Adhyaya 9
वारुणी सभा — Varuṇa’s Divine Assembly (Nārada’s Description)
Upa-parva: Sabhā-vibhāga (Divine Assembly Halls: Varuṇa-sabhā and transition to Kubera-sabhā)
Nārada narrates to Yudhiṣṭhira the features of Varuṇa’s radiant white assembly hall, constructed by Viśvakarman and situated amid inner waters. The hall is portrayed as climatically balanced and sensorially pleasant, ornamented with gem-like trees bearing flowers and fruits, and populated by multicolored botanical forms and innumerable birds with gentle, indistinct calls. Varuṇa is described as seated with Vāruṇī, adorned with divine garments and ornaments, receiving veneration from Ādityas. A detailed roll of Nāgas follows (including Vāsuki, Takṣaka, Airāvata, and others), characterized by banners, coils, and hoods, attending without fatigue. Daityas and Dānavas are also listed as present—garlanded, crowned, and richly accoutred—depicted as recipients of boons and steadfast in observance within Varuṇa’s order. The chapter expands the court’s constituency to the four oceans, major rivers (e.g., Bhāgīrathī, Kāliṇdī, Narmadā, Sindhu), waterscapes (wells, ponds, lakes), directions, earth, mountains, aquatic beings, and the musical praise of Gandharvas and Apsarases. The unit concludes with Nārada stating he has seen this Vāruṇī sabhā and inviting Yudhiṣṭhira to hear next of Kubera’s hall, marking a transition in the divine-sabhā catalog.
Chapter Arc: वैशम्पायन जनमेजय को उस अद्भुत सभा का वर्णन सुनाते हैं जिसे विश्वकर्मा ने जल के भीतर रचा—रत्नमय वृक्षों, फल-फूलों और दिव्य प्रकाश से भरी हुई। → सभा के भीतर के रंग-रूप और बनावट का विस्तार होता है—नीले, पीले, काले, श्वेत, लाल लता-गुल्म; मञ्जरी-जाल; और अग्नियों के अनेक नामों का स्मरण, मानो यज्ञ-शक्ति स्वयं वास्तु में प्रवाहित हो। फिर सभा में उपस्थित दैत्य-दानव, गन्धर्व-अप्सरा, नदियाँ-तीर्थ और मूर्तिमान रस/पर्वत—सबका क्रमशः परिचय आता है, जिससे यह स्थान केवल भवन नहीं, एक जीवित ब्रह्माण्ड-सभा बन जाता है। → वरुण-सभा में समस्त गन्धर्व-अप्सराएँ वाद्य-गीत सहित वरुण की स्तुति करते हैं; रत्नयुक्त पर्वत और प्रतिष्ठित ‘रस’ मधुर कथाएँ कहते हैं; और वरुण का मन्त्री सुनाभ पुत्र-पौत्रों सहित, ‘गौ’ तथा ‘पुष्कर’ तीर्थ के साथ उपासना में स्थित दिखता है—यह दृश्य सभा की दिव्यता और देव-व्यवस्था की पराकाष्ठा है। → अध्याय सभा की पूर्णता को स्थिर करता है—निर्माण (विश्वकर्मा), अलंकरण (रत्न-वृक्ष, रंग-लताएँ), और निवास/उपासना (वरुण-स्तुति, मन्त्री-परिवार, तीर्थ-नदियाँ) के माध्यम से यह स्पष्ट होता है कि यह सभा धर्म-व्यवस्था और ऐश्वर्य का केन्द्र है। → यह दिव्य वैभव आगे चलकर मनुष्यों की सभा-राजनीति और अहंकार के लिए मानक/प्रलोभन बनेगा।
Shlokas
Verse 1
- नीलकण्ठने अपनी टीकामें इन सत्ताईस पावकोंके नाम इस प्रकार बताये हैं--अंगिरा
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ! ຫໍສະພາສະຫວັນຂອງພຣະວະຣຸນະ ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍຣັດສະມີອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້. ຂະໜາດຂອງມັນເທົ່າກັບຫໍຂອງພຣະຍະມະ ແລະກໍ່ກຳແພງກັບປະຕູທາງເຂົ້າລ້ວນງາມຫຼາຍ».
