Adhyaya 26
मარკण्डेयागमनम् तथा सत्यव्रत-उपदेशः (Arrival of Mārkaṇḍeya and Counsel on Truth-Vows)
Upa-parva: Araṇya-vihāra and Ṛṣi-saṅgama (Forest Sojourn and Encounter with Mārkaṇḍeya)
Vaiśaṃpāyana describes the Pandavas reaching a forest region characterized as auspicious Sarasvatī-Śāla groves, where they adapt from accustomed comfort to austere residence. Yudhiṣṭhira supports resident ascetics with abundant roots and fruits, while Dhaumya performs ancestral and fire-related rites appropriate to their exile condition. The ancient sage Mārkaṇḍeya arrives as a guest; upon seeing Draupadī and the brothers, he appears inwardly moved. Yudhiṣṭhira queries this demeanor, and Mārkaṇḍeya clarifies that he is neither mocking nor exulting; rather, the sight of their adversity prompts remembrance of Rāma Dāśarathi, who accepted forest-dwelling by paternal command. He extends the comparison through a sequence of exempla: righteous rulers and cosmic order itself operate under dhātṛ-ordained regulation, warning against adharma rooted in mere force (the refrain “neśe balasyeti cared adharmaḥ”). The counsel culminates in reassurance that Yudhiṣṭhira’s radiance and fame, grounded in truth and proper conduct, will endure; after fulfilling the vowed term of hardship, he will reclaim prosperity from the Kauravas. Mārkaṇḍeya then formally takes leave and departs northward.
Chapter Arc: द्वैतवन में निवास करते पाण्डवों के चारों ओर वेदमन्त्रों का अखण्ड ब्रह्मघोष उठता है—सरः और वन मानो ब्रह्मलोक का प्रतिबिम्ब बन जाते हैं। → युधिष्ठिर को दिखाया जाता है कि तपस्वी ब्राह्मणों की होमवेला में प्रज्वलित अग्नियाँ, ऋक्-यजुः-साम के उच्चार, और कठोर व्रतधारी ऋषिकुलों की उपस्थिति इस वन को पुण्य-क्षेत्र बनाती है; साथ ही संकेत मिलता है कि इस पवित्र व्यवस्था की रक्षा-उत्तरदायित्व क्षत्रिय पर है। → वाक्य-शिखर पर यह प्रतिपादन आता है कि ‘ब्रह्म’ और ‘क्षत्र’ का संयोग—ब्राह्मण का तेज और क्षत्रिय का पराक्रम—मिलकर शत्रुओं को वैसे ही दग्ध कर देता है जैसे वायु-सहित अग्नि वन को भस्म कर दे; यही युधिष्ठिर के लिए नीति और धर्म का निर्णायक सूत्र बनता है। → राजा को उपदेश मिलता है कि अप्राप्त की प्राप्ति, प्राप्त की वृद्धि, तीर्थ-प्रतिपादन और यश की स्थापना के लिए वेदविद्, बहुश्रुत, तपस्वी ब्राह्मणों का सत्कार और निवास-व्यवस्था करनी चाहिए; द्वैतवन में अनेक ऋषियों/ब्राह्मणों की सूची देकर इस आदर्श समाज-चक्र को स्थिर किया जाता है।
Shlokas
Verse 1
73:87 #:23::7 () हि २ 7 षड्विशो<5ध्याय: दल्भपुत्र बकका युधिष्ठिरको ब्राह्मणोंका महत्त्व बतलाना वैशम्पायन उवाच वसत्सु वै द्वेतवने पाण्डवेषु महात्मसु । अनुकीर्ण महारण्यं ब्राह्मणैः समपद्यत
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພວກປານດະວະຜູ້ມີໃຈສູງ ໄດ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ໃນປ່າ ດະໄວຕະວະນະ, ປ່າໃຫຍ່ອັນກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນກໍເຕັມໄປດ້ວຍພວກພຣາຫມະນະ.
Verse 2
ईर्यमाणेन सतत ब्रह्म॒घोषेण सर्वश: । ब्रद्मलोकसमं पुण्यमासीद् द्वैतवनं सर:,सरोवरसहित द्वैततन सदा और सब ओर उच्चारित होनेवाले वेदमन्त्रोंके घोषसे ब्रह्मलोकके समान जान पड़ता था
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສະຣະ (ທະເລສາບ) ອັນສັກສິດໃນປ່າ ດະໄວຕະວະນະ ປານດັ່ງບໍລິສຸດເທົ່າກັບ ພຣະຫມະໂລກ, ເພາະທຸກທິດທາງມີສຽງສະດຸດສະດອງຂອງການສວດສະຫຼອງມົນຕຣາເວດະດັງຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.
