Shloka 43

Drupada’s Alarm and Inquiry Regarding Śikhaṇḍinī (द्रुपदस्य भय-विमर्शः)

Devanagari script

महाराज! इसी कारणसे स्थूणाकर्ण आज आपके सामने नहीं उपस्थित हो रहे हैं। यह सुनकर आप जैसा उचित समझें, करें। आज आपका विमान यहीं रहना चाहिये ।।

Transliteration

ānīyatāṃ sthūṇa iti tato yakṣādhipo 'bravīt | kartāsmi nigrahaṃ tasya pratyuvāca punaḥ punaḥ ||

Translation

ຂໍພຣະອົງມະຫາກະສັດ! ເພາະເຫດນີ້ແຫຼະ ສະຖູນາກັນ (Sthūṇākarṇa) ຈຶ່ງບໍ່ມາປາກົດຕໍ່ໜ້າພຣະອົງ. ເມື່ອພຣະອົງໄດ້ຍິນແລ້ວ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງເຮັດຕາມທີ່ເຫັນວ່າສົມຄວນ. ມື້ນີ້ ວິມານຂອງພຣະອົງຄວນຢູ່ທີ່ນີ້. ແລ້ວເຈົ້າແຫ່ງຍັກສະກ່າວວ່າ: «ນຳສະຖູນ (ສະຖູນາກັນ) ມາທີ່ນີ້!» ແລະທ່ານກ່າວຊ້ຳໆວ່າ: «ຂ້າຈະກັ້ນຂວາງ ແລະລົງໂທດເຂົາ»។

Word by Word

• आनीयताम्: let (him) be brought
• आनीयताम्: Karma
• Type: Verb
• Root: आ-नी (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थे), कर्मणि, प्रथम, एकवचन

• स्थूणः: Sthūṇa (name; i.e., Sthūṇākarṇa)
• स्थूणः: Karma
• Type: Noun
• Root: स्थूण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus (quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• ततः: then; thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• यक्षाधिपः: the lord of the Yakṣas
• यक्षाधिपः: Karta
• Type: Noun
• Root: यक्षाधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अब्रवीत्: said; spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (भूतकाल), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन

• कर्तास्मि: I will do; I shall carry out
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्-अर्थे; periphrastic/intentional sense), परस्मैपद, उत्तम, एकवचन

• निग्रहम्: punishment; restraint
• निग्रहम्: Karma
• Type: Noun
• Root: निग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of him; his
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• प्रत्युवाच: replied; answered back
• Type: Verb
• Root: प्रति-उच्/वच् (धातु)
• Form: लिट्/लङ्-प्रयोग (कथन-भूतार्थे; epic usage), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन

• पुनः: again
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः

• पुनः: again (repeatedly)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Yakṣādhipa (lord of the Yakṣas)
• Sthūṇa / Sthūṇākarṇa

Educational Q&A

What is the core teaching?

Authority must uphold order: when someone evades rightful summons, the ruler (or guardian of a community) is obliged to apply appropriate restraint (nigraha) to protect dharma, doing so in a measured and proper manner.

What is happening in the narrative?

The Yakṣa-lord orders that Sthūṇa/Sthūṇākarṇa be brought before him and repeatedly asserts that he will punish or restrain him, indicating the seriousness of the offense and the intent to enforce compliance.