Shloka 19
आपद्धर्मे कोशबलन्यायः | Treasury, Force, and Crisis-Ethics for the King
Devanagari script
तमनुध्यान्तमालक्ष्य राजा परमदुर्मना: । उवाच वाकयं दीनात्मा मन्दं मन्दमिवासकृत्,उनको चिन्तन करते देख परम दुखी हुए नरेश दीनहृदय हो मन्द-मन्द वाणीमें बारंबार इस प्रकार कहने लगे--
Transliteration
tam anudhyāntam ālakṣya rājā paramadurmanāḥ | uvāca vākyam dīnātmā mandaṁ mandam ivāsakṛt ||
Translation
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອກະສັດເຫັນທ່ານກຳລັງຈົ່ງຈິດໃນການພິຈາລະນາ ກໍເກີດຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກ. ດ້ວຍໃຈທີ່ຖືກກົດທັບໂດຍຄວາມທຸກ ລາວເວົ້າຊ້ຳໆ ດ້ວຍສຽງເບົາໆ ອ່ອນໆ ດັ່ງຄົນທີ່ສະດຸດສະດິ້ງເພາະຄວາມເສົ້າ.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुध्यान्तम्meditating, contemplating
अनुध्यान्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootअनुध्यायिन् (अनु-√ध्यै)
FormMasculine, Accusative, Singular, शतृ (present active participle)
आलक्ष्यhaving noticed/observed
आलक्ष्य:
TypeVerb
Rootआ-√लक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
परमदुर्मनाःextremely dejected/sorrowful
परमदुर्मनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम-दुर्मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Root√वच्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
वाक्यम्a speech/word
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
दीनात्माof distressed heart; wretched-souled
दीनात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootदीन-आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्दम्softly, gently
मन्दम्:
TypeIndeclinable
Rootमन्द
मन्दम्softly, gently
मन्दम्:
TypeIndeclinable
Rootमन्द
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
असकृत्repeatedly, again and again
असकृत्:
TypeIndeclinable
Rootअसकृत्
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaT
the king (rājā)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes