Shloka 326
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
ज्योतिः पश्यति रूपाणि रूप॑ च बहुधा स्मृतम् । शब्द, स्पर्श और रूप--ये अग्निके तीन गुण बताये जाते हैं। ज्योतिर्मय नेत्र रूपको देखते हैं। अग्निके प्रधान गुण रूपको भी अनेक प्रकारका माना गया है
jyotiḥ paśyati rūpāṇi rūpaṃ ca bahudhā smṛtam |
ພາຣະດວາຊ ກ່າວວ່າ: «ແສງສະຫວ່າງ (ຫຼັກການແຫ່ງຄວາມສ່ອງໃສ) ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ; ແລະ ‘ຮູບ’ ນັ້ນເອງ ກໍຖືກເຂົ້າໃຈວ່າມີຫຼາຍປະເພດ»។ ໃນຄໍາສອນເລື່ອງອົງປະກອບແລະຄຸນລັກຂອງທາດ, ນີ້ຊີ້ວ່າການຮັບຮູ້ອາໄສອະວັຍະທີ່ເໝາະສົມ (ທີ່ນີ້ແມ່ນດວງຕາອັນມີຄວາມສ່ອງໃສ) ແລະຄຸນສົມບັດດຽວກັນ—ຮູບລັກ/ປາກົດການ—ປາກົດໄດ້ຫຼາຍແນວ, ເພື່ອໃຫ້ຝຶກວິເວກ ບໍ່ໃຫ້ຫຼົງສັບສົນ.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Perception is faculty-specific: light (and the eye empowered by light) apprehends form, and the category of ‘form’ is not single but manifold—so one should analyze appearances with discernment rather than treat them as uniform.
In Shanti Parva’s philosophical instruction, Bharadvāja is explaining how sensory knowledge relates to elemental qualities, using the example that light enables seeing and that ‘form’ has many expressions.