Shloka 36

Adhyāya 168: Arjuna’s counters to māyā-rains and the onset of darkness

Nivātakavaca engagement

Devanagari script

ततः: संतापिता लोका मत्प्रसूतेन तेजसा । क्षणेन हि दिश: खं च सर्वतो हि विदीपितम्‌

Transliteration

tataḥ santāpitā lokā matprasūtena tejasā | kṣaṇena hi diśaḥ khaṃ ca sarvato hi vidīpitam |

Translation

ອາຣະຈຸນກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ຜູ້ຄົນທີ່ນັ້ນຖືກເຜົາຮ້ອນໂດຍພະລັງໄຟອັນລຸກໂຊນທີ່ອອກຈາກຂ້ອຍ. ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ທິດທັງປວງແລະຟ້າກໍສະຫວ່າງວາບຂຶ້ນທົ່ວທຸກດ້ານ ດັ່ງມີລີ້ນໄຟພຸ່ງຂຶ້ນທຸກແຫ່ງ»។

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्

• संतापिताः: tormented, scorched
• संतापिताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: संतापित (संतापय्-धातोः, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• लोकाः: people; worlds
• लोकाः: Karta
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• मत्: my
• मत्: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (मत्-आदेशः)
• Form: षष्ठी-एकवचनार्थे (समासे उपपदत्वेन)

• प्रसूतेन: produced, brought forth
• प्रसूतेन: Karana
• Type: Adjective
• Root: प्रसूत (प्रसू-धातोः, कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• तेजसा: by the radiance/energy
• तेजसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तेजस्
• Form: नपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• क्षणेन: in a moment
• क्षणेन: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: क्षण
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• हि: indeed, for
• Type: Indeclinable
• Root: हि
• Form: अव्ययम्

• दिशः: directions
• दिशः: Karta
• Type: Noun
• Root: दिश्
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• खम्: sky
• खम्: Karta
• Type: Noun
• Root: ख
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्ययम्

• सर्वतः: on all sides
• सर्वतः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (सर्व-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्

• हि: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: हि
• Form: अव्ययम्

• विदीपितम्: was kindled/ablaze
• Type: Adjective
• Root: विदीपित (वि+दीप्-धातोः, कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• tejas (fiery energy)
• directions (diśaḥ)
• sky/space (kham)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ethical weight of extraordinary power: when unleashed, it can cause widespread suffering beyond the intended target. It implicitly points to the need for restraint, discernment, and responsibility in the use of force.

What is happening in the narrative?

Arjuna describes the immediate aftermath of a terrible radiance/energy released by him: people are scorched, and the entire horizon—directions and sky—appears suddenly ablaze on all sides, conveying the overwhelming, uncontrollable impact of such force.