Shloka 5
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
आततपे क्लाम्यमानानां विविधानामिव स््रजाम् । क्लान्तानामपि नारीणां श्रीर्जहाति न वै तनू:,श्रीकृष्ण! अपने जीवनबन्धुके मारे जानेसे अनाथ हुई यह रानी काँपती हुई मधुर स्वरसे विलाप कर रही है। घामसे मुरझाती हुई नाना प्रकारकी पुष्पमालाओंके समान ये राज-रानियाँ धूपसे तप गयीं हैं, तो भी इनके शरीरोंको सौन्दर्य--श्री छोड़ नहीं रही है
Vaiśampāyana uvāca: ātatape klāmyamānānāṃ vividhānām iva srajām | klāntānām api nārīṇāṃ śrīr jahāti na vai tanūḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງພວງມາລາດອກໄມ້ຫຼາກຊະນິດທີ່ຫ່ຽວພາຍໃຕ້ຄວາມຮ້ອນ, ບັນດານາງທັງຫຼາຍຖືກແດດເຜົາ ແລະເຫນື່ອຍລ້າ; ແຕ່ເຖິງຈະເຫນື່ອຍ ຄວາມງາມແລະສິຣີຣາຊະສົມບັດກໍບໍ່ໄດ້ລະທິ້ງຮ່າງກາຍຂອງນາງເຫຼົ່ານັ້ນແທ້ໆ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມໂຫດຮ້າຍຫຼັງສົງຄາມ: ຄວາມເສຍໃຈແລະຄວາມທຸກທາງກາຍບໍ່ອາດລົບລ້າງກຽດສັກສີດັ່ງເດີມໄດ້, ແລະຜູ້ຢູ່ລອດ—ໂດຍສະເພາະນາງຫຼວງຜູ້ເປັນແມ່ໝ້າຍ—ຄວນໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ແມ່ນການເມີນເຉີຍ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid extreme suffering and exhaustion after war, the survivors retain inherent dignity and auspicious radiance (śrī). The verse invites ethical regard and compassion toward bereaved women rather than viewing them as diminished by tragedy.
In Strīparva’s lamentation scenes, the women—especially royal women—are described as scorched by heat and worn out, compared to flower garlands wilting in the sun; yet their beauty and royal splendor remain, highlighting the poignancy of their grief in the war’s aftermath.