Shloka 30
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
जात्या च सदृशा: सर्वे कुलेन सदृशास्तथा,जाति और कुलमें सभी एक समान हो सकते हैं; परंतु उद्योग, बुद्धि और रूप- सम्पत्तिमें सबका एक-सा होना सम्भव नहीं है। शत्रुलोग गणराज्यके लोगोंमें भेदबुद्धि पैदा करके तथा उनमेंसे कुछ लोगोंको धन देकर भी समूचे संघमें फूट डाल देते हैं; अतः संघबद्ध रहना ही गणराज्यके नागरिकोंका महान् आश्रय है
jātyā ca sadṛśāḥ sarve kulena sadṛśās tathā | udyogabuddhirūpasampattau tu na sarveṣām ekarūpatā sambhavati || śatravaḥ gaṇarāṣṭreṣu bhedabuddhiṃ janayitvā tebhyaś ca kecid dhanena krītvā api sarvasya saṅghasya bhedaṃ kurvanti | tasmāt saṅghabaddhatā eva gaṇarāṣṭranāgarāṇāṃ mahān āśrayaḥ ||
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ທຸກຄົນອາດຈະຄ້າຍຄືກັນໂດຍກຳເນີດ ແລະ ຄ້າຍຄືກັນໂດຍຕະກູນ; ແຕ່ບໍ່ອາດໃຫ້ທຸກຄົນເທົ່າກັນໃນຄວາມພາກພຽນ, ປັນຍາ, ຄວາມງາມ, ແລະ ຄວາມຮັ່ງມີໄດ້. ສັດຕູອາດຫວ່ານແນວຄິດແຫ່ງຄວາມແຕກຕ່າງໃນຫມູ່ປະຊາຊົນຂອງສາທາລະນະລັດ ແລະ ໃຫ້ເງິນຕິດສິນບົນແກ່ບາງຄົນ ເພື່ອແຍກສະຫະພັນທັງໝົດໃຫ້ແຕກອອກ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມສາມັກຄີ—ການຢືນຢັນຮ່ວມກັນເປັນຮ່າງກາຍດຽວ—ແມ່ນທີ່ພຶ່ງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພົນລະເມືອງໃນສາທາລະນະລັດ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even if people share the same birth and lineage, differences in capability and fortune remain; hostile forces exploit these differences through factionalism and bribery. Hence, collective unity is the strongest protection for a republic or confederation.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and dharma after the war, Bhishma advises Yudhishthira on political stability, warning how enemies fracture gaṇa-states by creating internal divisions and buying off individuals, and urging steadfast cohesion.