Shloka 11
Saṃsāra-mārga-vistaraḥ
Vidura’s Expanded Account of the Path
नरेश्वर! यदि शब्द, स्पर्श, रूप, रस और नाना प्रकारकी गन्धोंसे युक्त, मज्जा और मांसरूपी बड़ी भारी कीचड़से भरे हुए एवं सब ओरसे अवलम्बशून्य इस शरीररूपी कूपमें रहनेवाला मनुष्य इन व्याधियोंसे किसी तरह मुक्त हो जाय तो भी अन्तमें रूप-सौन्दर्यका विनाश करनेवाली वृद्धावस्था तो उसे घेर ही लेती है ।। संवत्सराश्ष मासाशक्ष पक्षाहोरात्रसंधय: । क्रमेणास्योपयुञ्जन्ति रूपमायुस्तथैव च
nareśvara! yadi śabda-sparśa-rūpa-rasa-nānāprakāra-gandhaiḥ yuktaṃ majjā-māṃsa-rūpī-bhārī-kīcaḍa-pūrṇaṃ sarvataḥ avalamba-śūnyaṃ śarīra-rūpaṃ kūpaṃ nivāsī manuṣyaḥ etābhir vyādhibhiḥ kathaṃcid mukto 'pi syāt, tathāpi ante rūpa-saundarya-vināśinī vṛddhāvasthā tam avaśyaṃ gṛhṇāti. saṃvatsarāś ca māsāś ca pakṣāhorātra-sandhayaḥ krameṇāsya upayuñjanti rūpam āyus tathaiva ca.
ວິດູຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ມະນຸດຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນກາຍນີ້—ດັ່ງບໍ່ນ້ຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຕົມໜັກຂອງໄຂກະດູກແລະເນື້ອ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດເປັນຫຼັກພຶ່ງພາຮອບດ້ານ, ແລະຖືກລໍ້ລວງໂດຍສຽງ ສຳຜັດ ຮູບ ລົດ ແລະກິ່ນນານາ—ແມ່ນແຕ່ຈະຫຼຸດພົ້ນຈາກໂລກໄພເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ທ້າຍທີ່ສຸດຄວາມແກ່ທີ່ທຳລາຍຄວາມງາມຈະຫ້ອມລ້ອມເຂົາ. ປີແລະເດືອນ, ຄື່ງເດືອນ, ກາງວັນແລະກາງຄືນ ແລະຊ່ວງຕໍ່ກັນຂອງມັນ, ຕາມລຳດັບ, ຄ່ອຍໆກິນກອບທັງຮູບກາຍແລະອາຍຸຂອງເຂົາເຊັ່ນດຽວກັນ».
विदुर उवाच
Educational Q&A
Even if one avoids illness, aging is unavoidable; time steadily consumes both bodily beauty and lifespan. The ethical thrust is toward detachment from sensual fixation and pride in appearance, and toward sober reflection on what is lasting and dharmic.
In the Strī Parva’s lament-filled aftermath of war, Vidura addresses the king with counsel. He uses stark bodily imagery and the measure of time (years, months, fortnights, days, nights) to underline the inevitability of decline, guiding the listener away from grief-driven delusion and toward clear-sighted understanding.