Shloka 18
Vidurā–Putra Saṃvāda: Utsāha, Kīrti, and Kṣātra Resolve
Udyoga-parva 131
राजा ही सत्ययुग, त्रेता और द्वापरका स्रष्टा है। चौथे युग कलिके प्रकट होनेमें भी वही कारण है ।।
rājā hi satyayuga-tretā-dvāparāṇāṁ sraṣṭā; caturthe yuge kali-prādurbhāve ’pi sa eva kāraṇam. kṛtasya karaṇād rājā svargam atyantam aśnute; tretāyāḥ karaṇād rājā svargaṁ nātyantam aśnute.
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ກະສັດແມ່ນຜູ້ສ້າງຍຸກທັງຫຼາຍຢ່າງແທ້ຈິງ—ກຣິຕະ (ສັດຕະຍຸກ), ເຕຣຕາ, ແລະ ດວາປະຣະ—ແລະຍັງເປັນເຫດໃຫ້ຍຸກທີ່ສີ່ ກະລິຍຸກ ປາກົດຂຶ້ນອີກດ້ວຍ. ໂດຍການສ້າງຍຸກກຣິຕະດ້ວຍການກະທຳອັນຊອບທຳ ກະສັດຈະໄດ້ຮັບສະຫວັນອັນສູງສຸດ ແລະ ຍືນຍົງ; ໂດຍການເຮັດໃຫ້ຍຸກເຕຣຕາເກີດຂຶ້ນ ກໍໄດ້ຮັບສະຫວັນເຊັ່ນກັນ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນອະມະຕະ. ຄຳກ່າວນີ້ຊີ້ວ່າ ພະລັງທາງຄຸນທຳຂອງການປົກຄອງກຳນົດຄຸນນະພາບຂອງຍຸກ: ການປົກຄອງດີຍົກໂລກຂຶ້ນ, ແຕ່ຄວາມເສື່ອມໃນຄວາມປະພຶດເປີດທາງໃຫ້ກະລິຍຸກ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The moral quality of an age is not merely cosmic fate; it is strongly conditioned by the ruler’s conduct. A king who upholds dharma can ‘establish’ a Satya-like order and gains the highest, enduring heavenly reward; lesser but still righteous governance yields merit, though its fruit is not described as imperishable.
Vāyu is instructing about rājadharma (the duties and power of kingship), emphasizing that the king’s actions shape societal conditions across the yugas and determine the nature and permanence of his posthumous reward.