Shloka 30

बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account

On Gratitude and Friendship Ethics

Devanagari script

न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारत । त्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधु: प्रजा:,भरतनन्दन! वे न तो प्राणियोंका प्रिय करते थे और न उनपर दयाभाव ही रखते थे। वे साम, दाम और भेद--इन तीनों उपायोंको लाँचकर केवल दण्डके द्वारा समस्त प्रजाओंको पीड़ा देने लगे

Translation

ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນລູກຫຼານແຫ່ງພະຣະຕະ! ພວກເຂົາບໍ່ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ຫຼື ເປັນປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມເມດຕາກະລຸນາ. ພວກເຂົາລະທິ້ງອຸບາຍສາມປະການ—ສາມ (ການເກົ່າກ່ອມ), ດາມ (ການໃຫ້ລາງວັນ), ແລະ ເພດ (ການແຍກແຍະ)—ແລ້ວໃຊ້ແຕ່ການລົງໂທດ ເພື່ອທຳໃຫ້ປະຊາຊົນທັງປວງເຈັບທຸກ.»

Word by Word

नnot

प्रियम्what is pleasing / kindness

नnor / not

अपिeven / also

अनुक्रोशम्compassion

चक्रुःthey did / they showed

भूतेषुamong beings

भारतO Bharata

त्रीन्three

उपायान्means / strategies

अतिक्रम्यhaving transgressed / having set aside

दण्डेनby punishment / by the rod

रुरुधुःthey restrained / they confined

प्रजाःsubjects / people

भरतनन्दनO delight of Bharata

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes