Shloka 27
कृपोपदेशः — द्रौणेरनिद्रा च
Kṛpa’s Counsel and Drauṇi’s Sleepless Resolve
'ट्रोणाचार्य धृष्टद्युम्नके हाथसे मारे गये” यह बात जब मैं पांचालोंके मुखसे सुनता आ रहा हूँ, तब धृष्टद्युम्नका वध किये बिना जीवित नहीं रह सकता ।। स मे पितुर्वधाद् वध्य: पञ्चाला ये च संगता: । विलापो भग्नसक्थस्य यस्तु राज्ञो मया श्रुत:
droṇācāryaḥ dhṛṣṭadyumnena haste mārītaḥ—iti vārttāṃ yadāhaṃ pañcālānāṃ mukhāt śṛṇomi, tadā dhṛṣṭadyumnasya vadhaṃ kṛtvā vinā jīvituṃ na śaknomi. sa me pitur vadhād vadhyaḥ, pañcālā ye ca saṅgatāḥ; vilāpo bhagnasakthasya yastu rājño mayā śrutaḥ.
ກຣິປະ ກ່າວວ່າ: «ນັບແຕ່ຂ້ອຍໄດ້ຍິນຈາກປາກຊາວປັນຈາລາວ່າ ‘ອາຈານຂອງພວກເຮົາ ດໂຣນາຈາຣຍະ ຖືກຂ້າໂດຍມືຂອງ ທຣິສຕະດຍຸມນະ’ ຂ້ອຍກໍຢູ່ຕໍ່ບໍ່ໄດ້ ຖ້າບໍ່ໄດ້ຂ້າ ທຣິສຕະດຍຸມນະ. ເຂົາຕ້ອງຖືກຂ້ອຍສັງຫານ ເພາະໄດ້ຂ້າຜູ້ເປັນດັ່ງບິດາ-ອາຈານຂອງຂ້ອຍ; ແລະຊາວປັນຈາລາທີ່ຢືນຂ້າງເຂົາກໍຄວນຖືກລົງໂທດເຊັ່ນກັນ. ເພາະຂ້ອຍໄດ້ຍິນສຽງຄ່ຳຄວນຂອງກະສັດ ຜູ້ແຕກສະລາຍດ້ວຍຄວາມໂສກ—ແລະຄວາມໂສກນັ້ນຮ້ອງຂໍການຊຳລະແຄ້ນ»។
कृप उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the moral tension between personal loyalty and grief-driven vengeance: Kripa frames retaliation as a duty arising from the killing of a revered elder (Drona), showing how war ethics can be overtaken by the demand for retribution.
In the Sauptika Parva, after the Kurus’ defeat, Kripa speaks among the remaining Kaurava allies and declares that he cannot live without killing Dhrishtadyumna, whom he holds responsible for Drona’s death, and he extends blame to the Panchalas who supported that act.