Verse 3
यजुषाम्चां साम्नां च गद्यानां चैव सर्वश: । आसीदुच्चार्यमाणानां नि:स्वनो हृदयड्भम:,यजुर्वेद, ऋग्वेद और सामवेद तथा गद्य-भागके उच्चारणसे जो ध्वनि होती थी, वह हृदयको प्रिय जान पड़ती थी
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກການສວດສະຫຼອງ ຍະຊຸສ ແລະ ສາມັນ, ພ້ອມທັງບົດຄວາມແບບຮ້ອຍແກ້ວ, ເກີດເປັນສຽງກັງວານກ້ອງ—ສຽງນັ້ນຊ່າງເປັນທີ່ພໍໃຈ ແລະຊຶ້ງລຶກເຖິງໃຈ.
Verse 4
ज्याघोषश्लैव पार्थानां ब्रह्मघोषश्वन धीमताम् । संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं भूय एव व्यरोचत
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສຽງກະທົບຂອງສາຍຄັນທະນູຂອງບຸດປານດຸ (ປາຣຖະ) ແລະ ສຽງສວດມົນວິເທດອັນຂັງຂັງຂອງພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ ໄດ້ລຸກຂຶ້ນພ້ອມກັນ. ເມື່ອສຽງທັງສອງປະສົມເປັນສຽງດຽວ ມັນດູປານວ່າເຮັດໃຫ້ການຮ່ວມກັນຂອງຄວາມສັກສິດແຫ່ງພຣາຫມັນ ແລະ ຄວາມກ້າຫານແຫ່ງກະສັດນັກຮົບ ສ່ອງສະຫວ່າງຍິ່ງຂຶ້ນ—ຊີ້ວ່າອໍານາດຈະດີທີ່ສຸດ ເມື່ອມີປັນຍາອັນສັກສິດ ແລະ ວິໄນເປັນຜູ້ນໍາ.
Verse 5
अथाब्रवीद् बको दाल्शभ्यो धर्मराजं युधिष्ठिरम् । संध्यां कौन्तेयमासीनमृषिभि: परिवारितम्
ແລ້ວບາກະ ບຸດຂອງດາລພະຍະ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ ທັມມະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ. ບຸດຂອງກຸນຕີນັ້ນນັ່ງປະກອບພິທີບູຊາຍາມສົມຄວນ (ສັນທະຍາ) ໃນເວລາສົມຄ່ຳ ໂດຍມີພວກລະສີຫ້ອມລ້ອມ—ໃນຂະນະນັ້ນ ນັກບວດຜູ້ເຫັນທຳກໍໄດ້ເປີດປາກກ່າວ ເພື່ອວາງພື້ນຖານແຫ່ງຄໍາຊີ້ນໍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງທຳ ແລະ ຄວາມປະພຶດອັນມີວິໄນ.
Verse 6
पश्य द्वैतवने पार्थ ब्राह्मणानां तपस्विनाम् । होमवेलां कुरुश्रेष्ठ सम्प्रजज्लितपावकाम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ປາຣຖະ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ, ຈົ່ງເບິ່ງໃນປ່າດວາຍຕະນີ້: ນີ້ແມ່ນເວລາອັນສັກສິດທີ່ພຣາຫມັນຜູ້ຖືຕະປະ ກໍາລັງປະກອບພິທີຖວາຍໄຟ (ໂຮມ). ເບິ່ງເຖີດ—ໄຟບົດບູຊາຕາມແທ່ນບູຊາລຸກໂຊນງາມສະຫວ່າງຢູ່ທຸກທິດ.”
Verse 7
चरन्ति धर्म पुण्ये5स्मिंस्त्वया गुप्ता धृतव्रता: । भृगवोडज़्विरसश्वैव वासिष्ठा: काश्यपै: सह
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນປ່າອັນສັກສິດນີ້ ພຣາຫມັນຜູ້ຖືວຣະຕະ—ຢູ່ໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງເຈົ້າ—ກໍາລັງປະພຶດທຳ. ທີ່ນີ້ມີພວກພາຣຄະວະ, ອາງຄິຣະສະ, ແລະ ວາສິດຖະ ພ້ອມດ້ວຍພວກກາສະຍະປະ.
