Twofold Knowledge, and the Definition of Bhagavān (Vāsudeva); Prelude to Keśidhvaja–Janaka Yoga

Verse 1

सूत उवाच । तच्छृत्वा नारदो विप्रा मैथिलाध्यात्ममुत्तमम् । पुनः पप्रच्छ तं प्रीत्या सनंदनमुदारधीः ॥ १ ॥

ສູຕະເວົ້າວ່າ: ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ, ເມື່ອນາຣະດະໄດ້ຟັງຄຳສອນອັດຕະວິທະຍາອັນສູງສຸດແຫ່ງມິຖິລາແລ້ວ ທ່ານຜູ້ໃຈກວ້າງແລະປິຕິຍິນດີ ກໍຖາມສະນັນດະນະອີກຄັ້ງດ້ວຍຄວາມຮັກແລະເຄົາລົບ।

Verse 2

नारद उवाच । आध्यात्मिकादित्रिविधं तापं नानुभवेद्यथा । प्रब्रूहि तन्मुने मह्यं प्रपन्नाय दयानिधे ॥ २ ॥

ນາຣະດະເວົ້າວ່າ: ໂອ ມຸນີ, ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກຂ້ອຍວ່າ ຈະເຮັດແນວໃດຈຶ່ງບໍ່ປະສົບທຸກຂ໌ສາມປະການ ເລີ່ມຈາກທຸກຂ໌ພາຍໃນ (ອາທະຍາດມິກ). ໂອ ຄັງແຫ່ງຄວາມເມດຕາ, ຂ້ອຍໄດ້ຂໍພຶ່ງພາທ່ານແລ້ວ।

Verse 3

सनंदन उवाच । तदस्य त्रिविधं दुःखमिह जातस्य पंडित । गर्भे जन्मजराद्येषुस्थानेषु प्रभविष्यतः ॥ ३ ॥

ສະນັນດະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນັກປັນຍາ, ສໍາລັບສັດມີກາຍທີ່ເກີດໃນໂລກນີ້ ທຸກຂ໌ມີສາມປະການ; ມັນເກີດຂຶ້ນໃນຄັນ ແລະໃນສະພາບແຫ່ງການເກີດ, ຄວາມແກ່ ແລະອື່ນໆ»។

Verse 4

निरस्तातिशयाह्लादसुखभावैकलक्षणा । भेषजं भगवत्प्राप्तिरैका चात्यंतिकी मता ॥ ४ ॥

ຢາຮັກສາອັນສູງສຸດ ແລະບໍ່ສິ້ນສຸດ ຖືກເຫັນວ່າມີພຽງຢ່າງດຽວ: ການເຂົ້າເຖິງພຣະພະຄະວານ—ຜູ້ມີສະພາບເປັນອານັນດາອັນສູງສຸດອັນດຽວ ປາສຈາກຄວາມເກີນແລະຄວາມຫວັ່ນໄຫວທັງປວງ.

Verse 5

तस्मात्तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पंडितैर्नरैः । तत्प्राप्तिहेतुज्ञानं च कर्म चोक्तं महामुने ॥ ५ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງຄວນພາກພຽນເພື່ອເຂົ້າເຖິງ “ນັ້ນ” ອັນເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ. ແລະ ໂອ ມະຫາມຸນີ, ທັງຄວາມຮູ້ເຖິງເຫດທີ່ນໍາໄປສູ່ການບັນລຸ ແລະການປະຕິບັດທາງທຳ (ກັມມະ) ອັນຖືກຕ້ອງ ກໍໄດ້ຖືກສອນໄວ້ແລ້ວ.

Verse 6

आगमोत्थं विवेकाञ्च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते । शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्मविवेकजम् ॥ ६ ॥

ຄວາມຮູ້ຖືກກ່າວວ່າມີສອງປະການ: ຄວາມຮູ້ທີ່ເກີດຈາກອາຄະມະ (ຂົງເຂດຄໍາພີ) ແລະຄວາມຮູ້ທີ່ເກີດຈາກວິເວກະ (ປັນຍາແຍກແຍະ). ພຣະພຣະຫມັນໃນຮູບແຫ່ງສຽງ (ສັບດະ-ພຣະຫມັນ) ປະກອບດ້ວຍອາຄະມະ; ແຕ່ພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ (ປະຣະ-ພຣະຫມັນ) ເກີດຈາກການຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍວິເວກະ.

Verse 7

मनुरप्याह वेदार्थं स्मृत्वायं मुनिसत्तमः । तदेतच्छ्रूयतामत्र सुबोधं गदतो मम ॥ ७ ॥

ມຸນີຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດນີ້, ມະນຸ ກໍໄດ້ລະລຶກເນື້ອໃນແຫ່ງເວດາ ແລະໄດ້ກ່າວໄວ້. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງຢູ່ນີ້ ຄໍາສອນດຽວກັນນີ້—ຂ້ອຍຈະກ່າວອະທິບາຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍ ດັ່ງທີ່ຂ້ອຍກໍາລັງປະກາດ.

Verse 8

द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् । शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ ८ ॥

ພຣະພຣະມັນມີສອງຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້: ສັບດະ-ພຣະມັນ (ພຣະມັນເປັນສຽງສັກສິດ) ແລະ ພຣະມັນສູງສຸດ (ປະຣະ-ພຣະມັນ)។ ຜູ້ຊໍານານໃນສັບດະ-ພຣະມັນ ຍ່ອມບັນລຸພຣະມັນສູງສຸດ।

Verse 9

द्वे विद्ये वेदितव्ये चेत्याह चाथर्वणी श्रुतिः । परमा त्वक्षरप्राप्तिर्ऋग्वेदादिमया परा ॥ ९ ॥

ສຣຸຕິອະຖັຣວະນະ ກ່າວວ່າ ວິຊາມີສອງຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້. ວິຊາສູງສຸດແມ່ນວິຊາທີ່ນໍາໄປສູ່ການບັນລຸອັກສະຣະ (Akṣara) ອັນບໍ່ເສື່ອມ; ອີກວິຊາໜຶ່ງແມ່ນ ຣິກເວດ ແລະວິທະຍາວິດທັງຫມົດ.

Verse 10

यत्तदव्यक्तमजरमनीहमजमव्ययम् । अनिर्देश्यमरूपं च पाणिपादादिसंयुतम् ॥ १० ॥

ພຣະສູງສຸດນັ້ນ ບໍ່ປາກົດ, ບໍ່ແກ່ເຖົ້າ, ບໍ່ມີຄວາມປາຖະໜາ, ບໍ່ເກີດ, ແລະບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ. ບໍ່ອາດບັນຍາຍ, ບໍ່ມີຮູບຮ່າງ; ແຕ່ (ໃນນັຍອັນເຫນືອໂລກ) ມີມື ມີຕີນ ແລະອື່ນໆ.

Verse 11

विभुं सर्वगतं नित्यं भूतयोनिमकारणम् । व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तं वै पश्यंति सूरयः ॥ ११ ॥

ນັກປັນຍາຍ່ອມເຫັນພຣະອົງສູງສຸດນັ້ນ—ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງ, ນິລັນດອນ; ເປັນຄັນທະກໍາເນີດຂອງສັດທັງປວງ ແລະບໍ່ມີເຫດວັດຖຸໃດເປັນຕົ້ນເຫດ. ເພາະຈາກພຣະອົງນີ້ ທຸກສິ່ງຖືກແຜ່ຊຶມ ແລະຄອບຄຸມໄປທົ່ວ.

Verse 12

तद्ब्रह्म तत्परं धाम तद्ध्येयं मोक्षकांक्षिभिः । श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १२ ॥

ນັ້ນແມ່ນພຣະມັນ; ນັ້ນແມ່ນທີ່ພໍ່ພັກສູງສຸດ. ຜູ້ປາຖະໜາໂມກສະ ຄວນເພັ່ງພິຈາລະນາສະມາທິຕໍ່ນັ້ນ. ມັນລະອຽດລຶກ ດັ່ງທີ່ຖືກປະກາດໂດຍຖ້ອຍຄໍາແຫ່ງສຣຸຕິ—ນັ້ນແມ່ນພະທີ່ສູງສຸດຂອງພຣະວິດສະນຸ (Viṣṇu).

