Shloka 155
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
को राज्यमभिपलद्येत प्राप्पय चोपशमं लभेत् । जिसमें सुख तो बहुत थोड़ा, किंतु दुःख बहुत अधिक है, जो सर्वथा सारहीन है, जो घास-फूसमें लगी आगके समान क्षणस्थायी और फेन तथा बुद्बुदके समान क्षणभंगुर है, ऐसे राज्यको कौन ग्रहण करेगा? और ग्रहण कर लेनेपर कौन शान्ति पा सकता है? ।। ममेदमिति यच्चेदं पुरं राष्ट्र च मन्यसे
ko rājyam abhipālayet prāpya copaśamaṁ labhet | yasmin sukhaṁ tu bahu alpam kintu duḥkhaṁ bahu adhikam | sarvathā sārahīnam | tṛṇa-kāṣṭheṣu lagna-agnivat kṣaṇasthāyī | phena-budbuda-sadṛśaṁ kṣaṇabhaṅguram | evaṁ-vidhaṁ rājyam kaḥ grahīṣyati? grahītvā ca kaḥ śāntiṁ prāpsyati? || mamedam iti yac cedaṁ puraṁ rāṣṭraṁ ca manyase
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ໃຜຈະເລືອກຮັບເອົາຄວາມເປັນກະສັດ—ແລະເມື່ອໄດ້ມາແລ້ວ ໃຜຈະພົບຄວາມສະຫງົບແທ້—ໃນເມື່ອສຸກມີນ້ອຍ ແຕ່ທຸກຂ໌ມີຫຼາຍ; ໃນເມື່ອມັນໄຮ້ສານະຖາວອນ; ໃນເມື່ອມັນຊົ່ວຄາວເຫມືອນໄຟຕິດຫຍ້າແຫ້ງ ແລະບອບບາງເຫມືອນຟອງກັບຟອງອາກາດ? ໃຜຈະຮັບອານາຈັກແບບນີ້ ແລະເມື່ອຮັບແລ້ວ ໃຜຈະບັນລຸຄວາມສະຫງົບ? ແລະຖ້າເຈົ້າຄິດວ່າ ‘ເມືອງນີ້ ແລະອານາເຂດນີ້ ເປັນຂອງຂ້ອຍ’—ຄວາມຄິດນັ້ນແຫຼະແມ່ນຮາກຂອງການຜູກມັດ ແລະຄວາມບໍ່ສະຫງົບ.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that political power and possessions are inherently unstable and bring disproportionate suffering; peace cannot arise from clinging to ‘mine-ness’ (mamedam iti). True tranquillity comes from detachment and clear discernment of impermanence.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and governance, Bhīṣma warns the listener against the seductive but painful nature of rulership, using vivid images (grass-fire, foam, bubble) to show how quickly power collapses and how possessive identification with city and realm fuels unrest.