Verse 2
अन्त:ःसलिलमास्थाय विदहिता विश्वकर्मणा । दिव्यै रत्नमयैर्वृक्षै:ः फलपुष्पप्रदैर्युता,विश्वकर्माने उस सभाको जलके भीतर रहकर बनाया है। वह फल-फूल देनेवाले दिव्य रत्नमय वृक्षोंसे सुशोभित होती है
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ຫໍນັ້ນ ວິສະວະກັມມະໄດ້ສ້າງຂຶ້ນ ໃນຂະນະທີ່ຢູ່ພາຍໃນນ້ຳ. ມັນຖືກປະດັບດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ທິບທີ່ດັ່ງແກ້ວມະນີ ໃຫ້ທັງຜົນແລະດອກໄມ້ຢ່າງອຸດົມ.
Verse 3
नीलपीतासितश्यामै: सितैलॉहितकैरपि । अवतानैस्तथा गुल्मैर्मज्जरीजालधारिभि:
ນາຣະດະພັນລະນາວ່າ: ພາກສ່ວນຕ່າງໆຂອງຫໍນັ້ນ ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍເຄືອໄມ້ແລະພຸ່ມໄມ້ຫຼາຍສີ—ຟ້າ, ເຫຼືອງ, ດຳ, ຄ່ຳ, ຂາວ, ແລະແດງ—ແຕ່ລະຢ່າງຫ້ອຍຊໍ່ດອກອັນງາມດັ່ງຕາຂ່າຍ.
Verse 4
तथा शकुनयस्तस्यां विचित्रा मधुरस्वरा: । अनिर्देश्या वपुष्मन्त: शतशो5थ सहस्रश:
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ພາຍໃນຫໍນັ້ນ ມີນົກຫຼາຍຮ້ອຍ ແລະກະທັ້ງຫຼາຍພັນ ມີສີສັນວິຈິດ ແລະສຽງຫວານ. ຄວາມງາມແລະຮູບຮ່າງຂອງພວກມັນ ເກີນກວ່າຈະບອກໄດ້ຢ່າງແນ່ຊັດ; ກາຍຂອງພວກມັນງາມຫຼາຍ».
Verse 5
सा सभा सुखसंस्पर्शा न शीता न च घर्मदा । वेश्मासनवती रम्या सिता वरुणपालिता
ຫໍສະພາຂອງພຣະວະຣຸນະ ສຳຜັດແລ້ວຊ່າງສຸກສະບາຍ; ທີ່ນັ້ນບໍ່ມີຄວາມໜາວ ແລະບໍ່ມີຄວາມຮ້ອນ. ມັນມີສີຂາວຜ່ອງ ມີຫ້ອງແລະບ່ອນນັ່ງ (ເວທີທິບ) ຈັດໄວ້ຫຼາຍ. ຫໍນັ້ນທີ່ພຣະວະຣຸນະປົກປ້ອງ ຊ່າງເປັນທີ່ຮື່ນລົມຍິ່ງ.
Verse 6
यस्यामास्ते स वरुणो वारुण्या च समन्वित: । दिव्यरत्नाम्बरधरो दिव्याभरणभूषित:,उसमें दिव्य रत्नों और वस्त्रोंकी धारण करनेवाले तथा दिव्य अलंकारोंसे अलंकृत वरुणदेव वारुणी देवीके साथ विराजमान होते हैं
ໃນຫໍປະຊຸມນັ້ນ ພຣະວະຣຸນະເອງປະທັບນັ່ງ ມີນາງວາຣຸນີຄຽງຂ້າງ. ພຣະອົງນຸ່ງຫົ່ມອາພອນສະຫວັນປະດັບດ້ວຍເພັດພອຍສ່ອງປະກາຍ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນທິບ—ເປັນພາບແຫ່ງສິຣິອຳນາດອັນສົງ່າ ແລະລະບຽບແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່.