Verse 13

तदेव भगवद्वाच्यं स्वरूपं परमात्मनः । वाचको भगवच्छब्दस्तस्योद्दिष्टोऽक्षयात्मनः ॥ १३ ॥

ສະພາບແທ້ອັນສູງສຸດຂອງປະຣະມາຕະມັນ ນັ້ນແຫຼະທີ່ຄໍາ «ພະຄະວານ» ຊີ້ບອກ; ແລະຄໍາ «ພະຄະວານ» ແມ່ນຄໍາທີ່ກໍານົດໄວ້ເພື່ອອັດຕາອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍນັ້ນໂດຍຈໍາເພາະ।

Verse 14

एवं निगदितार्थस्य यत्तत्वं तस्य तत्त्वतः । ज्ञायते येन तज्ज्ञानं परमन्यत्त्रयीमयम् ॥ १४ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຮູ້ໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງແກ່ນແທ້ຂອງສິ່ງທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ—ຈົ່ງຮູ້ວ່າຄວາມຮູ້ນັ້ນເປັນສູງສຸດ ແລະແຕກຕ່າງຈາກພຽງແຕ່ຕຣີເວດາ.

Verse 15

अशब्दगोचरस्यापि तस्य वै ब्रह्मणो द्विजा । पूजायां भगवच्छब्दः क्रियते ह्यौपचारिकः ॥ १५ ॥

ໂອ ທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມັນນັ້ນທີ່ເກີນກວ່າຂອບເຂດຂອງຄໍາພູດ, ໃນການບູຊາກໍໃຊ້ຄໍາ «ພະຄະວານ» ແຕ່ເປັນການເອີ້ນຕາມປະເພນີ ແລະເປັນນັຍອຸປະຈາຣະເທົ່ານັ້ນ.

Verse 16

शुद्धे महाविभूत्याख्ये परे ब्रह्मणि वर्त्तते । भगवन्भगवच्छब्दः सर्वकारणकारणे ॥ १६ ॥

ຄໍາ «ພະຄະວານ» ໃຊ້ເພື່ອອ້າງເຖິງພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ ອັນບໍລິສຸດ, ທີ່ເອີ້ນວ່າຜູ້ມີມະຫາວິພູຕິ (ອານຸພາບອັນໃຫຍ່), ຜູ້ດໍາລົງເປັນເຫດແຫ່ງເຫດທັງປວງ.

Verse 17

ज्ञेयं ज्ञातेति तथा भकारोऽर्थद्वयात्मकः । तेनागमपिता स्रष्टा गकारोऽयं तथा मुने ॥ १६ ॥

ພະຍາງ «bha» ມີຄວາມໝາຍສອງປະການ: «ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້» ແລະ «ຜູ້ຮູ້». ດັ່ງນັ້ນ, ໂອ ມຸນີ, ພະຍາງ «ga» ພຶງເຂົ້າໃຈວ່າເປັນບິດາແຫ່ງອາຄະມະ ແລະເປັນຜູ້ສ້າງດ້ວຍ.

Verse 18

ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः । ज्ञानवैराग्ययोश्चैव षण्णां भग इतीरणा ॥ १७ ॥

ອຳນາດອັນສົມບູນ, ພະລັງກຳລັງ, ຊື່ສຽງ, ສິຣີສົມບັດ, ແລະທັງ ປັນຍາ ກັບ ຄວາມວາງໃຈ (ໄວຣາກະ) — ຫົກປະການນີ້ ຖືກປະກາດວ່າເປັນຄວາມໝາຍຂອງຄຳ «ພະຄະ» (ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງເທວະ)។

Verse 19

वसंति तत्र भूतानि भूतात्मन्यखिलात्मनि । सर्वभूतेष्वशेषेषु वकारार्थस्ततोऽव्ययः ॥ १८ ॥

ສັດທັງປວງພັກພິງຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ໃນອາດຕະມະຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ໃນອາດຕະມະອັນຄອບຄຸມທັງປວງ. ເພາະພຣະອົງສະຖິດຢູ່ໃນສັດທຸກຕົນໂດຍບໍ່ຂາດ, ດັ່ງນັ້ນພະຍາງ «va» ຈຶ່ງໝາຍເຖິງ «ອະວິຍະ» ຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ.

Verse 20

एवमेव महाशब्दो भगवानिति सत्तम । परमब्रह्मभूतस्य वासुदेवस्य नान्यगः ॥ १९ ॥

ດັ່ງນັ້ນແທ້, ໂອ ຜູ້ດີທີ່ສຸດໃນຜູ້ມີຄຸນທຳ, ຄຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ «ພະຄະວານ» ບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງຜູ້ອື່ນໃດ, ແຕ່ໝາຍເຖິງ «ວາສຸເທວະ» ຜູ້ມີສະພາບເປັນພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ.

Verse 21

तत्र पूज्यपदार्थोक्तिः परिभाषासमन्वितः । शब्दोऽयं नोपचारेण चान्यत्र ह्युपचारतः ॥ २० ॥

ໃນບົດບາດນັ້ນ ຄຳກ່າວນີ້ໝາຍເຖິງສິ່ງທີ່ຄວນບູຊາ ແລະມີກົດກຳນົດ (paribhāṣā) ປະກອບກັນ. ຄຳນີ້ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍອ້ອມຫຼືປຽບທຽບໃນທີ່ນັ້ນ; ແຕ່ໃນບ່ອນອື່ນ ຈຶ່ງໃຊ້ໄດ້ແຕ່ໂດຍການນຳໄປປຽບທຽບເທົ່ານັ້ນ.

Verse 22

उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम् । वेत्ति विद्यामविद्यां च स वाच्यो भगवानिति ॥ २१ ॥

ຜູ້ໃດຮູ້ການເກີດແລະການດັບສູນຂອງສັດທັງປວງ, ຮູ້ການມາແລະການໄປຂອງພວກເຂົາ, ແລະຮູ້ທັງ ວິທະຍາ (ຄວາມຮູ້ແທ້) ກັບ ອະວິທະຍາ (ຄວາມບໍ່ຮູ້) — ຜູ້ນັ້ນຄວນເອີ້ນວ່າ «ພະຄະວານ».

Verse 23

ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्यशेषतः । भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर्गुणादिभिः ॥ २२ ॥

ປັນຍາອັນສົມບູນ, ອໍານາດ, ກໍາລັງ, ອິດທິພົນແຫ່ງຄວາມເປັນເຈົ້າ, ຄວາມກ້າຫານ ແລະ ລັດສະໝີອັນຮຸ່ງເຮືອງ—ທັງໝົດໂດຍບໍ່ຂາດ—ແມ່ນສິ່ງທີ່ຄໍາວ່າ «ພະພະຄະວານ» ຊີ້ບອກ; ແລະຈະເປັນໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອກຸນທັງນັ້ນປອດຈາກຄຸນລັກສະນະອັນຄວນຕໍານິ ແລະອື່ນໆ.

Verse 24

सर्वाणि तत्र भूतानि वसंति परमात्मनि । भूतेषु वसनादेव वासुदेवस्ततः स्मृतः ॥ २३ ॥

ສັດທັງປວງພັກພິງຢູ່ໃນພຣະອາຕະມັນສູງສຸດ (ປະຣະມາຕະມັນ). ແລະເນື່ອງຈາກພຣະອົງສະຖິດຢູ່ໃນສັດທັງປວງ ຈຶ່ງຖືກລະລຶກນາມວ່າ «ວາສຸເທວະ».

Verse 25

खांडिक्यं जनकं प्राह पृष्टः केशिध्वजः पुरा । नामव्याख्यामनंतस्य वासुदेवस्य तत्त्वतः ॥ २४ ॥

ໃນການກ່ອນ ເມື່ອຖືກຖາມ ເກສິທະວະຊະ ໄດ້ກ່າວແກ່ ຂານດິກຍະ ຊະນະກະ ອະທິບາຍຕາມຄວາມຈິງ ຄວາມໝາຍແຫ່ງນາມຂອງ ອະນັນຕະ—ຄື «ວາສຸເທວະ».

Verse 26

भूतेषु वसते सोंऽतर्वसंत्यत्र च तानि यत् । धाता विधाता जगतां वासुदेवस्ततः प्रभुः ॥ २५ ॥

ພຣະອົງສະຖິດຢູ່ໃນສັດທັງປວງ ແລະ ສັດທັງປວງກໍພັກພິງຢູ່ໃນພຣະອົງ. ດັ່ງນັ້ນ «ວາສຸເທວະ» ຈຶ່ງເປັນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ—ທັງເປັນຜູ້ຄໍ້າຈຸນ ແລະ ຜູ້ຈັດວາງລະບຽບແຫ່ງໂລກທັງຫຼາຍ.

