Rāma–Jāmadagnya-janma-kāraṇa and Kṣatra-kṣaya
Paraśurāma’s origins and the depletion/restoration of kṣatriya lineages
विश्वामित्रस्य पौत्रस्तु रैभ्यपुत्रो महातपा:
viśvāmitrasya pautras tu raibhyaputro mahātapāḥ | mahārāja viśvāmitrake pautra tathā raibhyake putra mahātejasvī parāvasune bhari sabhāyām ākṣepaṃ kurvan uvāca— “rāma! rājā yayāteḥ svargād bhraṃśamāne yāḥ pratardana-ādayaḥ sajjanapuruṣā yajñe samāgatāḥ, kiṃ te kṣatriyā na āsan? tava pratijñā mṛṣā. tvaṃ vṛthāiva janatāyāḥ sabhāyāṃ ḍīṅgaṃ hāṅkaroṣi— ‘mayā kṣatriyāṇām antaḥ kṛtaḥ’ iti. ahaṃ tu manye kṣatriyavīrabhayād eva tvaṃ parvataśaraṇaṃ gataḥ. idānīṃ pṛthivyāṃ sarvataḥ punaḥ śatāni kṣatriyāḥ saṃjātāḥ!”
ວາສຸເທວະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະມະຫາຣາຊາ! ນັກຕະປະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ປາຣາວະສຸ (Parāvasu) ຫຼານຊາຍຂອງ ວິສວາມິຕຣະ ແລະເປັນບຸດຂອງ ໄຣພຍະ—ໄດ້ຕຳນິຣາມາໃນສະພາ ແລະກ່າວດັ່ງນີ້: ‘ຣາມາ! ເມື່ອພຣະຣາຊາ ຢະຢາຕິ ກຳລັງຕົກຈາກສະຫວັນ ພວກຄົນດີເຊັ່ນ ປຣະຕັຣດະນະ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ທີ່ມາຊຸມນຸມກັນໃນພິທີຍັດ ບໍ່ແມ່ນກະສັດຕຣິຍະດອກຫຼື? ຄຳສາບານຂອງເຈົ້າເປັນຄຳລວງ. ເຈົ້າອວດໂອ້ໃນທ່າມກາງປະຊາຊົນຢ່າງໄຮ້ປະໂຫຍດວ່າ “ຂ້າໄດ້ທຳລາຍກະສັດຕຣິຍະໝົດແລ້ວ.” ຂ້າເຊື່ອວ່າເຈົ້າໄປພຶ່ງພາພູເຂົາເພາະຢ້ານວິຣະບຸລຸດກະສັດຕຣິຍະ. ບັດນີ້ໃນທຸກທິດທາງຂອງແຜ່ນດິນ ກະສັດຕຣິຍະນັບຮ້ອຍໄດ້ເກີດຂຶ້ນອີກ!’”
वासुदेव उवाच
The passage critiques empty boasting and insists that vows and public claims must align with truth and observable reality. It also implies that violence claimed as total ‘extermination’ is neither sustainable nor a reliable basis for moral authority; ethical standing depends on सत्य (truth) and restraint, not on self-advertised feats.
Vāsudeva recounts how Parāvasu, in a public assembly, rebukes Rāma (Paraśurāma). He challenges Rāma’s claim of having ended the Kṣatriyas by citing Kṣatriyas present at Yayāti’s sacrifice (such as Pratardana) and argues that Kṣatriyas have reappeared everywhere, suggesting Rāma’s retreat to the mountains was driven by fear rather than victory.