Shloka 373
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
विस्फुरन्तं च पशुवत् तथैवैनममारयत् | अश्वत्थामाने झपटकर उसे पकड़ लिया और पृथ्वीपर दे मारा। वह उसके चंगुलसे छूटनेके लिये बहुतेरा हाथ-पैर मारता रहा; किंतु अश्वत्थामाने उसे भी पशुकी तरह गला घोंटकर मार डाला
visphurantaṃ ca paśuvat tathaivainam amārayat |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ແມ່ນແຕ່ເມື່ອລາວບິດຕົວຮ້ອນຮົນ ແລະດິ້ນຮົນດັ່ງສັດ ອັສວັດຖາມາກໍຂ້າລາວຢູ່ດີ. ລາວພຸ້ນເຂົ້າຈັບໄວ້ ແລ້ວຟາດລົງກັບພື້ນດິນ; ແມ່ນແຕ່ຊາຍນັ້ນຈະດິ້ນຮົນສຸດກຳລັງເພື່ອຫຼຸດພົ້ນ ອັສວັດຖາມາກໍບີບຄໍຂ້າລາວດັ່ງສັດ.” ຂໍ້ຄຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມໂຫດຮ້າຍທີ່ລົບລ້າງຄວາມເປັນມະນຸດໃນການຈູ່ໂຈມຍາມຄືນ ເມື່ອການຍັບຍັ້ງແລະທຳມະຖືກກົດທັບໂດຍຄວາມໂກດແຄ້ນແລະການແກ້ແຄ້ນ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how unchecked fury and vengeance in war can erase human restraint, reducing both victim and killer to a state described as ‘paśuvat’ (beast-like). It implicitly contrasts such conduct with dharmic warfare, where limits and compassion restrain violence.
During the Sauptika episode, Aśvatthāmā seizes a struggling opponent, throws him to the ground, and kills him by throttling, while Sañjaya reports the scene to Dhṛtarāṣṭra as part of the night-time slaughter.