Verse 8
आगस्त्याक्ष महाभागा आत्रेयाश्षोत्तमव्रता: । सर्वस्य जगत: श्रेष्ठा ब्राह्मणा: संगतास्त्वया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາອັນຍິ່ງ, ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນທົ່ວໂລກ ໄດ້ມາຊຸມນຸມຢູ່ຮອບເຈົ້າ: ບັນດາລະສີຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງໃນສາຍອາກັສຕະຍະ ແລະ ພວກອາຕເຣຍະ ຜູ້ໝັ້ນຄົງໃນວຣະຕະອັນດີເລີດ. ໃນປ່າອັນບໍລິສຸດນີ້ ພາຍໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງເຈົ້າ ພຣາຫມັນຜູ້ຖືວຣະຕະເຫຼົ່ານີ້ ກໍາລັງປະພຶດທຳ.”
Verse 9
इदं तु वचन पार्थ शृणुष्व गदतो मम । भ्रातृभि: सह कौन्तेय यत् त्वां वक्ष्यामि कौरव,“कुन्तीनन्दन! कुरुश्रेष्ठ भाइयोंसहित तुमसे मैं जो एक बात कह रहा हूँ, इसे ध्यान देकर सुनो
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ປາຣຖະ, ຈົ່ງຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງຂ້າໃຫ້ດີ ໃນຂະນະທີ່ຂ້າກ່າວ. ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ພ້ອມກັບພີ່ນ້ອງຂອງເຈົ້າ ຈົ່ງຟັງສິ່ງທີ່ຂ້າຈະບອກ, ໂອ ຜູ້ສືບສາຍກຸຣຸ»។
Verse 10
ब्रद्य क्षत्रेण संसृष्टं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह । उदीर्णे दहतः शत्रून् वनानीवाग्निमारुती
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອອຳນາດພຣາຫມະ (brāhma) ປະສານກັບອຳນາດກະສັດນັກຮົບ (kṣatra) ແລະ kṣatra ຢືນຄຽງຂ້າງ brāhma, ທັງສອງເມື່ອຖືກປຸກໃຫ້ລຸກໂຊມເຕັມທີ່ ຈະເຜົາຜານສັດຕູດັ່ງໄຟແລະລົມຮ່ວມກັນກິນປ່າທັງຜືນ»។
Verse 11
नाब्राह्मणस्तात चिरं बुभूषे- दिच्छन्निमं लोकममुं च जेतुम् । विनीतधर्मार्थमपेतमोहं लब्ध्वा द्विज॑ नुदति नृप: सपत्नान्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ກະສັດຜູ້ປາຖະໜາຈະຊະນະທັງໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ບໍ່ຄວນຢູ່ດົນໂດຍບໍ່ມີພຣາຫມະຢູ່ຂ້າງກາຍ. ເມື່ອໄດ້ຮັບທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ເປັນທີ່ປຶກສາ ຜູ້ຝຶກຝົນໃນ dharma ແລະ artha ແລະພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ, ກະສັດຈຶ່ງສາມາດຂັບໄລ່ແລະທຳລາຍຄູ່ປະລະປັກໄດ້»។
Verse 12
चरन् नै:श्रेयसं धर्म प्रजापालनकारितम् | नाध्यगच्छद् बलिलेके तीर्थमन्यत्र वै द्विजात्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນຂະນະທີ່ພະຣາຊາບາລີ ພາກພຽນປະພຶດ dharma ອັນນຳໄປສູ່ໄນສຣະຍະສັນ (ຄວາມດີສູງສຸດ) ແລະປາກົດໃນການປົກປ້ອງປະຊາ, ພະອົງບໍ່ພົບທີ່ພຶ່ງອື່ນ ຫຼືທີ່ສັກສິດ (tīrtha) ອື່ນໃດ ນອກຈາກທະວິຊະ»។
Verse 13
अनूनमासीदसुरस्य कामै- वैंरोचने: श्रीरपि चाक्षया5डसीत् । लब्ध्वा महीं ब्राह्मणसम्प्रयोगात् तेष्वाचरन् दुष्टमथो व्यनश्यत्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ສຳລັບບາລີ ອະສຸຣະ ບຸດແຫ່ງວິໂຣຈະນະ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດຂາດແຄນໃນຄວາມສຳລານ; ແມ່ນແຕ່ສິຣີ (śrī) ແຫ່ງລາຊະອຳນາດກໍກາຍເປັນອັນບໍ່ຮູ້ຈົບສຳລັບເຂົາ. ໄດ້ຄອບຄອງແຜ່ນດິນໂດຍການຄົບຫາກັບພຣາຫມະ; ແຕ່ພາຍຫຼັງເຂົາກັບປະພຶດຊົ່ວຕໍ່ພຣາຫມະເຫຼົ່ານັ້ນ—ດັ່ງນັ້ນເຂົາຈຶ່ງພິນາດ ແລະສູນເສຍຄວາມຮັ່ງມີແລະສະຫງ່າລາຊະສິຣີ»។
