Shloka 10
Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
राहुश्नाग्रसदादित्यमपर्वणि विशाम्पते । चकम्पे च महाकम्पं पृथिवी सवनद्रुमा,बिजलीकी गड़गड़ाहटके साथ प्रचण्ड वायु चलने लगी, सब ओर धूलिकी वर्षा होने लगी, सम्पूर्ण दिशाएँ अन्धकारसे आच्छन्न हो गयीं, आकाशसे महान् शब्द तथा वज्रकी-सी गड़गड़ाहटके साथ रोंगटे खड़े कर देनेवाली सैकड़ों भयंकर उल्काएँ भूतलको विदीर्ण करती हुई गिरने लगीं। प्रजानाथ! अमावास्याके बिना ही राहुने सूर्यको ग्रस लिया, वन और वृक्षोंसहित सारी पृथ्वी जोर-जोरसे काँपने लगी
sañjaya uvāca | rāhuḥ śnāgrasad ādityam aparvaṇi viśāmpate | cakampe ca mahākampaṃ pṛthivī savanadrumā ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ແມ່ນວ່າບໍ່ແມ່ນເວລາອະມາວາສະຍາ (ຄ່ຳເດືອນ) ແຕ່ ຣາຫຸ ກໍຈັບແລະກືນດວງອາທິດ. ແລ້ວພື້ນດິນ—ພ້ອມທັງປ່າໄມ້ ແລະ ຕົ້ນໄມ້—ກໍສັ່ນສະເທືອນຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ.” ໃນເນື້ອເລື່ອງສົງຄາມ ນິມິດຈັກກະວານແບບນີ້ຊີ້ເຖິງການພັງທະລາຍຂອງລຳດັບອັນເປັນມົງຄົນ ແລະ ພະຍາກອນການທຳລາຍອັນໜັກໜ່ວງທີ່ຈະສັ່ນຄອນທຳມະກຳລັງຈະເກີດຂຶ້ນ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses an untimely eclipse and an earthquake as portents: when adharma and mass violence peak, the world is portrayed as losing its normal auspicious rhythms. It warns that unrighteous action in war brings not only human ruin but a sense of cosmic imbalance and inevitable consequence.
Sañjaya reports ominous signs to the king: Rāhu eclipses the Sun at an improper time, and the earth shakes violently with forests and trees. These are narrative signals that a catastrophic turn in the battle is imminent.