Verse 27

स सर्वभूतप्रकृतिं विकारं गुणादिदोषांश्च मुने व्यतीतः । अतीतसर्वावरणोऽखिलात्मा तेनास्तृतं यद्भुवनांतरालम् ॥ २६ ॥

ໂອ ມຸນີ, ພຣະອົງຢູ່ເຫນືອກວ່າທໍາມະຊາດຂອງສັດທັງປວງ ແລະ ການປ່ຽນແປງຂອງມັນ, ພ້ອມທັງຄວາມດ່າງພ້ອງທີ່ເລີ່ມຈາກກຸນ (guṇa) ແລະອື່ນໆ. ພຣະອົງພົ້ນຈາກຜ້າຄຸມທຸກຊັ້ນ, ເປັນອາຕະມັນແຫ່ງທັງປວງ; ແລະໂດຍພຣະອົງນີ້ແຫຼະ ຊ່ອງວ່າງອັນກວ້າງໃຫຍ່ລະຫວ່າງໂລກທັງຫຼາຍຖືກແຜ່ຊຶມຄອບຄຸມໄວ້.

Verse 28

समस्तकल्याणगुणं गुणात्मको हित्वातिदुःखावृतभूतसर्गः । इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः संसाधिताशेषजगद्धितोऽसौ ॥ २७ ॥

ພຣະອົງແມ່ນແກ່ນສານແຫ່ງຄຸນຄ່າອັນມງຄົດທັງປວງ ແລະເປັນພຣະເຈົ້າແຫ່ງຄຸນທັງຫມົດ. ແມ່ນແມ່ນວ່າສັດໂລກຜູ້ມີກາຍຖືກປົກຄຸມດ້ວຍທຸກຂ໌ອັນໜັກ ພຣະອົງດ້ວຍພຣະປະສົງຂອງພຣະອົງ ຮັບເອົາຮູບອັນໃຫຍ່ຕາມທີ່ພຣະອົງເລືອກ ແລະສຳເລັດປະໂຫຍດແກ່ຈັກກະວານທັງປວງ.

Verse 29

तेजोबलैश्वर्यमहावबोधं स्ववीर्यशक्त्यादुगुणैकराशिः । परः पराणां सकला न यत्र क्लेशादयः संति परावरेशे ॥ २८ ॥

ໃນພຣະອົງມີຄວາມສະຫວ່າງຮຸ່ງເຮືອງ, ພະລັງ, ອຳນາດອະທິປະໄຕ, ແລະປັນຍາອັນສູງສຸດ—ເປັນຄັງຄຸນທັງປວງອັນບໍ່ແບ່ງແຍກ ເຊັ່ນຄວາມກ້າຫານ ແລະພະລັງອັນເປັນຂອງພຣະອົງເອງ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ສູງສຸດເຫນືອຜູ້ສູງສຸດທັງຫມົດ; ໃນພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂລກສູງແລະຕ່ຳນັ້ນ ບໍ່ມີຄວາມທຸກຂ໌ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃດໆເລີຍ.

Verse 30

स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपोऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः । सर्वेश्वरः सर्वनिसर्गवेत्ता समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः ॥ २९ ॥

ພຣະອົງແມ່ນພຣະເຈົ້າ ມີຮູບແບບທັງແບບປະຈຸກຄົນ (vyaṣṭi) ແລະແບບສາກົນລວມ (samaṣṭi); ສະພາບແທ້ຂອງພຣະອົງເປັນອະປະກົດ ແຕ່ພຣະອົງກໍປາກົດເປັນຮູບໄດ້. ພຣະອົງແມ່ນຈອມເຈົ້າແຫ່ງທຸກສິ່ງ, ຜູ້ຮູ້ລະບຽບແຫ່ງການສ້າງທັງປວງ, ສົມບູນດ້ວຍພະລັງທັງຫມົດ; ແລະຖືກເອີ້ນວ່າ «ພຣະເຈົ້າສູງສຸດ» (Parameśvara).

Verse 31

स ज्ञायते येन तदस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलमेव रूपम् । संदृश्यते चाप्यवगम्यते च तज्ज्ञानमतोऽन्यदुक्तम् ॥ ३० ॥

ສິ່ງໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູ້ຈັກພຣະສູງສຸດ ຜູ້ປາສຈາກຂໍ້ບົກພ່ອງທັງປວງ, ບໍລິສຸດ, ເຫນືອໂລກ, ແລະບໍ່ມີມົນທິນໃນສະພາບ—ແລະສິ່ງໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ (ດັ່ງກັບ) ເຫັນໂດຍກົງ ແລະເຂົ້າໃຈຢ່າງແທ້ຈິງ—ນັ້ນແຫຼະເອີ້ນວ່າ «ຄວາມຮູ້»; ສິ່ງອື່ນນອກນັ້ນ ຖືກກ່າວວ່າ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຮູ້.

Verse 32

स्वाध्यायसंयमाभ्यां स दृश्यते पुरुषोत्तमः । तत्प्राप्तिकारणं ब्रह्म तवेतत्प्रतिपद्यते ॥ ३१ ॥

ດ້ວຍການສຶກສາພຣະຄຳພີດ້ວຍຕົນເອງ (svādhyāya) ແລະການສຳລວມຄວບຄຸມຕົນ (saṃyama) ຈຶ່ງເຫັນພຣະບຸລຸດສູງສຸດ (Puruṣottama) ຢ່າງແທ້ຈິງ. ບຣະຫມັນອັນເປັນເຫດໃຫ້ໄດ້ຮັບພຣະອົງນັ້ນ—ເຈົ້າພຶງເຂົ້າໃຈ ແລະຮັບຮູ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ.

Verse 33

स्वाध्यायाद्योगमासीत योगात्स्वाध्यायमामनेत् । स्वाध्याययोगसंपत्त्या परमात्मा प्रकाशते ॥ ३२ ॥

ດ້ວຍສະວາດະຍາຍ (ການສຶກສາພຣະຄໍາດ້ວຍຕົນເອງ) ຄວນເຂົ້າສູ່ໂຍຄະ; ແລະດ້ວຍໂຍຄະ ຄວນກັບຄືນສູ່ສະວາດະຍາຍ. ເມື່ອສະວາດະຍາຍ–ໂຍຄະ ສຳເລັດພ້ອມ ພຣະອາດຕະມາສູງສຸດ ຈະປາກົດແຈ້ງ.

Verse 34

तदीक्षणाय स्वाध्यायश्चक्षुर्योगस्तथापरम् । न मांसचक्षुषा द्रष्टुं ब्रह्मभूतः स शक्यते ॥ ३३ ॥

ເພື່ອເບິ່ງພຣະຕັດຕະວະນັ້ນ ‘ຕາ’ ແມ່ນສະວາດະຍາຍ ແລະຍັງເປັນວິໄນໂຍຄະອັນສູງສຸດ. ຜູ້ທີ່ເປັນພຣະພຣະຫມັນແລ້ວ ບໍ່ອາດເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາເນື້ອ.

Verse 35

नारद उवाच । भगवंस्तमहं योगं ज्ञातुमिच्छामि तं वद । ज्ञाते यन्नाखिलाधारं पश्येयं परमेश्वरम् ॥ ३४ ॥

ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີພຣະພອນ, ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະນາຮູ້ໂຍຄະນັ້ນ; ຂໍທ່ານຈົ່ງກ່າວໃຫ້ຟັງ. ເມື່ອຮູ້ແລ້ວ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະເຈົ້າສູງສຸດ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງພາຂອງທຸກສິ່ງ»។

Verse 36

सनंदन उवाच । केशिध्वजो यथा प्राह खांडिक्याय महात्मने । जनकाय पुरा योगं तथाहं कथयामि ते ॥ ३५ ॥

ສະນັນດະນະກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນທີ່ເກສິທະວະຊະ ເຄີຍສອນໂຍຄະໃນອະດີດແກ່ຂານດິກຍະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່—ແລະແກ່ພຣະຣາຊາຈະນະກະ—ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍໂຍຄະນັ້ນໃຫ້ເຈົ້າ»។

Verse 37

नारद उवाच । खांङिक्यः कोऽभवद्बह्यन्को वा केशिध्वजोऽभवत् । कथं तयोश्च संवादो योगसंबन्धवानभूत् ॥ ३६ ॥

ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ຂາມັງກິຍະແມ່ນໃຜ? ແລະເກສິທະວະຊະແມ່ນໃຜ? ການສົນທະນາຂອງທັງສອງທີ່ກ່ຽວພັນກັບໂຍຄະ ເກີດຂຶ້ນແນວໃດ?»