Verse 14
नाब्राह्म॒णं भूमिरियं सभूति- वर्ण द्वितीयं भजते चिराय । समुद्रनेमिर्नमते तु तस्मै य॑ ब्राह्मण: शास्ति नयैविनीतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແຜ່ນດິນອັນອຸດົມຮັ່ງມີນີ້ ບໍ່ອາດຢູ່ຄູ່ກັບກະສັດຊັ້ນກະສັດຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ) ຜູ້ຂາດການໜຸນຊ່ວຍຈາກພຣາຫມັນໄດ້ດົນ. ແຕ່ກະສັດຜູ້ຮູ້ນະໂຍບາຍ ແລະຖືກອົບຮົມດ້ວຍຄໍາສອນຂອງພຣາຫມັນຜູ້ສູງສົ່ງ ແຜ່ນດິນທັງປວງ—ທີ່ມີທະເລເປັນຂອບຂັນ—ຈະນົບນ້ອມຢູ່ເບື້ອງໜ້າພຣະອົງ.
Verse 15
कुणञ्जरस्येव संग्रामे परिगृह्माड्कुशग्रहम् । ब्राह्मणैरविप्रहीणस्य क्षत्रस्य क्षीयते बलम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຫມືອນຊ້າງໃນສົງຄາມ ເມື່ອຖືກແຍກອອກຈາກຄວານ (ຄົນຂັບຊ້າງ) ຜູ້ຖືກະບອງງໍ (ອັງກຸສ) ພະລັງຂອງມັນກໍກາຍເປັນໄຮ້ປະໂຫຍດ; ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ພະລັງຂອງຊັ້ນກະສັດຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ) ຈະຫຼຸດຖອຍເມື່ອຂາດພຣາຫມັນ. ອໍານາດທີ່ບໍ່ມີການນໍາທາງອັນຖືກຕ້ອງ ແລະຄໍາຊີ້ນໍາອັນສັກສິດ ບໍ່ອາດຢືນຍົງໄດ້.
Verse 16
ब्राह्मण्यनुपमा दृष्टि: क्षात्रमप्रतिमं बलम् | तौ यदा चरत: सार्थ तदा लोक: प्रसीदति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນມີສາຍຕາອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້—ຄວາມຮູ້ທັນ ແລະຄໍາຊີ້ນໍາ—ສ່ວນກະສັດຕຣິຍະມີພະລັງອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້. ເມື່ອທັງສອງເຄື່ອນໄຫວ ແລະກະທໍາຮ່ວມກັນດ້ວຍຄວາມກົງກັນ ໂລກທັງປວງກໍສະຫງົບສຸກ ແລະຈະເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ.
Verse 17
यथा हि सुमहानग्नि: कक्षं दहति सानिल: । तथा दहति राजन्यो ब्राह्मणेन समं रिपुम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຫມືອນໄຟໃຫຍ່ອັນຮຸນແຮງ ເມື່ອໄດ້ລົມເປັນກໍາລັງ ກໍເຜົາພົງຫຍ້າແຫ້ງໃຫ້ມອດໄດ້; ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ກະສັດຊັ້ນກະສັດຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ) ເມື່ອໄດ້ພຣາຫມັນໜຸນຊ່ວຍ ກໍສາມາດເຜົາຜານສັດຕູໃຫ້ກາຍເປັນຖ່ານເຖົ່າໄດ້.
Verse 18
ब्राह्मणेष्वेव मेधावी बुद्धिपर्येषणं चरेत् अलब्धस्थ च लाभाय लब्धस्थ परिवृद्धये,“बुद्धिमान् पुरुषको चाहिये कि वह अप्राप्तकी प्राप्ति और प्राप्तकी वृद्धिके लिये ब्राह्मणोंसे बुद्धि ग्रहण करे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີປັນຍາຄວນໄປສືບສອບຫາປັນຍາຈາກພຣາຫມັນ. ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ສິ່ງຈໍາເປັນ ຄວນເຮັດເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາ; ຜູ້ທີ່ໄດ້ມາແລ້ວ ຄວນເຮັດເພື່ອເພີ່ມພູນ ແລະໃຫ້ສົມບູນພ້ອມຍິ່ງຂຶ້ນ.
