Shloka 22
बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency
Mahābhārata 12.217
आ देहादप्रमादाच्च देहान्ताद् विप्रमुच्यते । हेतुयुक्त: सदा सर्गो भूतानां प्रलयस्तथा,देह-त्यागपर्यन्त प्रमाद न होनेपर योगी देहावसानके पश्चात् मोक्ष प्राप्त कर लेता है और जो बन्धनके कारणभूत अज्ञानसे युक्त होते हैं, उन प्राणियोंके सदा जन्म और मरण होते रहते हैं
ā dehād apramādāc ca dehāntād vipramucyate | hetuyuktaḥ sadā sargo bhūtānāṁ pralayas tathā ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ນັບແຕ່ເວລາທີ່ໄດ້ຮັບຮ່າງກາຍ ຖ້າຜູ້ນັ້ນຮັກສາຄວາມຕື່ນຮູ້ ບໍ່ປະມາດ ເມື່ອຮ່າງກາຍສິ້ນສຸດ ກໍຖືກປົດປ່ອຍ. ແຕ່ສັດທັງຫຼາຍທີ່ຜູກພັນກັບເຫດແຫ່ງພັນທະ—ອະວິດຍາ—ຍ່ອມມີການເກີດຂຶ້ນຢູ່ເລື້ອຍໆ ແລະການດັບສູນ (ຕາຍ) ກໍຢູ່ເລື້ອຍໆ ເຊັ່ນກັນ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Steady non-negligence (apramāda)—continuous mindful discipline throughout embodied life—leads to release at death; whereas ignorance as the root cause keeps beings revolving in repeated birth and death.
In Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira, contrasting the vigilant yogin who attains freedom at life’s end with ordinary beings bound to ignorance who undergo perpetual creation and dissolution.