Verse 38

सनंदन उवाच । धर्मध्वजो वै जनक तस्य पुशेऽमितध्वजः । कृतध्वजोऽस्य भ्राताभूत्सदाध्यात्मरतिर्नृपः ॥ ३७ ॥

ສະນັນດະນະ ກ່າວວ່າ: ມີບັນພະບຸລຸດຜູ້ໜຶ່ງຊື່ ທັມມະທະວະຊະ. ຈາກທ່ານນັ້ນເກີດ ອະມິຕະທະວະຊະ. ນ້ອງຊາຍຂອງລາວຄື ກຣິຕະທະວະຊະ ເປັນກະສັດຜູ້ຫຼົງໃນວິຊາອັດຕາຢູ່ເສມອ.

Verse 39

कृतध्वजस्य पुत्रोऽभूद्धन्यः केशिध्वजो द्विजः । पुत्रोऽमितव्वजस्यापि खांडिक्यजनकाभिधः ॥ ३८ ॥

ບຸດຂອງ ກຣິຕະທະວະຊະ ແມ່ນ ເກສິທະວະຊະ ຜູ້ເປັນດວິຊະ (ເກີດສອງຄັ້ງ) ແລະໂດງດັງນາມ “ທັນຍະ”. ບຸດຂອງ ອະມິຕະວະຊະ ກໍຊື່ ຄານດິກຍະ ແລະເອີ້ນວ່າ ຊະນະກະ ດ້ວຍ.

Verse 40

कर्ममार्गे हि खांडिक्यः स्वराज्यादवरोपितः । पुरोधसा मंत्रिभिश्च समवेतोऽल्पसाधनः ॥ ३८ ॥

ແທ້ຈິງແລ້ວ ຄານດິກຍະ ຖືກປົດອອກຈາກອຳນາດການປົກຄອງຂອງຕົນ ແລະເຂົ້າສູ່ມາກຄາແຫ່ງກຳ (ພິທີກຳ). ມີປຸໂຣຫິດ ແລະລັດຖະມົນຕີຮ່ວມທາງ ແຕ່ມີປັດໃຈນ້ອຍນິດ.

Verse 41

राज्यान्निराकृतः सोऽथ दुर्गारण्यचरोऽभवत् । इयाज सोऽपि सुबहून यज्ञाञ्ज्ञानव्यपाश्रयः ॥ ३९ ॥

ເມື່ອຖືກຂັບອອກຈາກອານາຈັກ ລາວຈຶ່ງໄປອາໄສຢູ່ໃນປ່າດົງທີ່ເຂົ້າເຖິງຍາກ. ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍການພຶ່ງພາປັນຍາທາງວິນຍານ ລາວໄດ້ປະກອບຍັດຍະ (ຍະຊະ) ຫຼາຍປະການ.

Verse 42

ब्रह्मविद्यामधिष्टाय तर्तुं मृत्युमपि स्वयम् । एकदा वर्तमानस्य यागे योगविदां वर ॥ ४० ॥

ເມື່ອຕັ້ງມັ່ນໃນ ພຣະພຣະຫມະວິທະຍາ (ຄວາມຮູ້ແຫ່ງພຣະພຣະຫມະ) ລາວສາມາດຂ້າມພົ້ນຄວາມຕາຍໄດ້ ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍຕົນເອງ. ຄັ້ງໜຶ່ງ ໃນຂະນະທີ່ພິທີຍັດຍະກຳລັງດຳເນີນ—ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ຮູ້ໂຍຄະ—ເຫດນັ້ນໄດ້ເກີດຂຶ້ນ.

Verse 43

तस्य धेनुं जघानोग्रः शार्दूलो विजने वने । ततो राजा हतां ज्ञात्वा धेनुं व्याघ्रेण चर्त्विजः ॥ ४१ ॥

ໃນປ່າອັນວຽງວ່າງ ເສືອອັນດຸຮ້າຍໄດ້ຂ້າງົວຂອງລາວ. ແລ້ວພະຣາຊາ ແລະ ພຣະປະໂຣຫິດຜູ້ປະກອບພິທີ ເມື່ອຮູ້ວ່າງົວຖືກເສືອຂ້າ ກໍເກີດຄວາມຫ່ວງໃຍ.

Verse 44

प्रायश्चित्तं स पप्रच्छ किमत्रेति विधीयताम् । ते चोचुर्नवयंविद्मः कशेरुः पृच्छ्यतामिति ॥ ४२ ॥

ລາວໄດ້ຖາມເຖິງປຣາຍະຊິຕຕະ (ການຊົດໃຊ້ບາບ) ວ່າ “ໃນກໍລະນີນີ້ຄວນກຳນົດຢ່າງໃດ?” ພວກເຂົາຕອບວ່າ “ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້—ຈົ່ງໄປຖາມກະເຊຣຸ.”

Verse 45

कशेरुरपि तेनोक्तस्तथेति प्राह नारद । शुनकं पृच्छ राजेन्द्र वेद स वेत्स्यति ॥ ४३ ॥

ກະເຊຣຸກໍຖືກລາວເວົ້າຖາມ ແລະຕອບວ່າ “ເປັນດັ່ງນັ້ນ” ໂອ ນາຣະດາ. “ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ຈົ່ງໄປຖາມ ຊຸນະກະ—ລາວຮູ້ພຣະເວດ ແລະຈະອະທິບາຍໃຫ້.”

Verse 46

स गत्वा तमपृच्छञ्च सोऽप्याह नृपतिं मुने । न कशेरुर्नचैवाहं न चान्यः सांप्रतं भुवि ॥ ४४ ॥

ລາວໄດ້ໄປຫາຜູ້ນັ້ນແລ້ວຖາມ; ຜູ້ນັ້ນກໍຕອບວ່າ “ໂອ ມຸນີ, ໃນການນີ້ໃນໂລກ ບໍ່ມີທັງກະເຊຣຸ, ບໍ່ມີທັງຂ້ອຍ, ແລະບໍ່ມີຜູ້ອື່ນໃດອີກ.”

Verse 47

वेत्त्येक एव त्वच्छत्रुः खांडिक्यो यो जितस्त्वया । स चाह तं व्रजाम्येष प्रष्टुमात्मरिपुं मुने ॥ ४५ ॥

ຜູ້ທີ່ຮູ້ເຖິງສັດຕູຂອງເຈົ້າມີພຽງຄົນດຽວ—ຄື ຂານດິກຍະ ຜູ້ທີ່ເຈົ້າເຄີຍຊະນະ. ລາວເວົ້າວ່າ “ຂ້ອຍຈະໄປຫາລາວດຽວນີ້ ເພື່ອຖາມເຖິງສັດຕູໃນຕົນ (ອາດມະຣິປຸ), ໂອ ມຸນີ.”

Verse 48

प्राप्त एव मया यज्ञे यदि मां स हनिष्यति । प्रायश्चित्तं स चेत्पृष्टो वदिष्यति रिपुर्मम ॥ ४६ ॥

ຖ້າເຂົາມາຮອດພິທີຍັດ ແລະຈະຂ້າຂ້ອຍແທ້ໆ ແລ້ວ—ຖ້າຖືກຖາມ—ສັດຕູຂອງຂ້ອຍເອງ ຈະເວົ້າເຖິງປຣາຍະຈິດຕະ (ການຊຳລະບາບ)។

Verse 49

ततश्चाविकलो योगो मुनिश्रेष्ट भविष्यति । इत्युक्त्वा रथमारुह्य कृष्णाजिनधरो नृपः ॥ ४७ ॥

“ແລ້ວແຕ່ນັ້ນ ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ ໂຍກະຂອງທ່ານຈະບໍ່ຖືກຂັດຂວາງ ແລະຈະສົມບູນ” ເວົ້າແລ້ວ ກະສັດຜູ້ນຸ່ງຫຸ້ມຜິວກວາງດຳ ຂຶ້ນລົດສົງຄາມຂອງຕົນ।

Verse 50

वनं जगाम यत्रास्ते खांडिक्यः स महीपतिः । तमायांतं समालोक्य खांजडिक्यो रिपुमात्मनः ॥ ४८ ॥

ລາວໄປສູ່ປ່າ ທີ່ກະສັດຂານດິກຍະພັກຢູ່. ເຫັນລາວເຂົ້າມາໃກ້ ຂາມຈະດິກຍະ—ສັດຕູຂອງຕົນ—ກໍເບິ່ງຈ້ອງ.