Verse 19
अलब्धलाभाय च लब्धवृद्धये यथाह्तीर्थप्रतिपादनाय । यशस्विनं वेदविदं विपक्षितं बहुश्रुतं ब्राह्मणमेव वासय
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ເພື່ອເພີ່ມພູນສິ່ງທີ່ໄດ້ແລ້ວ, ແລະເພື່ອໃຫ້ມີການຊີ້ນໍາວິທີການອັນສົມຄວນ ແລະໜ້າທີ່ທາງທຳມະຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ຂໍໃຫ້ພະອົງເຊີນພຣາຫມະນຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ຮູ້ເວດ, ມີປັນຍາແຍກແຍະ, ແລະຮູ້ຫຼາຍໃນຄຳສອນສັກສິດ ໃຫ້ພັກອາໄສໃນພະຣາຊວັງ.»
Verse 20
ब्राह्मणेषूत्तमा वृत्तिस्तव नित्यं युधिष्ठिर । तेन ते सर्वलोकेषु दीप्यते प्रथितं यश:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຢຸທິສຖິຣ, ການປະພຶດຂອງເຈົ້າຕໍ່ພຣາຫມະນທັງຫຼາຍ ນັ້ນສູງສົ່ງ ແລະເປັນແບບຢ່າງເສມອ. ເພາະສະນັ້ນ ໃນທຸກໂລກ ຊື່ສຽງຂອງເຈົ້າຈຶ່ງສ່ອງສະຫວ່າງ—ໂດດເດັ່ນ ແລະຮຸ່ງໂລດ.»
Verse 21
वैशम्पायन उवाच ततस्ते ब्राह्मणा: सर्वे बक॑ दाल्भ्यमपूजयन् । युधिष्टिरे स्तूयमाने भूय: सुमनसो5भवन्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພຣາຫມະນທັງຫຼາຍນັ້ນໄດ້ໃຫ້ກຽດແກ່ ບະກະ ດາລະບະຍາ. ແລະເມື່ອຢຸທິສຖິຣຖືກສັນລະເສີນ ໃຈຂອງພວກເຂົາກໍຍິ່ງຊື່ນບານຂຶ້ນອີກ.
Verse 22
द्वैधायनो नारदश्न जामदग्न्य: पृथुश्रवा: । इन्द्रद्युम्नो भालुकिश्न॒ कृतचेता: सहस्रपात्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດໄວທາຍະນ (ວະຍາສ), ນາຣະດະ, ຈາມະດັກນະ (ປະຣະສຸຣາມ), ປຣຶທຸສຣະວາ, ອິນດຣະດຍຸມນະ, ພາລຸກິ, ກຣຶຕະເຈຕາ, ແລະ ສະຫັສຣະປາດ—ພ້ອມດ້ວຍບຣະຫມະຣິສິ, ຣາຊະຣິສິ ແລະພຣາຫມະນຜູ້ຖືວັດອັນເຂັ້ມງວດອີກຫຼາຍ—ໄດ້ນັບຖື ອະຊາຕະສັດຣູ ຢຸທິສຖິຣ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບດຽວກັນກັບທີ່ມະຫາຣິສິທັງຫຼາຍນັບຖື ອິນດຣະ ຈອມເທວະດາ.
Verse 23
कर्णश्रवाश्न मुज्जश्न लवणाश्वश्न॒ काश्यप: । हारीतः स्थूणकर्णश्र अग्निवेश्योडथ शौनक:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກັນນະສຣະວາ, ມຸນຈະ, ລະວະນາສະວະ, ກາສະຍະປະ, ຮາຣີຕະ, ສະຖູນະກັນນະ, ອັກນິເວສຍະ, ແລະ ສະໂອນະກະ—ພ້ອມດ້ວຍບຣະຫມະຣິສິ, ຣາຊະຣິສິ ແລະພຣາຫມະນຜູ້ຖືວັດອັນເຂັ້ມງວດອີກຫຼາຍ—ໄດ້ນັບຖື ຢຸທິສຖິຣ ຜູ້ບໍ່ມີສັດຕູ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບດຽວກັນກັບທີ່ມະຫາຣິສິທັງຫຼາຍນັບຖື ອິນດຣະ ຈອມເທວະດາ.
