Shloka 22
Gāndhārī’s Battlefield Survey: The Fallen and the Onset of Funeral Rites (शल्य-भगीरथ-भीष्म-द्रोणादि-दर्शनम्)
नास्ति युद्धे कृती कश्रिन्न विद्वान् न पराक्रमी | यत्र शान्तनवो भीष्म: शेतेडद्य निहत: शरै:,जब ये शान्तनुनन्दन भीष्म भी आज शत्रुओंके बाणोंसे मारे जाकर सो रहे हैं तो यही कहना पड़ता है कि 'युद्धमें न कोई कुशल है, न विद्वान् है और न पराक्रमी ही है”
nāsti yuddhe kṛtī kaścin na vidvān na parākramī | yatra śāntanavo bhīṣmaḥ śete ’dya nihataḥ śaraiḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນສົງຄາມ ບໍ່ມີໃຜຈະເອີ້ນໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງວ່າ ຊ່ຽວຊານ, ຮູ້ທັນ, ຫຼືແມ່ນກະທັ່ງກ້າຫານ—ເມື່ອພີສະມະ ບຸດແຫ່ງຊານຕະນຸ ນອນຢູ່ວັນນີ້ ຖືກລູກທະນູລົງ. ພາບນີ້ເອງແມ່ນການປະນາມຄວາມອວດອ້າງໃນສົງຄາມ: ຖ້າແມ່ນແຕ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ມີທຳ ແລະມີພະລັງດັ່ງນີ້ ຍັງຖືກຫຼຸດລົງເປັນປຽງຂອງຫອຍທະນູ, ຊັຍຊະນະແລະຄວາມກ້າຫານກໍດູວ່າຫວ່າງເປົ່າ, ແລະຄ່າທາງຈິດທຳຂອງການຮົບກໍຖືກເປີດເຜີຍຢ່າງຊັດເຈນ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse undercuts the glorification of war: when even Bhīṣma—renowned for wisdom, discipline, and valor—lies felled by arrows, claims of true skill, learning, or heroism in war become morally suspect. It points to the futility and ethical devastation inherent in violent conflict.
After the catastrophic Kurukṣetra war, the narrator highlights Bhīṣma lying incapacitated on the battlefield (the famous bed of arrows). This image becomes evidence for a lament: war spares neither the great nor the righteous, and its outcomes mock human pride.