Shloka 25
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
साद्यस्कांश्न॒ यजेद यज्ञानिष्टी श्वैवेह सर्वदा । यदैव याजिनां यज्ञादात्मनीज्या प्रवर्तते
sādyaskāṃś ca yajed yajñān iṣṭīś caiveha sarvadā | yadaiva yājināṃ yajñād ātmanījyā pravartate, atha ātmānam eva yajan ātmani rataḥ san ātmaniiva krīḍet | sarvathā ātmano 'śrayaṃ gacchet | agnihotrāgnīn ātmani samāropya samasta-saṃgraha-parigrahaṃ tyajet | sadyaḥ-sampādyān brahmayajñādīn yajñān iṣṭīś ca nityaṃ mānasam anuṣṭhāya tiṣṭhet | etat tāvat kuryād yāvat yājñikānāṃ karmamaya-yajñāt nivṛttir bhūtvā ātmayajñasya abhyāso jāyate ||
ພຣະວະຍາສະກ່າວວ່າ: ໃນຊີວິດນີ້ຄວນປະກອບຍັດທີ່ສຳເລັດໄດ້ໄວ ແລະອິສຕິ (iṣṭi) ນານາປະການຢູ່ເສມອ, ຈົນກວ່າໃນບັນດາຜູ້ບູຊາ ການນະມັດສະການອາດຕະຈະເກີດຂຶ້ນແທນຍັດ. ແລ້ວຈຶ່ງບູຊາແຕ່ອາດຕະ, ດຳລົງຢູ່ໃນອາດຕະ, ແລະຊື່ນຊົມຢູ່ໃນອາດຕະແຕ່ຜູ້ດຽວ. ພຶງອາດຕະໃນທຸກວິທີ. ເມື່ອວາງໄຟອັກນິໂຫຕຣະໄວ້ໃນອາດຕະ ກໍຄວນລະທິ້ງການກັກກອງ ແລະຄວາມຫວງຫ້າມທັງປວງ, ແລະປະກອບດ້ວຍໃຈຢູ່ເສມອ ບຣະຫມະຍັດ ແລະຍັດທີ່ສຳເລັດໄດ້ໄວອື່ນໆ ພ້ອມທັງອິສຕິທັງຫຼາຍ—ຈົນກວ່າຈະຫັນຫນີຈາກຍັດທີ່ເປັນການກະທຳ ແລະອາດຕະຍັດຈະຕັ້ງມັ່ນ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Ritual sacrifice has value, but its mature culmination is the inward ‘sacrifice to the Self’: internalizing the sacred fires, renouncing hoarding and possessiveness, and sustaining mental worship and study until self-absorption and self-reliance become steady.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Vyāsa advises a gradual shift: continue immediate rites and offerings, but when inner worship awakens, turn from action-based yajña toward contemplative self-offering, making the Self the altar, refuge, and delight.