Verse 24
कृतवाक् च सुवाक् चैव बृहदश्वो विभावसु: । ऊर्ध्व रेता वृषामित्र: सुहोत्रो होत्रवाहन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກຣິຕະວາກ ແລະ ສຸວາກ, ບຣິຫະດັສວະ ແລະ ວິພາວະສຸ, ອູຣດະວະເຣຕາ, ວຣິສາມິຕຣະ, ສຸໂຫຕຣະ ແລະ ໂຫຕຣະວາຫະນ—ພ້ອມດ້ວຍ ດວຍປາຍະນ ວຽາສ, ນາຣະດະ, ປະຣະຊຸຣາມ, ປຣິຖຸສຣະວາ, ອິນດຣະດຍຸມນະ, ພາລຸກິ, ກຣິຕະເຈຕາ, ສະຫັສຣະປາດ, ກັນນະສຣະວາ, ມຸນຈະ, ລະວະນາສວະ, ກາສຍະປະ, ຮາຣີຕະ, ສະຖູນະກັນນະ, ອັກນິເວສຍະ, ສໍນະກະ ແລະ ອື່ນໆອີກຫຼາຍ—ບຣາຫມະຣິສີ ແລະ ຣາຊະຣິສີ ເຫຼົ່ານີ້, ພ້ອມດ້ວຍ ພຣາຫມັນຈໍານວນຫຼາຍຜູ້ຖືວຣະຕະອັນເຂັ້ມງວດ, ໄດ້ນັບຖື ອະຊາຕະສັດຣຸ ຢຸທິສຖິຣະ ດັ່ງທີ່ ມະຫາຣິສີ ນັບຖື ອິນດຣະ ຣາຊາແຫ່ງເທວະດາ.
Verse 25
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत अ्जुनाभिगमनपर्वमें द्वैतवनप्रवेशविषयक पचीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນຜູ້ຖືວຣະຕະອັນໝັ້ນຄົງ ແລະ ຣິສີອື່ນໆອີກຫຼາຍ ໄດ້ນັບຖື ອະຊາຕະສັດຣຸ (ຢຸທິສຖິຣະ) ດັ່ງທີ່ ມະຫາຣິສີ ນັບຖື ປຸຣັນດະຣະ (ອິນດຣະ). ໃນພວກນັ້ນມີ ດວຍປາຍະນ ວຽາສ, ນາຣະດະ, ປະຣະຊຸຣາມ, ປຣິຖຸສຣະວາ, ອິນດຣະດຍຸມນະ, ພາລຸກິ, ກຣິຕະເຈຕາ, ສະຫັສຣະປາດ, ກັນນະສຣະວາ, ມຸນຈະ, ລະວະນາສວະ, ກາສຍະປະ, ຮາຣີຕະ, ສະຖູນະກັນນະ, ອັກນິເວສຍະ, ສໍນະກະ, ກຣິຕະວາກ, ສຸວາກ, ບຣິຫະດັສວະ, ວິພາວະສຸ, ອູຣດະວະເຣຕາ, ວຣິສາມິຕຣະ, ສຸໂຫຕຣະ, ແລະ ໂຫຕຣະວາຫະນ—ເປັນບຣາຫມະຣິສີ ແລະ ຣາຊະຣິສີ ພ້ອມຜູ້ຖືວຣະຕະອັນເຂັ້ມງວດອີກຫຼາຍ.
Verse 26
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि अर्जुनाभिगमनपर्वणि द्वैतवनप्रवेशे षड्विंशो 5ध्याय: ।। २६ || इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वमें अजुनाभिगमनपर्वमें द्वैतवनप्रवेशविषयक छब्बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ ວະນະປະຣະວະ, ໃນຕອນ «ອັຣຊຸນະອະພິກະມະນະປະຣະວະ», ຕອນວ່າດ້ວຍການເຂົ້າສູ່ປ່າ ດວຍຕະ—ບົດທີ 26 ນີ້ ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Frequently Asked Questions
How a dispossessed ruler should interpret and endure suffering without lapsing into coercive or retaliatory adharma; the chapter frames endurance, truth, and regulated conduct as superior to force-based legitimacy.
That satya-vrata and adherence to ordained duty preserve radiance and rightful outcomes; exemplars such as Rāma demonstrate that accepting hardship under legitimate command is ethically formative, not degrading.
Yes: it provides a predictive assurance that after completing the vowed term of forest hardship, Yudhiṣṭhira will regain prosperity and political standing, linking ethical endurance to eventual restoration.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.