Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
तदा विशुद्धों भवति प्रकृते: परिवर्जनात् । अन्यो5हमन्येयमिति यदा बुध्यति बुद्धिमान्
tadā viśuddho bhavati prakṛteḥ parivarjanāt | anyo 'ham anyeyam iti yadā budhyati buddhimān |
«ແລ້ວຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍລິສຸດ ເນື່ອງຈາກໄດ້ລະທິ້ງການຍຶດຕິດຕົນກັບປຣະກຣິຕິ. ເມື່ອຜູ້ມີປັນຍາເຂົ້າໃຈຢ່າງແທ້ຈິງວ່າ ‘ຂ້ອຍແມ່ນອື່ນ, ແລະປຣະກຣິຕິນີ້ກໍຕ່າງຈາກຂ້ອຍ’ ເຂົາຍ່ອມດຳລົງຢູ່ໃນສະພາບບໍລິສຸດຂອງຕົນ—ພົ້ນຈາກການປົນເປື້ອນຂອງເງື່ອນໄຂວັດຖຸ».
वसिष्ठ उवाच
The verse teaches viveka (discriminative knowledge): realizing that the true self (ātman/puruṣa) is distinct from Prakṛti. When one abandons identification with Prakṛti’s qualities and changes, one becomes ‘viśuddha’—established in one’s pure nature.
Vasiṣṭha is instructing on liberation-oriented wisdom in the Śānti Parva’s reflective discourse. He explains the inner shift by which a wise person separates the sense of ‘I’ from material nature, leading to purification and abiding in the self.