Shloka 31
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
विगाहा[ वाहिनीमध्यं तस्य लोका यथा मम । जो विजयके लिये युद्धमें डटा रहकर शत्रुकी सेनामें घुस जाता है और दूसरे किसी भी सहायककी अपेक्षा नहीं रखता, उसे मेरे समान ही लोक प्राप्त होते हैं ।।
ambarīṣa uvāca |
vigāhya vāhinī-madhyaṁ tasya lokā yathā mama |
yo vijayāya yuddhe daṭvā śatru-senāṁ praviśati na ca anyam upakāram apekṣate, sa mamaiva lokān avāpnoti ||
yasya śoṇita-saṅghātā bherī-maṇḍūka-kacchapā nadī yodhasya saṅgrāme, tad asyāvabhṛthaṁ smṛtam |
ອຳບາຣີສະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດ ມຸ່ງໝັ້ນຕໍ່ໄຊຊະນະ ຢືນຫຍັດໃນສົງຄາມ ແລະບຸກເຂົ້າໄປກາງກອງທັບສັດຕູ ໂດຍບໍ່ຫາການພຶ່ງພາຈາກຜູ້ອື່ນ—ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບໂລກດັ່ງຂ້ອຍ. ແລະສຳລັບນັກຮົບຜູ້ທີ່ໃນ “ຍັນຍະແຫ່ງສົງຄາມ” ຂອງຕົນ ມີແມ່ນ້ຳເລືອດໄຫຼ—ທີ່ກອງກະຫຼອງສົງຄາມດັ່ງກົບແລະເຕົ່າ—ການກ້າເຂົ້າໄປໃນສາຍນ້ຳອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ ຖືກນັບເປັນ “ອະວະພຣຶຖະສນານ” ການຈົມນ້ຳຊຳລະທ້າຍພິທີຍັນຍະ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມກ້າຫານອັນມັ່ນຄົງ ແລະຄວາມຕັ້ງໃຈພຶ່ງຕົນເອງ ໃນການຮົບທີ່ຖືກທຳມະ ຈຶ່ງຖືກສັນລະເສີນວ່າເປັນການບູຊາທີ່ໃຫ້ຜົນທາງວິນຍານ.»
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The verse frames steadfast, self-reliant valor in battle—entering the enemy host without depending on external aid—as a dharmic act that yields exalted posthumous realms. It also interprets the horrors of combat through sacrificial symbolism, suggesting that for a righteous warrior the ordeal functions like the purificatory completion (avabhṛtha) of a sacrifice.
Ambarīṣa is speaking within Śānti Parva’s ethical discourse, praising the warrior who stands firm for victory and describing battle through a vivid metaphor: a river of blood with war-drums likened to frogs and tortoises. This imagery recasts the battlefield as a ritual arena, linking martial duty to sacrificial merit.