Verse 51

प्रोवाच क्रोधताम्राक्षः समारोपितकार्मुकः । खांडिक्य उवाच । कृष्णाजिनत्वक्कवचभावेनास्मान्हनिष्यसि ॥ ४९ ॥

ດ້ວຍຕາແດງຈາກຄວາມໂກດ ແລະຄັນທະນູທີ່ຂຶ້ນສາຍແລ້ວ ລາວເວົ້າຂຶ້ນ. ຂານດິກຍະກ່າວວ່າ: “ເຈົ້າຈະຂ້າພວກເຮົາ ເພາະເຈົ້ານຸ່ງຜິວກວາງດຳເປັນເກາະປ້ອງກັນ.”

Verse 52

कृष्णाजिनधरे वेत्सि न मयि प्रहरिष्यति । मृगानां वद पृष्टेषु मूढ कृष्णाजिनं न किम् ॥ ५० ॥

ເຈົ້າຄິດວ່າ “ເພາະຂ້ອຍນຸ່ງຜິວກວາງດຳ ລາວຈະບໍ່ຟັນຂ້ອຍ.” ແຕ່ບອກຂ້ອຍເຖີດ ຄົນໂງ່—ເທິງຫຼັງກວາງ ບໍ່ມີຜິວກວາງດຳຢູ່ດອກບໍ?

Verse 53

येषां मत्वा वृथा चोग्राः प्रहिताः शितसायकाः । स त्वामहं हनिष्यामि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ॥ ५१ ॥

ໂດຍຄິດວ່າລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ ແລະ ຮ້າຍແຮງຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖືກຍິງໃສ່ຜູ້ອື່ນໂດຍບໍ່ມີປະໂຫຍດ, ດຽວນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະຂ້າເຈົ້າ - ເຈົ້າຈະບໍ່ລອດພົ້ນຈາກຂ້າພະເຈົ້າໄປໄດ້ທັງທີ່ມີຊີວິດຢູ່.

Verse 54

आतताय्यसि दुर्बुद्धे मम राज्यहरो रिपुः । केशिध्वज उवाच । खांडिक्य संशयं प्रष्टुं भवंतमहमागतः ॥ ५२ ॥

“ເຈົ້າເປັນຜູ້ຮຸກຮານທີ່ໂຫດຮ້າຍ, ຜູ້ມີຈິດໃຈຊົ່ວຊ້າ - ສັດຕູຜູ້ລັກເອົາອານາຈັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າ!” Keśidhvaja ກ່າວວ່າ: “ໂອ Khāṇḍikya, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາຫາເຈົ້າເພື່ອຖາມກ່ຽວກັບຂໍ້ສົງໄສ.”

Verse 55

न त्वां हंतुं विचार्यतैत्कोपं बाणं च मुंच वा । ततः स मंत्रिभिः सार्द्धमेकांते सपुरोहितः ॥ ५३ ॥

ຫຼັງຈາກພິຈາລະນາແລ້ວ, ລາວຕັດສິນໃຈບໍ່ຂ້າລາວ; ລາວວາງຄວາມໂກດແຄ້ນລົງ ແລະ ບໍ່ໄດ້ປ່ອຍລູກສອນອອກໄປ. ຈາກນັ້ນ, ພ້ອມດ້ວຍບັນດາລັດຖະມົນຕີ ແລະ ປະໂລຫິດປະຈຳຄອບຄົວ, ລາວໄດ້ຖອນຕົວໄປຢູ່ບ່ອນທີ່ງຽບສະຫງົບ.

Verse 56

मंत्रयामास खांडिक्यः सर्वैरेव महामतिः । तमूर्मंत्रिणो वध्यो रिपुरेष वशंगतः ॥ ५४ ॥

Khāṇḍikya, ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່, ໄດ້ປຶກສາກັບທຸກຄົນ. ບັນດາລັດຖະມົນຕີກ່າວວ່າ, “ສັດຕູນີ້ໄດ້ຕົກຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງພວກເຮົາແລ້ວ; ລາວຄວນຖືກປະຫານຊີວິດ.”

Verse 57

हतेऽत्र पृथिवी सर्वा तव वश्या भविष्यति । खांडिक्यश्चाह तान्सर्वानेवमेव न संशयः ॥ ५५ ॥

“ເມື່ອລາວຖືກຂ້າ, ແຜ່ນດິນໂລກທັງໝົດຢູ່ທີ່ນີ້ຈະຕົກຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງເຈົ້າ.” Khāṇḍikya ຍັງໄດ້ກ່າວກັບພວກເຂົາທຸກຄົນວ່າ, “ມັນຈະເປັນແບບນັ້ນແທ້ໆ - ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ.”

Verse 58

हते तु पृथिवी सर्वा मम वश्या भविष्यति । परलोकजयस्तस्य पृथिवी सकला मम ॥ ५६ ॥

ແຕ່ເມື່ອເຂົາຖືກສັງຫານ ແຜ່ນດິນທັງປວງຈະຢູ່ໃນອໍານາດຂອງຂ້າ. ສໍາລັບຜູ້ຊະນະໂລກໜ້າ ແຜ່ນດິນທັງໝົດເປັນຂອງຂ້າ.

Verse 59

न हन्मि चेल्लोकजयो मम वयत्वस्सुंधरा । परलोकजयोऽनंतः स्वल्पकालो महीजयः ॥ ५७ ॥

ຖ້າຂ້າບໍ່ສັງຫານສັດຕູ ການຊະນະໂລກນີ້ສໍາລັບຂ້າເປັນແຕ່ເຄື່ອງປະດັບວັຍໜຸ່ມອັນຜ່ານໄວ. ການຊະນະໂລກໜ້າບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ແຕ່ຊະນະແຜ່ນດິນຢູ່ໄດ້ແຕ່ໄມ່ດົນ.

Verse 60

तस्मान्नैनं हनिष्येऽहं यत्पृच्छति वदामि तत् । ततस्तमभ्युपेत्याह खांडिक्यो जनको रिपुम् ॥ ५८ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າຈະບໍ່ສັງຫານເຂົາ; ສິ່ງໃດທີ່ເຂົາຖາມ ຂ້າຈະຕອບຕາມນັ້ນ. ເມື່ອຕັດສິນແລ້ວ ຄານດິກຍະໄດ້ເຂົ້າໄປຫາສັດຕູຂອງຕົນ ພະຣາຊາຈະນະກະ ແລະເວົ້າກັບພຣະອົງ.

Verse 61

प्रष्टव्यं यत्त्वया सर्वं तत्पृच्छ त्वं वदाम्यहम् । ततः प्राह यथावृत्तं होमधेनुवधं मुने ॥ ५९ ॥

«ສິ່ງໃດທີ່ເຈົ້າປາດຖະໜາຈະຖາມ ຈົ່ງຖາມໃຫ້ໝົດ; ຂ້າຈະບອກໃຫ້.» ແລ້ວໂອ ມຸນີ, ເຂົາໄດ້ເລົ່າຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເລື່ອງການຂ້າໂຄບູຊາ ໂຮມະເທນຸ.

Verse 62

ततश्च तं स पप्रच्छ प्रायश्चित्तं हि तद्रूतम् । स चाचष्ट यथान्यायं मुने केशिध्वजाय तत् ॥ ६० ॥

ຕໍ່ມາ ເຂົາໄດ້ຖາມເຖິງປຣາຍະຈິຕຕະ (ການຊົດໃຊ້ບາບ) ທີ່ຖືກຕ້ອງສໍາລັບເລື່ອງນັ້ນ. ແລະອີກຝ່າຍໄດ້ອະທິບາຍຕາມຫຼັກທຳ ໃຫ້ແກ່ມຸນີ ເກສິທະວະຈະ.

Verse 63

प्रायश्चित्तमशेषं हि यद्वै तत्र विधीयते । विदितार्थः स तेनैवमनुज्ञातो महात्मना ॥ ६१ ॥

ແທ້ຈິງ ການຊໍາລະບາບ «ປຣາຍັດຈິຕຕະ» ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ທີ່ຖືກກໍານົດໄວ້ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ຖືກວາງລະບຽບແລ້ວ. ເມື່ອຮູ້ເຂົ້າໃຈນັຍແລ້ວ ລາວຈຶ່ງໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກມະຫາອາດມານັ້ນ.

Verse 64

यागभूमिमुपागत्य चक्रे सर्वां क्रियां क्रमत् । क्रमेण विधिवद्यागं नीत्वा सोऽवभृथाप्लुतः ॥ ६२ ॥

ເມື່ອໄປຮອດພື້ນທີ່ບູຊາຍັດ ລາວໄດ້ປະກອບພິທີທຸກຢ່າງຕາມລໍາດັບ. ແລະເມື່ອນໍາຍັດໄປທີລະຂັ້ນຕາມພິທີການຖືກຕ້ອງແລ້ວ ລາວກໍໄດ້ລົງອາບນ້ໍາ «ອະວະພຣຶຖະ» ເປັນພິທີສຸດທ້າຍ.

