Shloka 373
धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)
स मन: सर्वभूतानां प्रद्युम्न: परिपठ्यते । “जो उसी संकर्षण अथवा जीवसे उत्पन्न होकर अपने कर्म (ध्यान
sa manaḥ sarvabhūtānāṃ pradyumnaḥ paripaṭhyate |
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຫຼັກການທີ່ເປັນ “ໃຈ” ຂອງສັດທັງປວງ ຕາມປະເພນີໄດ້ສະຫຼຸບແລະສະທ້ອນວ່າ «ປຣະດຍຸມນະ» (Pradyumna). ໃນຄໍາສອນນີ້ ປຣະດຍຸມນະໝາຍເຖິງ ໃຈສາກົນ ທີ່ສັດທັງປວງສຸດທ້າຍຈະລະລາຍເຂົ້າໄປ. ແລະໂດຍໃຫ້ການກະທໍາ—ເຊັ່ນ ສະມາທິ ແລະ ການບູຊາ—ສອດຄ່ອງກັບແຫຼ່ງສູງສຸດນັ້ນ ຜູ້ແສວງຫາຖືກກ່າວວ່າ ຈະບັນລຸສະພາບຫຼຸດພົ້ນດັ່ງສະນັດກຸມາຣະ ແມ່ນແຕ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse identifies Pradyumna with the universal mind (manaḥ) that pervades all beings; ethically, it points to inner discipline—especially meditation and worship—as a means to align the individual mind with its cosmic source and move toward liberation.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma is explaining a theological-philosophical mapping of divine principles; here he states that Pradyumna is the name used for the mind of all beings, framing a contemplative doctrine rather than an external event.