Shloka 4

Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech

Devanagari script

भीष्म उवाच एवमुक्तस्तदा तार्क्ष्य: सर्वशास्त्रविदां वर: । विबुध्य सम्पदं चाग्र्यां सद्बाक्यमिदमब्रवीत्‌,भीष्मजी कहते हैं--राजन्‌! राजा सगरके इस प्रकार पूछनेपर सम्पूर्ण शास्त्रज्ञोंमें श्रेष्ठ ताक्ष्य (अरिष्टनेमि)-ने उनमें सर्वोत्तम दैवी सम्पत्तिके गुण जानकर उनको इस प्रकार उत्तम उपदेश दिया--

Transliteration

bhīṣma uvāca evam uktas tadā tārkṣyaḥ sarvaśāstravidāṃ varaḥ | vibudhya sampadaṃ cāgryāṃ sadbākyam idam abravīt ||

Translation

ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ເມື່ອສະກະຣະຖາມດັ່ງນັ້ນ, ຕາຣກສະຍະ (ອະຣິດຕະເນມິ) ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຮູ້ຄໍາພີທັງປວງ, ໄດ້ພິຈາລະນາເຫັນສົມບັດທິບອັນສູງສຸດ—ຄວາມຮັ່ງມີພາຍໃນອັນປະເສີດ—ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄໍາອັນດີງາມເປັນຄໍາສອນນີ້.

Word by Word

• [{'term': 'evam uktas', 'definition': 'thus spoken to

• thus addressed'}, {'term': 'tadā', 'definition': 'then

• at that time'}, {'term': 'tārkṣyaḥ', 'definition': 'Tārkṣya

• a proper name (here identified in the Gita Press note with Ariṣṭanemi)'}, {'term': 'sarva-śāstra-vidām varaḥ', 'definition': 'the best among all knowers of the śāstras (scriptural and disciplinary sciences)'}, {'term': 'vibudhya', 'definition': 'having understood

• having discerned clearly'}, {'term': 'sampad', 'definition': 'wealth

• endowment (often moral/spiritual ‘inner wealth’)'}, {'term': 'agr(y)ā', 'definition': 'foremost

• best'}, {'term': 'sad-bākyam', 'definition': 'good/wholesome words

• truthful and beneficial counsel'}, {'term': 'idam abravīt', 'definition': 'said this

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Tārkṣya (Ariṣṭanemi)