Verse 7
स्रग्विणो दिव्यगन्धाश्न दिव्यगन्धानुलेपना: । आदित्यास्तत्र वरुणं जलेश्वरमुपासते,उस सभामें दिव्य हार, दिव्य सुगन्ध तथा दिव्य चन्दनका अंगराग धारण करनेवाले आदित्यगण जलके स्वामी वरुणकी उपासना करते हैं
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ໃນສະພາສະຫວັນນັ້ນ ພວກອາທິຕະຍະ—ປະດັບພວງມາລາທິບ ຫອມດ້ວຍກິ່ນຫອມສະຫວັນ ແລະທາຈັນທະນາທິບ—ໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາພຣະວະຣຸນະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງນ້ຳ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນລຳດັບອັນເປັນລະບຽບຂອງຈັກກະວານ ເຖິງຂັ້ນເທວະຜູ້ໃຫຍ່ກໍຍັງຖວາຍຄວາມເຄົາລົບແກ່ອະທິປະໄຕຜູ້ຄວນແກ່ພາກສ່ວນຂອງພຣະອົງ.
Verse 8
इस प्रकार श्रीमहाभारत सभापवके अन्तर्गत लोकपालयभाख्यानपर्वमें यमस भा-वर्णन नामक आठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສະພາປະວະ» ແຫ່ງ «ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ປະວະວ່າດ້ວຍສະພາຂອງລົກະປາລະ» ບົດທີ 8 ຊື່ «ການພັນລະນາສະພາຂອງພຣະຍະມະ» ໄດ້ສຳເລັດລົງ. ຕໍ່ມາມີນາກຜູ້ກ້າແຂງ: ວາສຸກິ, ຕັກຊະກະ, ໄອຣາວະຕະນາກ, ກຣິດສະນະ, ໂລຫິຕະ, ປັດມະ ແລະ ຈິຕຣະ.
Verse 9
कम्बलाश्चतरौ नागौ धृतराष्ट्रबलाहकौ । (मणिनागश्न नागश्न मणि: शड्खनखस्तथा । कौरव्य: स्वस्तिकश्नैव एलापत्रश्ष॒ वामन: ।।
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ມີນາກສອງຕົວຊື່ ກັມບະລະ ແລະ ອັສວະຕະຣະ; ອີກທັງ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະ ບະລາຫະກະ. ຍັງມີ ມະນິນາກ, ນາກ, ມະນິ, ແລະ ສັງຂະນະຂະ; ກອຣະວະຍະ, ສະວັສຕິກະ, ເອລາປັດຕຣະ, ແລະ ວາມະນະ; ອະປະຣາຊິຕະ, ໂດສະ, ນັນດະກະ, ແລະ ປູຣະນະ; ອະພີກະ, ສິພີກະ, ສະເວຕະ, ພະດຣະ, ແລະ ພະດຣະເອສະວະຣະ; ອີກທັງ ມະນິມານ, ກຸນຑະທາຣະ, ກັຣໂກຕະກະ, ແລະ ທະນັນຊະຍະ»។ ໃນການພັນລະນາສະພາຂອງພຣະວະຣຸນະ ບັນຊີຊື່ນາກນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຂະບວນພະລັງອັນກວ້າງໃຫຍ່ ແລະເປັນລະບຽບຂອງລົກະປາລະ ສະທ້ອນວ່າການປົກຄອງແຫ່ງຈັກກະວານມີໂຄງສ້າງ ແລະມີຜູ້ມີອຳນາດຫຼາຍຕົວຮັບໃຊ້ຢູ່ໃນລະບຽບທາງທຳ ແລະພິທີກຳ.