Verse 65

कृतकृत्यस्ततो भूत्वा चिंतयामास पार्थिवः । पूजिता ऋत्विजः सर्वे सदस्या मानिता मया ॥ ६३ ॥

ຈາກນັ້ນ ກະສັດເມື່ອຮູ້ສຶກວ່າໄດ້ເຮັດພາລະກິດສໍາເລັດແລ້ວ ກໍເລີ່ມຄິດວ່າ: “ພຣາຫມະນ໌ຜູ້ປະກອບພິທີ (ຣຶດວິຈ) ທຸກຄົນ ຂ້ອຍໄດ້ບູຊາຍົກຍ້ອງແລ້ວ; ແລະສະມາຊິກຜູ້ຮູ້ໃນສະພາ ຂ້ອຍກໍໄດ້ໃຫ້ກຽດຢ່າງຄວນຄ່າ.”

Verse 66

तथैवार्थिजनोऽप्यर्थोजितोऽभिमतैर्मया । यथाहं मर्त्यलोकस्य मया सर्वं विचष्टितम् ॥ ६४ ॥

ໃນທໍານອງດຽວກັນ ຜູ້ສະແຫວງຫາຊັບສິນກໍຖືກຂ້ອຍຊະນະໃຈ ໂດຍມອບສິ່ງທີ່ເຂົາປາດຖະໜາ. ເພາະຂ້ອຍໄດ້ສັງເກດ ແລະເຂົ້າໃຈທຸກຢ່າງໃນໂລກມະນຸດນີ້.

Verse 67

अनिष्पन्नक्रियं चेतस्तथा न मम किं यथा । इत्थं तु चिंतयन्नेव सम्मार स महीपतिः ॥ ६५ ॥

“ໃຈຂອງຂ້ອຍ ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ຄໍາຕັ້ງໃຈໃດໆສໍາເລັດ; ມັນບໍ່ຢູ່ໃນອໍານາດຂອງຂ້ອຍເລີຍ.” ຄິດຢ່າງນີ້ຊໍ້າໆ ກະສັດນັ້ນກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຼົງແລະຄວາມທໍ້ໃຈ.

Verse 68

खांडिक्याय न दत्तेति मया वैगुरुदक्षिणा । स जगाम ततो भूयो रथमारुह्य पार्थिवः ॥ ६६ ॥

“ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ຖວາຍຄ່າຄູ (ກຸຣຸດັກຊິນາ) ແກ່ ຂານດິກຍະ” ຄິດດັ່ງນັ້ນ ພະຣາຊາຈຶ່ງອອກເດີນທາງອີກ ຂຶ້ນລົດຮົບອີກຄັ້ງ।

Verse 69

स्वायंभुवः स्थितो यत्र खांडिक्योऽरण्यदुर्गमम् । खांडिक्योऽपि पुनर्द्दष्ट्वा तमायान्तं धृतायुधः ॥ ६७ ॥

ໃນປ່າອັນທຸກທົນເຂົ້າເຖິງຍາກ ບ່ອນທີ່ ສະວາຍັມພູວະ ພັກຢູ່ ຂານດິກຍະ ກໍຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ແລະຂານດິກຍະ ຖືອາວຸດ ເຫັນພະອົງກຳລັງເຂົ້າມາອີກ ກໍຕຽມພ້ອມ।

Verse 70

तस्थौ हंतुं कृतमतिस्ममाह स पुनर्नृपः । अहं तु नापकाराय प्राप्तः खांडिक्य मा क्रुधः ॥ ६८ ॥

ເຂົາຢືນຢູ່ດ້ວຍໃຈຕັ້ງໃຈຈະຟັນຂ້າ. ແຕ່ພະຣາຊາໄດ້ກ່າວອີກວ່າ: “ໂອ ຂານດິກຍະ, ຢ່າໂກດເລີຍ; ຂ້ອຍມາບໍ່ແມ່ນເພື່ອທຳຮ້າຍເຈົ້າ.”

Verse 71

गुरोर्निष्कृतिदानाय मामवेहि सेमागतम् । निष्पादितो मया यागः सम्यक् त्वदुपदेशतः ॥ ६९ ॥

ຈົ່ງຮູ້ເຖີດວ່າ ຂ້ອຍມານີ້ເພື່ອຖວາຍການຊົດໃຊ້ຕໍ່ກຸຣຸ (ນິສກຣິຕິ) ຕາມຄວນ. ພິທີຍາກະໄດ້ສຳເລັດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຕາມຄຳສອນຂອງເຈົ້າທຸກປະການ।

Verse 72

सोऽहं ते दातुमिच्छामि वृणीष्व गुरुदक्षिणाम् । इत्युक्तो मंत्रयामास स भूयो मंत्रिभिः सह ॥ ७० ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍປາດຖະນາຈະໃຫ້ແກ່ເຈົ້າ; ຈົ່ງເລືອກກຸຣຸດັກຊິນາຕາມປາດຖະນາ. ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ເຂົາກໍປຶກສາຫາລືອີກຄັ້ງ ກັບບັນດາລັດຖະມົນຕີຂອງຕົນ।

Verse 73

गुरोर्निष्कृतिकामोऽय किमयं प्रार्थ्यतां मया । तमूचुर्मंत्रिणो राज्यमशेषं याच्यतामयम् ॥ ७१ ॥

“ຊາຍນີ້ປາຖະນາການຊໍາລະບາບຕໍ່ພຣະຄູ (ກຸຣຸ); ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຄວນຂໍຫຍັງຈາກເຂົາ?” ບັນດາມົນຕີກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງທວງເອົາອານາຈັກທັງໝົດຈາກເຂົາ.”

Verse 74

कृताभिः प्रार्थ्यते राज्यमनायासितसैनिकैः । प्राहस्य तानाह नृपः स खांडिक्यो महापतिः ॥ ७२ ॥

ເມື່ອພວກກຶຕາ—ຜູ້ມີກອງທັບທີ່ບໍ່ໄດ້ເຫນື່ອຍລ້າຈາກສົງຄາມ—ມາອ້ອນວອນຂໍອານາຈັກ, ພຣະຣາຊາຂານດິກຍະ ຜູ້ເປັນມະຫານາຍ ກໍຫົວເຮາະ ແລະກ່າວກັບພວກເຂົາ.

Verse 75

स्वल्पकालं महीराज्यं मादृशैः प्रार्थ्यते कथम् । एतमेतद्भंवतोऽत्र स्वार्थ साधनमंत्रिणः ॥ ७३ ॥

“ອໍານາດປົກຄອງແຜ່ນດິນອັນສັ້ນຊົ່ວຄາວ ຈະໃຫ້ຄົນເຊັ່ນພວກເຮົາມາຂໍໄດ້ແນວໃດ? ນີ້ແຫຼະ ທ່ານທັງຫຼາຍ—ມົນຕີຜູ້ຫາປະໂຫຍດຕົນ—ກໍາລັງພະຍາຍາມສໍາເລັດຢູ່ທີ່ນີ້.”

Verse 76

परमार्थः कथं कोऽत्र यूयं नात्र विचक्षणाः । इत्युक्त्वा समुपेत्यैंनं स तु केशिध्वजं नृपम् ॥ ७४ ॥

“ທີ່ນີ້ຈະມີປະຣະມາຣະຖະ (ຄວາມຈິງສູງສຸດ) ໄດ້ແນວໃດ? ພວກເຈົ້າບໍ່ຮອບຄອບໃນເລື່ອງນີ້.” ເວົ້າແລ້ວ ລາວກໍເຂົ້າໄປຫາພຣະຣາຊາເກສິທະວະຊະ.

Verse 77

उवाच किमवश्यं त्वं दास्यसि गुरुदक्षिणाम् । बाढमित्येव तेनोक्तः खांडिक्यस्तमथाब्रवीत् ॥ ७५ ॥

ລາວຖາມວ່າ: “ເຈົ້າຈະຖວາຍກຸຣຸດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາແດ່ພຣະຄູ) ຢ່າງແນ່ນອນເປັນຫຍັງ?” ເມື່ອອີກຝ່າຍຕອບວ່າ “ແນ່ນອນ” ຂານດິກຍະຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ເຂົາ.

