Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्

Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum

यन्निमित्तो भवेच्छोकस्तापो वा भूशदारुण:,इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि सेनजिदुपाख्याने पज्चविंशो&5 ध्याय:

yannimitto bhavec chokaḥ tāpo vā bhūśa-dāruṇaḥ | iti śrīmahābhārate śāntiparvaṇi rājadharmānuśāsanaparvaṇi senajidupākhyāne pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ ||

ວະຍາສະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເຫດນັ້ນແຫຼະ ທີ່ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມໂສກ ຫຼືຄວາມທຸກຮ້ອນອັນນ່າສະພຶງກົວ—ຄວນຮູ້ໃຫ້ແຈ້ງ ແລະຈັດການໃຫ້ຖືກທາງ»। ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 25 ຂອງເລື່ອງເສນະຈິດ ໃນ «ມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ສານຕິປະຣະວະ» ໃນພາກຄຳສອນວ່າດ້ວຍໜ້າທີ່ຂອງກະສັດ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ.

यत्that which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
निमित्तःcause, reason
निमित्तः:
Karta
TypeNoun
Rootनिमित्त
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्might be / would arise
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
शोकःgrief
शोकः:
Karta
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Nominative, Singular
तापःdistress, torment
तापः:
Karta
TypeNoun
Rootताप
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
भूशद्earth-shaking, very great
भूशद्:
Karta
TypeAdjective
Rootभूशद्
FormMasculine, Nominative, Singular
दारुणःterrible, dreadful
दारुणः:
Karta
TypeAdjective
Rootदारुण
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
श्रीमहाभारतेin the revered Mahābhārata
श्रीमहाभारते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्रीमहाभारत
FormNeuter, Locative, Singular
शान्तिपर्वणिin the Śānti-parvan
शान्तिपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशान्तिपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
राजधर्मानुशासनपर्वणिin the section on instruction in royal duties
राजधर्मानुशासनपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजधर्मानुशासनपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
सेनजिदुपाख्यानेin the tale of Senajit
सेनजिदुपाख्याने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसेनजिदुपाख्यान
FormNeuter, Locative, Singular
पञ्चविंशःtwenty-fifth
पञ्चविंशः:
Karta
TypeAdjective (Ordinal)
Rootपञ्चविंश
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
M
Mahābhārata
Ś
Śānti Parva
R
Rājadharmānuśāsana-parvan (section)
S
Senajit (episode reference)

Educational Q&A

The verse points to causality behind suffering: grief and severe anguish arise from specific causes, and wise governance (and self-governance) begins by identifying those causes and responding with discernment rather than being overwhelmed by emotion.

This line functions as a concluding statement within the Senajit episode in the Rājadharma instruction of Śānti Parva, attributed to Vyāsa, and is followed by the colophon marking the end of the chapter.