Shloka 36
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
“पहले जो मैंने इसके प्रति ममता की थी, उसके कारण मुझे भिन्न-भिन्न योनियोंमें भटकना पड़ा। यद्यपि मैं ममतारहित हूँ तो भी इस प्रकृतिजनित ममताने भिन्न-भिन्न योनियोंमें मुझे डालकर मेरी बड़ी दुर्दशा कर डाली ।।
pūrvaṃ yā mayā ’smin prati mamatā kṛtā, tayā hetunā me nānāyoniṣu bhramaṇaṃ prāptam | yadyapy ahaṃ mamatārahitaḥ, tathāpi prakṛtijanita-mamatayā nānāyoniṣu nikṣipya mama mahad duḥkhaṃ kṛtam || yoniṣu vartamānena naṣṭasaṃjñena cetasā | na mamātrānayā kāryam ahaṃkārakṛtātmayā ||
ວະສິດຖະ ກ່າວວ່າ: «ໃນກ່ອນ ເພາະຂ້າພະເຈົ້າຍຶດຖືສິ່ງນີ້ດ້ວຍຄວາມເປັນຂອງຂ້າ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຖືກບັງຄັບໃຫ້ພະເລີນພະເລີນໄປໃນການເກີດຫຼາຍປະເພດ. ແມ່ນວ່າບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າພົ້ນຈາກການຕິດພັນສ່ວນຕົວແລ້ວ ແຕ່ຄວາມເປັນຂອງຂ້າທີ່ເກີດຈາກພຣະກຣິຕິນັ້ນ ຍັງໂຍນຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໄປໃນຄັນນານາ ແລະນໍາຄວາມທຸກຍາກຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງມາໃຫ້. ໃນຂະນະທີ່ເຄື່ອນໄຫວຜ່ານການເກີດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າເສຍຄວາມຮູ້ຕົວອັນແຈ້ງຊັດ. ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີທຸລະກັບທໍາມະຊາດທີ່ຖືກປັ້ນໂດຍອະຫັງການີ້ອີກ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ຍອມໃຫ້ຄວາມຮູ້ສຶກ ‘ຂ້າ’ ແລະ ‘ຂອງຂ້າ’ ມາຄອບງໍາອີກເທື່ອ».
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Possessive attachment (mamatā) and ego-sense (ahaṃkāra) bind consciousness to saṃsāra, producing repeated births and loss of clarity. Freedom comes by refusing identification with ego-made nature and cultivating detachment and self-knowledge.
Vasiṣṭha reflects on his own past bondage: due to earlier possessiveness he wandered through many births and his awareness became obscured. He now declares renunciation of ego-driven identification with Prakṛti, marking a turn toward liberation.