Verse 78

भवानध्यात्मविज्ञानपरमार्थविचक्षणः । यदि चेद्दीयते मह्यं भवता गुरुनिष्क्रयः ॥ ७६ ॥

ທ່ານເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນວິຊາອັດຕະວິທະຍາ ແລະສັດຈະສູງສຸດ. ຖ້າທ່ານເຫັນດີ ຂໍໃຫ້ປະທານແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ “ກຸຣຸນິສກຣະຍະ” ຄືທາງພົ້ນທຸກຜ່ານພຣະຄູ.

Verse 79

तत्क्लेशप्रशमायालं यत्कर्म तदुदीरय । केशिध्वज उवाच । न प्रार्थितं त्वया कस्मान्मम राज्यमकंटकम् ॥ ७७ ॥

“ຂໍທ່ານກ່າວສອນການປະຕິບັດທີ່ພໍຈະລະງັບຄວາມທຸກນີ້” ເຂົາກ່າວ. ເກສິທະວະຈະກ່າວວ່າ: “ເປັນຫຍັງເຈົ້າບໍ່ຂໍອານາຈັກຂອງຂ້າ—ອັນປອດຈາກໜາມ (ຄວາມລຳບາກແລະການຕໍ່ຕ້ານ)?”

Verse 80

राज्यलाभाः द्धि नास्त्यन्यत्क्षत्रियाणामतिप्रियम् । खांडिक्य उवाच । केशिध्वज निबोध त्वं मया न प्रार्थितं यतः ॥ ७८ ॥

ເພາະສຳລັບກະສັດນັກຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ) ບໍ່ມີສິ່ງໃດຮັກຍິ່ງກວ່າການໄດ້ອານາຈັກ. ຄານດິກຍະກ່າວວ່າ: “ເກສິທະວະຈະ, ຈົ່ງເຂົ້າໃຈ—ສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ຂໍຈາກທ່ານເພາະເຫດນັ້ນ (ບໍ່ແມ່ນເພື່ອອຳນາດ).”

Verse 81

राज्यमेतदशेषेण यन्न गृघ्रंति पंडिताः । क्षत्रियाणामयं धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् ॥ ७९ ॥

ນັກປັນຍາບໍ່ໂລບຫຼົງອຳນາດປົກຄອງທັງປວງເພື່ອມັນເອງ. ທຳມະອັນແທ້ຂອງກະສັດນັກຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ) ຄື: ການປົກປ້ອງ ແລະປົກຄອງປະຊາຊົນໃຫ້ຖືກທຳ.

Verse 82

वधश्च धर्मयुद्धेन स्वराज्यपरिपंथिनाम् । यत्राशक्तस्य मे दोषो नैवास्त्यपकृते त्वया ॥ ८० ॥

ແລະການສັງຫານໃນສົງຄາມທຳມະ ຜູ້ທີ່ຂັດຂວາງອານາຈັກອັນຊອບທຳຂອງຕົນ—ໃນນັ້ນບໍ່ມີໂທດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ອ່ອນແຮງ, ເພາະທ່ານເປັນຜູ້ກໍ່ການຜິດ.

Verse 83

बंधायैव भवत्येषा ह्यविद्या चाक्रमोज्झिता । जन्मोपभोगलिप्सार्थमियं राज्यस्पृहा मम ॥ ८१ ॥

ນີ້ແທ້ໆເປັນເຫດໃຫ້ເກີດພັນທະ—ອະວິດຍາທີ່ບໍ່ຖືກລະທິ້ງ. ເພື່ອຄວາມໂລບຢາກເກີດຊ້ຳໆ ແລະສຸກສົມບັດໂລກີ ຄວາມປາຖະໜາຮາຊະອານາຈັກນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນຂ້ອຍ।

Verse 84

अन्येषां दोपजानेव धर्ममेवानुरुध्यते । न याच्ञा क्षत्रबंधूनां धर्मायैतत्सतां मतम् ॥ ८२ ॥

ສໍາລັບຄົນອື່ນ ການຕາມທາງທຳມະມັກເປັນເພີ່ມພູນພຽງຂ້າງເຄີຍ. ແຕ່ສໍາລັບກະສັດນັກຮົບທີ່ແທ້ ການຂໍທານບໍ່ແມ່ນວິທີຮັກສາທຳມະ—ນີ້ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງຜູ້ດີງາມ।

Verse 85

अतो न याचित राज्यमविद्यांतर्गतं तव । राज्यं गृध्नंति विद्वांसो ममत्वाकृष्टचेतसः ॥ ८३ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຂໍຮາຊະອານາຈັກຈາກເຈົ້າ ເພາະອໍານາດການປົກຄອງຢູ່ໃນຂອບເຂດຂອງອະວິດຍາ (avidyā). ຜູ້ທີ່ເອີ້ນວ່າ “ນັກຮູ້” ແຕ່ໃຈຖືກດຶງໂດຍຄວາມຍຶດຖື (ມະມະຕາ) ນັ້ນແຫຼະທີ່ໂລບຢາກໄດ້ອານາຈັກ।

Verse 86

अहंमानमह्य पानमदमत्ता न मादृशाः । केशिध्वज उवाच । अहं च विद्यया मृत्युं तर्तुकामः करोमि वै ॥ ८४ ॥

ຂ້ອຍເມົາມົວດ້ວຍອະຫັງການ ແລະຄວາມມານະແຫ່ງການດື່ມ; ບໍ່ມີໃຜເຫມືອນຂ້ອຍ. ເກສິທະວະຈະ ກ່າວວ່າ: “ສ່ວນຂ້ອຍ ດ້ວຍວິດຍາອັນແທ້ ຂ້ອຍພະຍາຍາມຈະຂ້າມພົ້ນຄວາມຕາຍແທ້ໆ”।

Verse 87

राज्यं यज्ञांश्च विविधान्भोगे पुण्यक्षयं तथा । तदिदं ते मनो दिष्ट्या विवेकैश्चर्यतां गतम् ॥ ८५ ॥

ອານາຈັກ ແລະພິທີຍັດຍາຫຼາຍຢ່າງ ພ້ອມທັງຄວາມສຸກໂລກີ ກໍນໍາໄປສູ່ການໝົດສິ້ນຂອງບຸນ. ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຊ່າງເປັນຜູ້ມີວາສະນາ—ໃຈຂອງເຈົ້າ ໂດຍວິເວກ ໄດ້ຫັນໄປສູ່ທາງແຫ່ງຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ ແລະການສໍາລວມອັນມີປັນຍາ।

Verse 88

श्रूयतां चाप्यविद्यायाः स्वरूपं कुलनंदन । अनात्मन्यात्मबुद्धिर्या ह्यस्वे स्वविषया मतिः ॥ ८६ ॥

ຂໍໃຫ້ຟັງອີກ ຖຶງສະພາບແທ້ຂອງອະວິດຍາ ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິຂອງວົງຕະກູນ: ຄືການເຫັນວ່າ “ຂ້ອຍ” ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນອາດຕະມັນ ແລະການເຫັນວ່າ “ຂອງຂ້ອຍ” ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ।

Verse 89

अविद्यातरुसंन्भूतं बीजमेतद्द्विधा स्थितम् । पंचभूतात्मके देहे देही मोहतमोवृत्तः ॥ ८७ ॥

ເມັດນີ້ ເກີດຈາກຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງອະວິດຍາ ແລະຕັ້ງຢູ່ເປັນສອງປະການ. ໃນກາຍທີ່ປະກອບດ້ວຍທາດຫ້າ ວິນຍານຜູ້ສະຖິດໃນກາຍ ເຄື່ອນໄຫວພາຍໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງຄວາມຫຼົງ ແລະຄວາມມືດ (ຕະມັດ).

Verse 90

अहमेतदितीत्युञ्चैः कुरुते कुमतिर्मतिम् । आकाशवाय्वग्रिजलपृथिवीभिः पृथक् स्थिते ॥ ८८ ॥

ເມື່ອອາດຕະມັນແທ້ ແຍກຕ່າງຈາກ ອາກາດ ລົມ ໄຟ ນ້ຳ ແລະດິນ ແຕ່ປັນຍາທີ່ຫຼົງຜິດກໍຍັງຮ້ອງວ່າ “ຂ້ອຍແມ່ນນີ້ (ກາຍນີ້)”.

Verse 91

आत्मन्यात्ममयं भावं कः करोति कलेवरे । कलेवरोपभोग्यं हि गृहक्षेत्रादिकं च यत् ॥ ८९ ॥

ໃຜໜໍຈະສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກອັນເປັນອາດຕະມັນໃນກາຍນີ້ໄດ້? ເພາະສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ກາຍໄດ້ເສບສຸກ—ເຮືອນ ນາ ທີ່ດິນ ແລະອື່ນໆ—ລ້ວນເປັນຂອງກາຍໃນທາງປະສົບການເທົ່ານັ້ນ.

