Shloka 12
Varāha-avatāra: Viṣṇu’s subterranean intervention and the cosmic nāda (Śānti-parva 202)
यथा च वक्चित् परशुं गृहीत्वा धूमं न पश्येज्ज्वलनं च काछ्े । तद्वच्छरीरोदरपाणिपादं छित्त्वा न पश्यन्ति ततो यदन्यत्
yathā ca vakcit paraśuṁ gṛhītvā dhūmaṁ na paśyej jvalanaṁ ca kāṣṭhe | tadvac charīrodarapāṇipādaṁ chittvā na paśyanti tato yad anyat ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເຫມືອນຄົນໜຶ່ງຈັບຂວານແລ້ວຜ່າໄມ້ ແຕ່ໃນໄມ້ນັ້ນບໍ່ເຫັນໄຟ ແລະບໍ່ມີຄວັນປາກົດ; ດັ່ງນັ້ນແມ່ນກັນ ແມ່ນວ່າຈະຜ່າທ້ອງຂອງກາຍ ຫຼືຕັດມືຕັດຕີນ ກໍບໍ່ອາດເຫັນ “ສິ່ງອື່ນ” ນັ້ນໄດ້—ອາດຕະມັນ, ພະຍານພາຍໃນ, ຜູ້ສະຖິດຢູ່ຂ້າງໃນ ທີ່ແຕກຕ່າງຈາກກາຍ. ຄຳສອນຄື ອາດຕະມັນບໍ່ແມ່ນວັດຖຸທີ່ຈະຖືກເຜີຍແຈ້ງໂດຍຄວາມຮຸນແຮງ ຫຼືການຜ່າຊຳແຫຼະ; ມັນຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະວິໄນພາຍໃນ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການເຮັດຮ້າຍກາຍ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Self (ātman), the inner witness distinct from the body, cannot be perceived through physical cutting or violence; it is known through discernment and inner realization. The verse rejects the idea that the deepest reality is discoverable by merely examining or harming the body.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and higher knowledge. Here he uses an analogy—splitting wood does not reveal fire or smoke—to explain that mutilating the body does not reveal the indwelling Self, emphasizing a shift from external action to inner understanding.