Shloka 15
जयद्रथ-निग्रहः — Jayadratha Restrained, Shamed, and Released
अतश्वापि विरुद्धस्ते क्रतुरेष नृपोत्तम । नरेश्वर! राजाके इस प्रकार आदेश देनेपर विप्रवर पुरोहितने वहाँ आये हुए अन्य ब्राह्मणोंके साथ इस प्रकार उत्तर दिया।--“कौरवश्रेष्ठ! नृपशिरोमणे! राजा युधिष्ठिरके जीते आपके कुलमें इस उत्तम क्रतु राजसूयका अनुष्ठान नहीं किया जा सकता। महाराज! अभी आपके दीर्घायु पिता धृतराष्ट्र भी जीवित हैं
ataś cāpi viruddhas te kratur eṣa nṛpottama |
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຈອມກະສັດ ພິທີບູຊານີ້ກໍຂັດກັບສະພາບຂອງເຈົ້າດ້ວຍ»। ເມື່ອພຣະຣາຊາມີພຣະບັນຊາດັ່ງນັ້ນ ປຸໂຣຫິດພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ ພ້ອມກັບພຣາຫມັນອື່ນໆທີ່ມາຮອດທີ່ນັ້ນ ຕອບວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນກຸຣຸ ໂອ ເພັດແຫ່ງຜູ້ປົກຄອງ, ຕາບໃດທີ່ພຣະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະຍັງມີຊີວິດ ໃນວົງສານຂອງເຈົ້າ ບໍ່ອາດປະກອບຣາຊະສູຍະອັນດີເລີດນີ້ໄດ້. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ເນື່ອງຈາກພໍ່ຂອງເຈົ້າ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ພິທີນີ້ຈຶ່ງບໍ່ເໝາະສົມສຳລັບເຈົ້າ. ແຕ່ກໍມີອີກພິທີສັດຣະ (satra) ອັນໃຫຍ່ ມີກຽດສະເໝີຣາຊະສູຍະ, ໂອ ພຣະອົງ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ritual and political acts must align with dharma: legitimacy, seniority, and rightful sovereignty matter. A rājasūya is not merely a ceremony but a public claim to paramount rule; performing it while a rightful senior king or a legitimate sovereign (here, Yudhiṣṭhira) is alive is deemed improper.
A king orders the performance of the rājasūya. The royal priest, supported by other Brahmins, refuses and explains that the rite is unsuitable because Yudhiṣṭhira is alive and because the king’s father Dhṛtarāṣṭra still lives; the priest then points to an alternative great sacrifice comparable to the rājasūya.