Verse 10
पाणिमान् कुण्डधारश्न बलवान् पृथिवीपते । प्रहादो मूषिकादश्व॒ तथैव जनमेजय:
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງພື້ນພິພົບ, ຍັງມີນາກຊື່ ປານິມານ, ກຸນຑະທາຣະ, ບະລະວານ, ປຣະຫຣາດ, ມູສິກາດ ແລະ ຈະນະເມຊະຍະ ອີກດ້ວຍ»។ ໃນບົດນີ້ ນາຣະດະກຳລັງລຽນນາມເຈົ້ານາກຜູ້ໂດດເດັ່ນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມສະພາອັນສົງ່າຂອງພຣະວະຣຸນະ—ປະດັບດ້ວຍທຸງ, ຂົດວົງ ແລະ ພັງພານ. ທີ່ນັ້ນ ອະນັນຕະ (ເສສະ) ກໍປະທັບຢູ່ ແລະໄດ້ຮັບການຖວາຍກຽດ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຈັນຍາບັນແຫ່ງລາຊະສຳນັກ: ພຣະວະຣຸນະຕ້ອນຮັບຜູ້ໃຫຍ່ດ້ວຍການອຸປະຖຳອັນຄວນ; ນາກອື່ນໆຢືນປະນົມມື ແລະຈຶ່ງນັ່ງຕາມທີ່ຄວນເມື່ອໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງຈາກເສສະ ພາກັນນົບນ້ອມບູຊາໂດຍບໍ່ມີຄວາມທຸກຮ້ອນ.
Verse 11
पाणिमान्ू, बलवान कुण्डधार, प्रहाद, मूषिकाद, जनमेजय आदि नाग जो पताका, मण्डल और फणोंसे सुशोभित वहाँ उपस्थित होते हैं, महानाग भगवान् अनन्त भी वहाँ स्थित होते हैं, जिन्हें देखते ही जलके स्वामी वरुण आसन आदि देते और सत्कारपूर्वक उनका पूजन करते हैं। वासुकि आदि सभी नाग हाथ जोड़कर उनके सामने खड़े होते और भगवान् शेषकी आज्ञा पाकर यथायोग्य आसनोंपर बैठकर वहाँकी शोभा बढ़ाते हैं। युधिष्ठि!! ये तथा और भी बहुतसे नाग उस सभामें क्लेशरहित हो महात्मा वरुणकी उपासना करते हैं
Narada says: Many serpent-lords—Pāṇimān, the mighty Kuṇḍadhāra, Prahlāda, Mūṣikāda, Janamejaya, and others—adorned with banners, circular emblems, and splendid hoods, are present there. The great serpent, the divine Ananta, is also seated in that assembly; at the very sight of him Varuṇa, lord of the waters, rises to honor him, offers him a seat and other courtesies, and worships him with due reverence. Vāsuki and the other nāgas stand before him with folded hands; then, by the command of the blessed Śeṣa, they take their appropriate seats and enhance the splendor of the hall. O Yudhiṣṭhira, these and many other nāgas dwell there without distress, devotedly attending upon the great-souled Varuṇa. The passage highlights a moral order in which even powerful beings observe hierarchy, humility, and proper hospitality toward the truly venerable.
Verse 12
बलिवैंरोचनो राजा नरकः पृथिवींजय: । प्रह्मादो विप्रचित्तिश्ष कालखज्जाश्नल दानवा:
Narada said: “King Bali, son of Virocana, and Naraka the conqueror of the earth; Prahlada, Vipracitti, and the Danavas such as Kalakhañja—along with many other Daityas and Danavas—appear in that celestial assembly adorned with charming earrings, beautiful garlands, crowns, and divine garments and ornaments. There they continually attend upon the great Varuṇa, bearer of the noose of Dharma. Having obtained boons, they are mighty in valor and free from death; their conduct and vows are described as excellent.”
Verse 13
सुहनुर्दुर्मुख: शुड्ख: सुमना: सुमतिस्तत: । घटोदरो महापार्शच: क्रथन: पिठरस्तथा
Nārada said: “Suhanu, Durmukha, Śaṅkha, Sumanas, Sumati; Ghaṭodara, Mahāpārśva, Krathana, Piṭhara; King Bali, son of Virocana; the earth-conquering Narakāsura; Prahlāda; Vipracitti; the Dānava Kālakhañja; and many others—Viśvarūpa, Svarūpa, Virūpa, Mahāśiras, the ten-headed Rāvaṇa, Vālī, Meghavāsa, Daśāvara, Ṭiṭṭibha, Viṭabhūta, Saṃhāda, Indratāpana, and the rest—these hosts of Daityas and Dānavas, adorned with charming earrings, splendid garlands, crowns, and divine garments and ornaments, continually worship in that assembly the great god Varuṇa, the noble bearer of the ‘noose of Dharma’. Having obtained boons, they have become valorous and free from death; their conduct and vows are declared to be exceedingly excellent.”
