Shloka 79

Adhyaya 34 — Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

Sanskrit

परोपतापकं कर्म जन्तुपीडां च वर्जयेत् ।

उदक्या सर्ववर्णानां वर्ज्या रात्रिचतुष्टयम् ॥

Transliteration

paropatāpakaṃ karma jantupīḍāṃ ca varjayet / udakyā sarvavarṇānāṃ varjyā rātricatuṣṭayam

Translation

ຄວນຫຼີກເວັ້ນການກະທໍາທີ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນທຸກທໍລະມານ ແລະ ຫຼີກເວັ້ນການເຮັດຮ້າຍສັດມີຊີວິດ. ຍິງທີ່ກໍາລັງມີປະຈໍາເດືອນ (udakyā) ຜູ້ຊາຍທຸກຊັ້ນວັນນະຄວນຫຼີກເວັ້ນ (ເພື່ອການຮ່ວມເພດ) ເປັນເວລາສີ່ຄືນ.

Word by Word

• परोपतापकम्: harmful to others
• परोपतापकम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर + उपतापक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (परस्य उपतापकः = causing trouble to others); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचनम्—अत्र कर्म इति नपुंसकेन सह द्वितीया एकवचनम् (Accusative sg)

• कर्म: act/deed
• कर्म: Karma (कर्म/द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्

• जन्तुपीडाम्: harm to living beings
• जन्तुपीडाम्: Karma (कर्म/द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: जन्तु + पीडा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (जन्तूनां पीडा = injury to creatures); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• वर्जयेत्: should avoid
• वर्जयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; √वर्ज् (to avoid)

• उदक्या: a menstruating woman
• उदक्या: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: उदक्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; ‘menstruating woman’

• सर्ववर्णानाम्: of all castes/classes
• सर्ववर्णानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (सर्वेषां वर्णानाम्); पुल्लिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचनम्

• वर्ज्या: to be avoided
• वर्ज्या: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √वर्ज् + य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्तः—तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थकः (to be avoided); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; उदक्या इत्यस्य विशेषणम्

• रात्रिचतुष्टयम्: a set of four nights
• रात्रिचतुष्टयम्: Kāla-parimāṇa (कालपरिमाण/द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: रात्रि + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगुसमासः (चतस्रः रात्रयः = four nights); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचनम्—अत्र कालपरिमाणरूपेण (accusative of extent)

Speakers

• Didactic narrator within Markandeya Purana (instructional passage; not Devi Māhātmya frame)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Ahimsa
• Ritual purity norms
• Gṛhastha-ācāra

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The verse pairs universal ethics (non-harm, non-oppression) with household purity-regulations, implying that dharma is both social (ahimsa) and personal (regulated intimacy).

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Ancillary dharma-śikṣā (conduct teaching), not one of the five purāṇic lakṣaṇas.

What is the esoteric significance?

Ahimsa is treated as foundational; purity rules function as disciplines that train restraint and reverence for life-cycles, rather than mere external taboo.