Shloka 19
Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)
“रानी कौसल्याका भाग्य अवश्य अच्छा है, जिनके पुत्रका राज्याभिषेक होगा। तुम्हारा ऐसा सौभाग्य कहाँ? जिसका पुत्र राज्यका अधिकारी ही नहीं है' ।।
rājñī kauśalyāyā bhāgyaṃ avaśyam acchaṃ hi yasyāḥ putrasya rājābhiṣeko bhaviṣyati | tava tādṛśaṃ saubhāgyaṃ kutaḥ? yasyāḥ putro rājya-adhikārī eva na asti || sā tad-vacanam ājñāya sarvābharaṇa-bhūṣitā | devī vilagna-madhyeva bibhratī rūpam uttamam ||
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: «ວາສະນາຂອງ ເກົາສັນລະຍາ (Kausalyā) ນັ້ນດີແທ້ ເພາະລູກຊາຍຂອງນາງຈະໄດ້ຮັບຣາຊາພິເສກ. ແຕ່ວາສະນາແບບນັ້ນຈະມີແກ່ເຈົ້າຢູ່ໃສ—ໃນເມື່ອລູກຊາຍຂອງເຈົ້າບໍ່ແມ່ນຜູ້ມີສິດໃນຣາຊະ?» ເມື່ອ ໄກເກຍີ (Kaikeyī) ໄດ້ຟັງຄຳຂອງມັນທະຣາ ນາງ—ເອວບາງ ແລະປະດັບເຄື່ອງອາພອນທຸກຢ່າງ—ກໍ່ປັ້ນແຕ່ງຮູບງາມອັນຍອດ ແລ້ວໄປພົບສາມີໃນທີ່ລັບ. ຮອຍຍິ້ມຂອງນາງເຜີຍໃຫ້ເຫັນຄວາມບໍລິສຸດໃນທ່າທີອັນອ່ອນໂຍນ; ນາງຫົວເບົາໆ ແລະສະແດງຄວາມຮັກ ກ່ອນຈະເລີ່ມເວົ້າດ້ວຍສຽງຫວານ.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how envy and competitive comparison can be weaponized through persuasive speech, leading to ethically fraught political action. It implicitly warns that outward sweetness and ornamented charm may conceal calculated intent, and that dharma in royal succession is vulnerable to manipulation.
Mantharā provokes Kaikeyī by praising Kauśalyā’s fortune—her son’s impending coronation—while belittling Kaikeyī’s prospects by denying her son’s claim. Stirred by this, Kaikeyī adorns herself, composes an alluring demeanor, and goes privately to her husband to influence him with affectionate speech.