Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyāya 174: Karma as an inescapable companion (कर्मानुगमन-उपदेश)

तस्मिन्‌ काले च सुरभिद्देवी दाक्षायणी शुभा | उपरिष्टात्‌ ततस्तस्य सा बभूव पयस्विनी

tasmin kāle ca surabhir devī dākṣāyaṇī śubhā | upariṣṭāt tatas tasya sā babhūva payasvinī ||

ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເວລານັ້ນ ນາງເທວີສຸຣະພີ ຜູ້ເປັນມງຄົດ—ດາກສາຍະນີ—ໄດ້ມາຢູ່ເທິງເຂົາ ແລະຕໍ່ມານາງກໍເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳນົມ».

तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेtime
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुरभित्Surabhi
सुरभित्:
Karta
TypeNoun
Rootसुरभि
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
दाक्षायणीDakshayani (daughter of Daksha)
दाक्षायणी:
Karta
TypeNoun
Rootदाक्षायणी
FormFeminine, Nominative, Singular
शुभाauspicious
शुभा:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ
FormFeminine, Nominative, Singular
उपरिष्टात्above; from above
उपरिष्टात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात्
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तस्यof him/it
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
बभूवbecame
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
पयस्विनीabounding in milk; milk-yielding
पयस्विनी:
Karta
TypeAdjective
Rootपयस्विन्
FormFeminine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
S
Surabhi
D
Dākṣāyaṇī (epithet of Surabhi)

Educational Q&A

The verse highlights the motif of divine auspiciousness manifesting as nourishment: Surabhi’s becoming “payasvinī” symbolizes grace that sustains life and supports dharmic stability through abundance rather than violence.

Bhīṣma narrates that at a particular moment the auspicious goddess Surabhi (called Dākṣāyaṇī) is positioned above “him/that” (as determined by the surrounding context) and then becomes richly milk-bearing, indicating a miraculous or providential increase of sustaining milk.