Verse 14
विश्वरूप: स्वरूपश्ष विरूपो5थ महाशिरा: । दशग्रीवक्ष॒ वाली च मेघवासा दशावर:
Narada said: There in that assembly are gathered hosts of Daityas and Danavas—Viśvarūpa, Svarūpa, Virūpa, Mahāśiras; Daśagrīva (Rāvaṇa), Vālī, Meghavāsa, Daśāvara; King Bali, son of Virocana; the earth-conqueror Narakāsura; Prahlāda; Vipracitti; the Danava Kālakhañja; Suhanu, Durmukha, Śaṅkha, Sumanas, Sumati, Ghaṭodara, Mahāpārśva, Krathana, Piṭhara, and others. Adorned with charming earrings, splendid garlands, crowns, and divine garments and ornaments, they continually worship the great-souled god Varuṇa, who bears the noose of dharma. Having obtained boons, they are endowed with valor and have become free from death; their conduct and their vowed observances are described as exceedingly excellent.
Verse 15
टिट्टिभो विटभूतश्न संद्वादश्रेन्द्रतापन: । देत्यदानवसड्घाश्च सर्वे रुचिरकुण्डला:
Nārada said: “There are many hosts of Daityas and Dānavas—adorned with charming earrings—such as Ṭiṭṭibha, Viṭabhūta, Saṃdvāda, Indratāpana, the king Bali (son of Virocana), the earth-conqueror Narakāsura, Prahlāda, Vipracitti, Kālakhañja, Suhanu, Durmukha, Śaṅkha, Sumanas, Sumati, Ghaṭodara, Mahāpārśva, Krathana, Piṭhara, Viśvarūpa, Svarūpa, Virūpa, Mahāśiras, the ten-headed Rāvaṇa, Vālī, Meghavāsa, Daśāvara, and others. Wearing beautiful garlands, crowns, and divine garments and ornaments, they continually worship in that assembly the great Varuṇa, who bears the noose of Dharma. Having obtained boons, they have become valorous and free from death; their conduct and vows are described as exceedingly excellent.”
Verse 16
स्रग्विणो मौलिनश्वैव तथा दिव्यपरिच्छदा: । सर्वे लब्धवरा: शूरा: सर्वे विगतमृत्यव:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາສວມພວງມາລາ ແລະ ມົງກຸດ, ນຸ່ງຫົ່ມເຄື່ອງທິບ, ທຸກຄົນເປັນວີລະບຸລຸດ ແລະ ທຸກຄົນໄດ້ຮັບຄວາມອະມະຕະພາບດ້ວຍພອນ—ພຣະຣາຊາບາລິ ບຸດຂອງ ວິໂຣຈະນະ; ນະຣະກາສຸຣະ ຜູ້ພິຊິດແຜ່ນດິນ; ປຣະຫລາດະ; ວິປຣະຈິຕຕິ; ດານະວະ ກາລະຂັນຊະ; ສຸຫະນຸ; ທຸຣະມຸຂະ; ສັງຂະ; ສຸມະນະ; ສຸມະຕິ; ຄະໂຕດະຣະ; ມະຫາປາຣສວະ; ກຣະຖະນະ; ປິຖະຣະ; ວິສວະຣູປະ; ສະວະຣູປະ; ວິຣູປະ; ມະຫາສິຣະ; ຣາວະນະ ຜູ້ມີສິບໜ້າ; ວາລີ; ເມຄະວາສະ; ທະສາວະຣະ; ຕິຕຕິພະ; ວິຕະພູຕະ; ສັມຫາດະ; ອິນທຣະຕາປະນະ ແລະ ອື່ນໆ—ຫມູ່ດາຍຕະ ແລະ ດານະວະເຫຼົ່ານີ້ ປະດັບດ້ວຍຕຸ້ມຫູອັນງາມ, ສາຍຄໍອັນວິຈິດ, ມົງກຸດ, ແລະ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ-ເຄື່ອງປະດັບທິບ; ໃນສະພານັ້ນ ພວກເຂົານົບນ້ອມບູຊາພຣະວະຣຸນະ ມະຫາຕະມະ ຜູ້ຖືບ່ວງແຫ່ງທັມມະ ຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ. ເມື່ອໄດ້ພອນແລ້ວ ພວກເຂົາກໍມີຄວາມກ້າຫານ ແລະ ພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍ; ຈັນຍາ ແລະ ວຣະຕະຂອງພວກເຂົາ ຖືກກ່າວວ່າດີເລີດ».
