Previous Verse
Next Verse

Shloka 96

राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः

Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration

धर्मज्ञ: सचिव: कश्चित्‌ तत्‌ तत्पश्येदतन्द्रित: । इन अधिपतियोंके अधिकारमें जो युद्धसम्बन्धी तथा गाँवोंके प्रबन्धसम्बन्धी कार्य सौंपे गये हों, उनकी देखभाल कोई आलस्यरहित धर्मज्ञ मन्‍्त्री किया करे

dharmajñaḥ sacivaḥ kaścit tat tat paśyed atandritaḥ |

ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວນໃຫ້ມີມະນະຕີຜູ້ຮູ້ທໍາ ແລະມີປັນຍາ ບໍ່ເກີດຄວາມເກຍດຄ້ານ ຄອຍກວດກາທຸກໆເລື່ອງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ—ໂດຍສະເພາະວຽກທີ່ມອບໄວ້ໃນຂອບເຂດອໍານາດຂອງຜູ້ປົກຄອງ ເຊັ່ນ ການສົງຄາມ ແລະການບໍລິຫານບ້ານເມືອງ».

धर्मज्ञःknower of dharma, righteous
धर्मज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
सचिवःminister, adviser
सचिवः:
Karta
TypeNoun
Rootसचिव
FormMasculine, Nominative, Singular
कश्चित्some (one), a certain
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that (each such matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पश्येत्should see, should supervise/inspect
पश्येत्:
TypeVerb
Root√पश्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
अतन्द्रितःunwearied, vigilant, not lazy
अतन्द्रितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतन्द्रित
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma

Educational Q&A

Effective and ethical governance requires a dharma-knowing minister who remains vigilant and actively supervises entrusted responsibilities, preventing negligence in critical areas like war affairs and village administration.

In Bhishma’s instruction on raja-dharma in the Shanti Parva, he advises the ruler to appoint a competent, righteous counsellor to oversee delegated administrative domains, ensuring continuous, careful management.