Shloka 64
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
सेनानिवेशमाजम्मुर्हतशेषास्त्रयो रथा: । तत्र गुल्मा: परित्रस्ता: सूर्य चास्तमिते सति
senāniveśam ājagmur hataśeṣās trayo rathāḥ | tatra gulmāḥ paritrastāḥ sūrye cāstamite sati ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ລົດສົງຄາມສາມຄັນທີ່ຍັງເຫຼືອຫຼັງການຂ້າຟັນ ໄດ້ກັບໄປຫາຄ່າຍທະຫານ. ທີ່ນັ້ນ ກອງທັບຢືນຢູ່ຢ່າງສັ່ນຫວັ່ນ ແລະກະຈັດກະຈາຍ; ເມື່ອຕາເວັນຕົກແລ້ວ ຄວາມຢ້ານກົວແລະຄວາມວຸ່ນວາຍກໍແຜ່ລາມໄປທົ່ວແຖວ—ພາບຂອງການພັງທະລາຍທາງຄຸນທໍາໃນສົງຄາມ ເມື່ອຊັຍຊະນະບໍ່ໄດ້ວັດດ້ວຍທັມມະ ແຕ່ວັດດ້ວຍສິ່ງທີ່ເຫຼືອຢູ່ຫຼັງຄວາມພິນາດ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the grim ethical reality of war: as casualties mount, what remains is not glory but a frightened remnant and a destabilized army. It implicitly contrasts mere survival with dharmic victory, reminding the listener that adharma-driven conflict culminates in fear, fragmentation, and moral exhaustion.
Sañjaya reports that only three chariots remain and they return to the army camp. At the camp, the troop formations are terrified, and the setting of the sun intensifies the sense of vulnerability and disorder after heavy losses.