Shloka 2
यत्र पूर्वाभिसर्गे वै धर्मचक्रं प्रवर्तितम् । नैमिषे गोमतीतीरे तत्र नागाह्नयं पुरम्,द्विजश्रेष्ठ! पूर्वकल्पमें जहाँ प्रजापतिने धर्मचक्र प्रवर्तित किया था, सम्पूर्ण देवताओं ने जहाँ यज्ञ किया था तथा जहाँ राजाओंमें श्रेष्ठ मान्धाता यज्ञ करनेमें इन्द्रसे भी आगे बढ़ गये थे, उस नैमिषारण्यमें गोमतीके तटपर नागपुर नामक एक नगर है
yatra pūrvābhisarge vai dharmacakraṁ pravartitam | naimiṣe gomatītīre tatra nāgāhnayaṁ puram, dvijaśreṣṭha |
ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາພຣາຫມະນ! ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳໂກມະຕີ ໃນນາຍມິສະ—ບ່ອນທີ່ໃນວົງຈັກການສ້າງໂລກກ່ອນ ກົງລໍ້ແຫ່ງທັມມະໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ໝຸນ—ມີນະຄອນໜຶ່ງຊື່ «ນາກາຫນະຍະ». ຄຳກອນນີ້ເອີ້ນຫາພູມສັນຖານອັນສັກສິດ: ບ່ອນທີ່ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງຫຼັກຂອງທັມມະ ແລະເປັນສະຖານທີ່ທີ່ເທວະດາເຄີຍປະກອບຍັດ ເພື່ອວາງຖານອຳນາດອັນບໍລິສຸດໃຫ້ແກ່ຄຳສອນທີ່ຈະຕາມມາ.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Dharma is presented as an instituted, living order—‘the wheel’ set in motion in primordial times. By locating the teaching in a renowned tīrtha-region (Naimiṣa on the Gomati), the text implies that ethical instruction gains weight when rooted in remembered sites of ancient dharmic establishment and ritual authority.
A Brahmin speaker identifies a specific sacred location: on the Gomati at Naimiṣa there is a city named Nāgāhnaya, famed as a place where, in an earlier cosmic cycle, dharma was inaugurated. This functions as a scene-setting prelude for the discourse that follows.