Shloka 15
Adhyāya 249 — Mṛtyu-prādurbhāvaḥ (The Manifestation of Death) / Restraint of Tejas and Ordered Saṃhāra
संसारसागरगमां योनिपातालदुस्तराम् | आत्मकर्मोद्धवां तात जिद्नावर्ता दुरासदाम्
saṃsārasāgaragamāṃ yonipātāladustarām | ātmakarmoddhavāṃ tāta jihvāvartāṃ durāsadām ||
ວຽສະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ກະແສແຫ່ງການດຳລົງຢູ່ໃນໂລກນີ້ ເປັນດັ່ງແມ່ນ້ຳອັນນ່າຢ້ານກົວ ໄຫຼຜ່ານໂລກທັງປວງ ແລະໄຫຼລົງສູ່ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງສັງສາ. ຕົ້ນທາງຂອງມັນຕາມຮອຍໄດ້ຍາກ; ຄວາມເລິກຂອງມັນດັ່ງປາຕານ; ແລະຂ້າມພົ້ນໄດ້ຍາກຢ່າງຍິ່ງ. ມັນເກີດຈາກກຳຂອງຕົນເອງ; ວົງວຽນຂອງມັນແມ່ນ ‘ລີ້ນ’—ຄວາມຢາກລົດຊາດ ແລະຄວາມຕິດໃຈ—ແລະການເຂົ້າໃກ້ກໍອັນຕະລາຍ. ມີແຕ່ດ້ວຍປັນຍາອັນບໍລິສຸດ ແລະການຄອບຄຸມຕົນເອງ ຈຶ່ງຈະຂ້າມແມ່ນ້ຳນີ້ໄປສູ່ຄວາມປອດໄພໄດ້».
व्यास उवाच
Educational Q&A
Worldly bondage is self-created through one’s own karma and cravings; sense-driven appetite (symbolized by the tongue) becomes a whirlpool that drags one back into saṃsāra. The remedy implied is purification of intellect, restraint, and disciplined living aimed at liberation.
In Śānti Parva’s instruction-oriented setting, Vyāsa addresses a listener affectionately (“tāta”) and teaches through a vivid allegory: saṃsāra is a terrifying river leading into the ocean of continued existence, difficult to cross because of inner forces like craving and habit.