Shloka 10
Brāhmaṇa-bheda-nirṇaya and Rājā’s Regulatory Duties (ब्राह्मणभेदनिर्णयः)
यदि राजाके खजानेमें कमी हो तो वह इन ब्राह्मणोंसे कर ले सकता है। केवल उन ब्राह्मणोंसे, जो ब्रह्माजी तथा देवताओंके समान बताये गये हैं, कर नहीं लेना चाहिये ।। अब्राह्माणानां वित्तस्य स्वामी राजेति वैदिकम् । ब्राह्मणानां च ये केचिद् विकर्मस्था भवन्त्युत,राजा ब्राह्मणके सिवा अन्य सब वर्णोके धनका स्वामी होता है, यही वैदिक सिद्धान्त है। ब्राह्मणोंमेंसे जो कोई अपने वर्णके विपरीत कर्म करनेवाले हैं, उनके धनपर भी राजाका ही अधिकार है
yadi rājake khajāne meṁ kamī ho to sa in brāhmaṇoṁ se kara le sakatā hai | kevala un brāhmaṇoṁ se, jo brahmājī tathā devatāoṁ ke samāna batāye gaye haiṁ, kara nahīṁ lenā cāhiye || abrāhmaṇānāṁ vittasya svāmī rājeti vaidikam | brāhmaṇānāṁ ca ye kecid vikarmasthā bhavanty uta, rājā brāhmaṇa ke sivā anya sab varṇoṁ ke dhana kā svāmī hotā hai, yahī vaidika siddhānta hai | brāhmaṇoṁ meṁ se jo koī apane varṇa ke viparīta karma karane vāle haiṁ, unake dhana para bhī rājā kā hī adhikāra hai |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າຄັງຫຼວງຂາດແຄນ ກະສັດອາດເກັບພາສີແມ່ນແຕ່ຈາກບຣາຫມັນເຫຼົ່ານີ້; ແຕ່ບໍ່ຄວນເກັບຈາກບຣາຫມັນທີ່ຖືກກ່າວວ່າເທົ່າກັບພຣະພຣົມ (Brahmā) ແລະເທວະ—ຄືຜູ້ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຈັນຍາບຣາຫມັນຢ່າງແທ້. ຫຼັກວິເທດະກ່າວວ່າ ກະສັດເປັນເຈົ້າແຫ່ງຊັບສິນຂອງຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນບຣາຫມັນ; ແລະໃນບັນດາບຣາຫມັນເອງ ຜູ້ໃດທີ່ຢືນຢູ່ໃນວິກັມມະ (ການກະທຳຜິດ/ຂັດກັບວັນນະ) ຊັບຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຢູ່ໃຕ້ອຳນາດພາສີຂອງກະສັດ. ດັ່ງນັ້ນ ລາຍຮັບຂອງລາຊະອານາຈັກແມ່ນເຄື່ອງມືຕາມທຳມະ: ມັນປົກປ້ອງແຜ່ນດິນ ແລະຄ້ຳຈຸນລະບຽບ, ພ້ອມທັງຍົກເວັ້ນຜູ້ຊອບທຳແທ້ ແລະຂັດຂວາງຜູ້ທີ່ລະທິ້ງໜ້າທີ່ທີ່ກຳນົດໄວ້».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Royal taxation is legitimate as a tool of governance, but it must be guided by dharma: the king should respect and protect truly righteous Brahmins, while asserting fiscal authority over non-Brahmins and over those Brahmins who abandon proper conduct (vikarma).
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira on revenue policy: when the treasury is deficient, the king may levy taxes broadly, yet he should exempt exemplary Brahmins and may tax even Brahmins who act contrary to their ordained duties.