Verse 17
ते तस्यां वरुणं देवं धर्मपाशधरं सदा । उपासते महात्मानं सर्वे सुचरितव्रता:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໃນສະພານັ້ນ ພວກເຂົານົບນ້ອມບູຊາພຣະວະຣຸນະ ຜູ້ເປັນເທວະ ຜູ້ຖືບ່ວງແຫ່ງທັມມະ ຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ—ມະຫາຕະມະ ແລະ ໝັ້ນຄົງຕະຫຼອດການ. ທີ່ນັ້ນ ຫມູ່ດາຍຕະ ແລະ ດານະວະ—ບາລິ ບຸດຂອງ ວິໂຣຈະນະ; ນະຣະກາສຸຣະ ຜູ້ພິຊິດແຜ່ນດິນ; ປຣະຫລາດະ; ວິປຣະຈິຕຕິ; ດານະວະ ກາລະຂັນຊະ; ສຸຫະນຸ; ທຸຣະມຸຂະ; ສັງຂະ; ສຸມະນະ; ສຸມະຕິ; ຄະໂຕດະຣະ; ມະຫາປາຣສວະ; ກຣະຖະນະ; ປິຖະຣະ; ວິສວະຣູປະ; ສະວະຣູປະ; ວິຣູປະ; ມະຫາສິຣະ; ຣາວະນະສິບໜ້າ; ວາລີ; ເມຄະວາສະ; ທະສາວະຣະ; ຕິຕຕິພະ; ວິຕະພູຕະ; ສັມຫາດະ; ອິນທຣະຕາປະນະ ແລະ ອື່ນໆ—ປະດັບດ້ວຍຕຸ້ມຫູອັນງາມ, ພວງມາລາອັນສະຫງ່າງາມ, ມົງກຸດ, ແລະ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ-ເຄື່ອງປະດັບທິບ, ນົບນ້ອມພຣະວະຣຸນະ ຜູ້ຄ້ຳຈຸນວິໄນທາງທັມມະ ຢ່າງສະເໝີ. ເມື່ອໄດ້ພອນແລ້ວ ພວກເຂົາມີຄວາມກ້າຫານ ແລະ ຖືກກ່າວວ່າພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍ; ຈັນຍາ ແລະ ວຣະຕະຂອງພວກເຂົາ ຖືກພັນລະນາວ່າດີເລີດຢ່າງຍິ່ງ».
Verse 18
तथा समुद्राश्चत्वारो नदी भागीरथी च सा | कालिन्दी विदिशा वेणा नर्मदा वेगवाहिनी,चारों समुद्र, भागीरथी नदी, कालिन्दी, विदिशा, वेणा, नर्मदा, वेगवाहिनी,
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ອີກທັງ ມະຫາສະໝຸດທັງສີ່ ແລະ ແມ່ນ້ຳພາຄີຣະຖີອັນໂດ່ງດັງນັ້ນ; ພ້ອມດ້ວຍແມ່ນ້ຳ ກາລິນດີ, ວິດິຊາ, ເວນາ, ແລະ ນະຣະມະດາ ຜູ້ໄຫຼໄວ».