Verse 92

अदेहे ह्यात्मनि प्राज्ञो ममेदमिति मन्यते । इत्थं च पुत्रपौत्रेषु तद्देहोत्पादितेषु च ॥ ९० ॥

ແມ່ນແທ້ວ່າອາດຕະມັນບໍ່ມີກາຍ ແຕ່ຜູ້ຮູ້ຜິດກໍຍັງຄິດວ່າ “ນີ້ແມ່ນຂອງຂ້ອຍ”. ແລະຢ່າງດຽວກັນ ລາວຂະຫຍາຍຄວາມຮູ້ສຶກ “ຂອງຂ້ອຍ” ໄປຫາລູກ ຫຼານ ແລະບັນດາກາຍທີ່ເກີດຈາກກາຍນັ້ນ (ຜູ້ສືບສາຍ).

Verse 93

करोति पंडितः स्वाम्यमनात्मनि कलेवरे । सर्वदेहोपभोगाय कुरुते कर्म मानवः ॥ ९१ ॥

ຜູ້ທີ່ເອີ້ນວ່າຮູ້ທັນ ກໍອ້າງຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງເຫນືອຮ່າງກາຍທີ່ບໍ່ແມ່ນອັດຕາ; ແລະເພື່ອຈະເສບສຸກຜ່ານຮ່າງກາຍທັງໝົດ ມະນຸດຈຶ່ງກະທຳກຳມະ।

Verse 94

देहं चान्यद्यदा पुंसस्सदा बंधाय तत्परम् । मृण्मयं हि यथा गेहं लिप्यते वै मृदंभसा ॥ ९२ ॥

ເມື່ອຊາຍຄົນໜຶ່ງເຫັນຮ່າງກາຍເປັນສິ່ງອື່ນ ແລະເອີ້ນວ່າ “ຂ້ອຍ” ຫຼື “ຂອງຂ້ອຍ” ທັດສະນະນັ້ນກໍມຸ່ງໄປສູ່ພັນທະຢ່າງໝົດໃຈ. ເຫມືອນເຮືອນດິນທີ່ຖືກທາຊ້ຳດ້ວຍດິນໂຄນແລະນ້ຳ, ການຍຶດຕິດກັບຮ່າງກາຍກໍສະສົມມົນທິນຜູກມັດຊ້ຳໆ.

Verse 95

पार्थिवोऽयं तथा देहो मृदंभोलेपनस्थितिः । पंचभोगात्मकैर्भोगैः पंचभोगात्मकं वपुः ॥ ९३ ॥

ຮ່າງກາຍນີ້ມີສະພາບເປັນດິນ; ມັນດຳລົງຢູ່ໂດຍດິນ, ນ້ຳ ແລະການທາພອກ. ໂດຍການເສບສຸກທີ່ປະກອບດ້ວຍອາລົມຫ້າ, ຮ່າງກາຍນີ້ກໍກາຍເປັນຮູບກາຍທີ່ປະກອບດ້ວຍການເສບສຸກຫ້ານັ້ນ.

Verse 96

आप्यायते यदि ततः पुंसो गर्वोऽत्र किंकृतः । अनेकजन्मसाहस्त्रं ससारपदवीं व्रजन् ॥ ९४ ॥

ແມ່ນແຕ່ຄົນໜຶ່ງຈະຮຸ່ງເຮືອງມັ່ງຄັ່ງ ກໍມີເຫດໃດໃຫ້ຫຍິ້ງຍໂສ? ເພາະລາວໄດ້ພະເດີນຕາມທາງແຫ່ງສັງສາຣະ ຜ່ານການເກີດມານັບພັນໆ.

Verse 97

मोहश्रमं प्रयातोऽसौ वासनारेणुगुंठितः । प्रक्षाल्यते यदा सौम्य रेणुर्ज्ञानोष्णवारिणा ॥ ९५ ॥

ດ້ວຍໂມຫະ ວິນຍານນັ້ນເມື່ອຍລ້າ ແລະຖືກຝຸ່ນແຫ່ງວາສະນາ (vāsanā) ປົກຄຸມ. ແຕ່ໂອ ຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ເມື່ອຝຸ່ນນັ້ນຖືກຊຳລະດ້ວຍນ້ຳອຸ່ນແຫ່ງປັນຍາທາງວິນຍານ ຄວາມແຈ້ງໃສກໍເກີດຂຶ້ນ.

Verse 98

तदा संसारपांथस्य याति मोहश्रमः शमम् । मोहश्रमे शमं याते स्वच्छांतःकरणः पुमान् ॥ ९६ ॥

ແລ້ວໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງສັງສາຣະ ຄວາມເມື່ອຍລ້າທີ່ເກີດຈາກໂມຫະ ກໍສົງບົບພັກຜ່ອນ. ເມື່ອໂມຫະອັນເມື່ອຍລ້ານັ້ນຖືກລະງັບ ອັນຕະກະຣະນະ (ໃຈ–ຈິດ) ຂອງຄົນກໍຜ່ອງໃສບໍລິສຸດ.

Verse 99

अनन्यातिशयाधारः परं निर्वाणमृच्छति । निर्वाणमय एवायमात्मा ज्ञानमयोऽमलः ॥ ९७ ॥

ຜູ້ທີ່ມີທີ່ພຶ່ງພາບໍ່ມີອື່ນ ນອກຈາກພຣະສູງສຸດ ຍ່ອມບັນລຸນິຣວານະອັນສູງສຸດ. ອາຕະມານີ້ເອງເປັນສະພາບນິຣວານະ—ບໍລິສຸດ ໄຮ້ມົນທິນ ແລະເປັນຄວາມຮູ້–ຈິດສຳນຶກ.

Verse 100

दुःखाज्ञानमया धर्माः प्रकृतेस्ते तुनात्मनः । जलस्य नाग्निना संगः स्थालीसंगात्तथापि हि ॥ ९८ ॥

ຄຸນລັກສະນະແລະສະພາບທີ່ເປັນທຸກຂ໌ແລະອະວິດຍາ ເປັນຂອງປຣະກຣິຕິ ບໍ່ແມ່ນຂອງອາຕະມາ. ເຫມືອນນ້ຳບໍ່ມີການສຳພັດແທ້ກັບໄຟ—ທີ່ເຫັນຄ້າຍສຳພັດນັ້ນເພາະຢູ່ໃນພາຊະນະດຽວ—ອາຕະມາກໍດູເຫມືອນພົວພັນກັບຄຸນເຫຼົ່ານັ້ນດັ່ງກັນ.

Verse 101

शब्दोद्रेकादिकान्धर्मान्करोति हि यथा बुधः । तथात्मा प्रकृतेः संगादहंमानादिदूषितः ॥ ९९ ॥

ເຫມືອນນັກປັນຍາຜູ້ຮູ້ ຍ່ອມກະທຳຫຼືຮັບເອົາຮູບແບບການປະພຶດ ເຊັ່ນ ການເນັ້ນສຽງແລະອື່ນໆ; ດັ່ງນັ້ນອາຕະມາ ເນື່ອງຈາກການຄົວຄົງກັບປຣະກຣິຕິ ຈຶ່ງຖືກເປື້ອນໂດຍອະຫັງກາຣະ (ອັດຕາຕົນ) ມານະ ແລະໂທດອື່ນໆ.

Verse 102

भजते प्राकृतान्धर्मान्न्यस्तस्तंभो हि सोऽव्ययः । तदेतत्कथितं बीजमविद्याया मया तव ॥ १०० ॥

ແມ່ນແຕ່ໄດ້ວາງທິ້ງເສົາຄ້ຳຈຸນແລ້ວ ຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສູນ (ອະວະຍະ) ກໍຍັງໄປຮັບເອົາທຳມະທີ່ເປັນໂລກີຍະຂອງປຣະກຣິຕິ. ນີ້ແຫຼະທີ່ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວແກ່ເຈົ້າວ່າ ເປັນເມັດພັນແຫ່ງອະວິດຍາ.

Verse 103

क्लेशानां च क्षयकरं योगादन्यन्न विद्यते ॥ १०१ ॥

ບໍ່ມີສິ່ງໃດນອກຈາກໂຍຄະ ທີ່ສາມາດທຳລາຍກິເລດ (kleśa) ໃຫ້ສິ້ນໄປໄດ້.