Shloka 73

Adhyaya 75 — The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Sanskrit

हिरण्यलोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः ।

वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः ॥

Transliteration

hiraṇyalomā vedaśrīr ūrdhvabāhus tathāparaḥ | vedabāhuḥ sudhāmā ca parjanyaś ca mahāmuniḥ ||

Translation

ຮິຣັນຍະໂລມາ, ເວດະສຣີ, ແລະ ອູຣດຫວະບາຫູ; ເວດະບາຫູ, ສຸທາມາ, ແລະ ພັຣຈັນຍະ ມະຫາຣິສີ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ທີ່ຖືກກ່າວໃນພວກນັ້ນ.

Word by Word

• हिरण्यलोमा: Hiraṇyalomā (golden-haired; name)
• हिरण्यलोमा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिरण्य + लोमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘हिरण्यवत् लोमा यस्य सः’ (proper name)

• वेदश्रीः: Vedaśrī (glory of the Veda; name)
• वेदश्रीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद + श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘वेदस्य श्रीः’ (proper name)

• ऊर्ध्वबाहुः: Ūrdhvabāhu (one with raised arms; name)
• ऊर्ध्वबाहुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ध्व + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘ऊर्ध्वौ बाहू यस्य सः’ (proper name)

• तथा: also
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/तुल्यतावाचक (also/likewise)

• अपरः: another
• अपरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (another)

• वेदबाहुः: Vedabāhu (name)
• वेदबाहुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘वेदः बाहुः यस्य’/‘वेदेन बाहुः’ (proper name)

• सुधामा: Sudhāmā (name)
• सुधामा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुधामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper noun)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (and)

• पर्जन्यः: Parjanya (name)
• पर्जन्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्जन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper noun)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (and)

• महामुनिः: great sage
• महामुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (महान् मुनिः)

Speakers

• Markandeya speaking

Key Themes

• Cosmology
• Saptarṣi genealogy
• Manvantara structure

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Each manvantara is stabilized by ṛṣis: the tradition emphasizes that revelation and right conduct persist through appointed seers in every cosmic age.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Manvantara: the saptarṣi roster is one of the hallmark data-points for defining a manvantara.

What is the esoteric significance?

The ‘seven seers’ motif represents the transmission channels of dharma; naming them concretizes the otherwise abstract continuity of sacred knowledge.