Shloka 2
Gāndhārī’s Battlefield Survey: The Fallen and the Onset of Funeral Rites (शल्य-भगीरथ-भीष्म-द्रोणादि-दर्शनम्)
यस्त्वया स्पर्धते नित्य सर्वत्र पुरुषर्षभ । स एष निहतः शेते मद्रराजो महाबल:,पुरुषोत्तम! जो सदा और सर्वत्र तुम्हारे साथ होड़ लगाये रहते थे, वे ही ये महाबली मद्रराज शल्य यहाँ मारे जाकर चिरनिद्रामें सो रहे हैं
vaiśampāyana uvāca |
yas tvayā spardhate nitya sarvatra puruṣarṣabha |
sa eṣa nihataḥ śete madrarājo mahābalaḥ ||
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນຍອດໃນບຸລຸດ, ຜູ້ທີ່ເຄີຍປະລອງກັບເຈົ້າຢູ່ເສມອ ແລະທຸກສະຖານ—ນັ້ນແຫຼະ ຊາລະຍະ ກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່, ບັດນີ້ຖືກຂ້າ ແລະນອນເຫຍື້ອຍຢູ່ໃນນິທຣາແຫ່ງຄວາມຕາຍ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the fragility of worldly power and rivalry: even the strongest and most competitive warriors meet the same end. It invites reflection on the ethical cost of incessant contention and the inevitability of death that levels all status.
In the aftermath of the great war, the narrator points out Śalya—king of Madra—who had long been a constant rival to the addressed hero, and now lies dead on the battlefield, emphasizing the war’s devastating finality.