Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
राक्षसान् विषयान ज्ञात्वा यक्षाणां विषयांस्तथा | विषयानौरगान ज्ञात्वा गान्धर्वविषयांस्तथा
bhīṣma uvāca | rākṣasān viṣayān jñātvā yakṣāṇāṁ viṣayāṁs tathā | viṣayān auragān jñātvā gāndharva-viṣayāṁs tathā ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອຜູ້ໃດເຂົ້າໃຈຢ່າງຖືກຕ້ອງເຖິງ “ວັດຖຸແຫ່ງປະສົບການ” ຫຼືແດນແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາແລະການເສບສຸກ ຂອງພວກຣາກສະ ແລະຂອງພວກຢັກສະ; ແລະເຂົ້າໃຈອີກທັງວັດຖຸຂອງພວກນາກ ແລະຂອງພວກຄັນທະວະ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມສາມາດຕັດສິນໄດ້ທັງຄຸນແລະໂທດຂອງຄວາມເສບສຸກເຫຼົ່ານັ້ນ. ຈາກການແຍກແຍະນັ້ນ ຄວາມຄາຍຄວາມຍຶດຕິດເກີດຂຶ້ນ ແລະໃຈກໍ່ຫັນໄປສູ່ມັກຄາທີ່ຂ້າມພົ້ນອຳນາດຂອງວັດຖຸອາລົມ».
भीष्म उवाच
To cultivate discernment (viveka) by understanding the nature of sense-objects (viṣaya) across different orders of beings; seeing their limitations and defects supports detachment and steadiness on the liberating path (Sāṅkhya/Yoga).
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the king in higher dharma and liberation-oriented wisdom. Here he begins/continues a catalog of various beings’ ‘spheres of enjoyment,’ using it to frame a teaching on evaluating desire and moving toward mokṣa.