Shloka 16
Adhyaya 11 — Draupadī’s Grief, Demand for Justice, and Bhīma’s Departure
“यदि आज आप रणभूमिमें पराक्रम प्रकट करके सगे-सम्बन्धियोंसहित पापाचारी द्रोणकुमारके प्राण नहीं हर लेते हैं तो मैं यहीं अनशन करके अपने जीवनका अन्त कर दूँगी। पाण्डवो! आप सब लोग इस बातको कान खोलकर सुन लें। यदि अश्वत्थामा अपने पापकर्मका फल नहीं पा लेता है तो मैं अवश्य प्राण त्याग दूँगी” ।। एवमुक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत् । युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी,ऐसा कहकर यशस्विनी ट्रुपदकुमारी कृष्णा पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरके सामने ही अनशनके लिये बैठ गयी
yadi ājāpy raṇabhūmau parākramaṃ prakaṭya sage-sambandhibhiḥ saha pāpācāriṇaḥ droṇakumārasya prāṇān na haratha, tarhi aham ihaiva anaśanena svajīvitasya antaṃ kariṣyāmi. pāṇḍavāḥ, yūyaṃ sarve etad vacanaṃ karṇau vivṛtya śṛṇuta. yadi aśvatthāmā svapāpakarmaphalaṃ na prāpnoti, tarhi aham avaśyaṃ prāṇān tyakṣyāmi. evam uktvā tataḥ kṛṣṇā pāṇḍavaṃ pratyupāviśat—yudhiṣṭhiraṃ yājñasenī dharmarājaṃ yaśasvinī.
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າມື້ນີ້ ເຈົ້າບໍ່ສະແດງວິລະກຳໃນສະໜາມຮົບ ແລະ ບໍ່ພາກຊີວິດຂອງລູກຂອງ ໂດຣນະ ຜູ້ກະທຳບາບນັ້ນ ພ້ອມກັບຍາດພີ່ນ້ອງຂອງເຈົ້າ ຂ້າຈະຈົບຊີວິດຢູ່ນີ້ໂດຍການອົດອາຫານ. ໂອ ພານດະວະທັງຫຼາຍ, ຈົ່ງຟັງໃຫ້ແຈ້ງ: ຖ້າ ອັສວັດຖາມາ ບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນຂອງການກະທຳຊົ່ວຂອງລາວ ຂ້າຈະສະຫຼະຊີວິດແນ່ນອນ»। ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກຣິສນາ (ດຣອຸປະດີ) ທິດາຂອງ ດຣຸປະດະ ຜູ້ມີກຽດສັກສີ ໄດ້ນັ່ງລົງຕໍ່ໜ້າ ຢຸທິສຖິຣະ—ທັມມະຣາຊ—ເພື່ອເລີ່ມອົດອາຫານ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds the demand that grave wrongdoing must meet appropriate consequence (pāpakarmaphala), while also exposing the ethical tension between personal vengeance, royal duty, and dharma. Draupadī’s vow of anaśana functions as moral pressure on rulers to act decisively for justice.
After Aśvatthāmā’s atrocity, Draupadī addresses the Pāṇḍavas and declares that if they do not kill the sinful son of Droṇa and ensure he receives the fruit of his crime, she will fast to death. She then sits before Yudhiṣṭhira to begin the fast, intensifying the crisis of response and punishment.