Verse 19
विपाशा च शठतद्गुश्न चन्द्रभागा सरस्वती । इरावती वितस्ता च सिन्धुर्देवनदी तथा,विपाशा, शतद्रु, चन्द्रभागा, सरस्वती, इरावती, वितस्ता, सिन्धु, देवनदी,
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ຍັງມີແມ່ນ້ຳອັນສັກສິດເຫຼົ່ານີ້ອີກ—ວິປາຊາ, ສະຕະດຣູ, ຈັນທຣະພາຄາ, ສະຣັສວະຕີ, ອິຣາວະຕີ, ວິຕັສຕາ, ສິນທຸ, ແລະ ດັ່ງດຽວກັນ ເທວີ-ນະດີ.»
Verse 20
गोदावरी कृष्णवेणा कावेरी च सरिद्वधरा । किम्पुना च विशल्या च तथा वैतरणी नदी,गोदावरी, कृष्णवेणा, सरिताओंमें श्रेष्ठ कावेरी, किम्पुना, विशल्या, वैतरणी नदी,
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «(ມີ) ແມ່ນ້ຳ ໂຄທາວະຣີ, ກຣິສນະເວນາ, ແລະ ກາເວຣີ—ຜູ້ເລີດລ້ຳໃນບັນດາແມ່ນ້ຳ—ພ້ອມດ້ວຍ ກິມປຸນາ, ວິຊະລະຍາ, ແລະ ແມ່ນ້ຳ ໄວຕະຣະນີ.»
Verse 21
तृतीया, ज्येष्ठलिला, महानद शोण, चर्मण्वती, पर्णाशा, महानदी,
ນາຣະດະ ຍັງຄົງລຽນນາມແມ່ນ້ຳອັນມີຊື່ສຽງ: ຕຣີຕີຍາ (Tṛtīyā), ເຈຍດຖະລີລາ (Jyeṣṭhalīlā), ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ ໂຊນ (Śoṇa), ຈັຣມະນວະຕີ (Carmaṇvatī), ປັຣນາຊາ (Parṇāśā) ແລະແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ອື່ນອີກສາຍໜຶ່ງ.
Verse 22
सरयूर्वारवत्याथ लाड़्ली च सरिद्वरा । करतोया तथात्रेयी लौहित्यशक्ष महानद:,सरयू, वारखत्या, सरिताओंमें श्रेष्ठ लांगली, करतोया, आत्रेयी, महानद लौहित्य,
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ຍັງມີແມ່ນ້ຳເຫຼົ່ານີ້ອີກ— ສະຣະຍູ (Sarayu), ວະຣະວະຕີ (Varavatī), ແລະແມ່ນ້ຳອັນດີເລີດ ລັງຄະລີ (Laṅgalī); ອີກທັງ ກະຣະໂຕຍາ (Karatoyā) ແລະ ອາຕເຣຍີ (Ātreyī); ແລະແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ ລາວຫິຕະຍະ (Lauhitya).”
Verse 23
तृतीया ज्येछ्ठिला चैव शोणश्लवापि महानद: । चर्मण्वती तथा चैव पर्णाशा च महानदी
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ຍັງມີທີ່ຂ້າມນ້ຳອັນສັກສິດ (tīrtha) ອັນໂດ່ງດັງເຫຼົ່ານີ້— ຕຣີຕີຍາ (Tṛtīyā), ເຈຍດຖິລາ (Jyeṣṭhilā), ໂຊນະຊະລະວາ (Śoṇaślavā), ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ ຈັຣມະນວະຕີ (Carmaṇvatī), ແລະ ປັຣນາຊາ (Parṇāśā) ອັນເປັນແມ່ນ້ຳມະຫາ; ອີກທັງ ລັງຄະຕີ (Laṅghatī), ໂກມາຕີ (Gomātī), ສັນທະຍາ (Sandhyā), ແລະ ຕຣິຫສໂຣຕະສີ (Triḥsrotasī). ເຫຼົ່ານີ້ ແລະອື່ນໆອີກຫຼາຍ ໂດ່ງດັງໃນໂລກວ່າເປັນ tīrtha ອັນດີເລີດ.”
Verse 24
सरित: सर्वतश्नान्यास्तीर्थानि च सरांसि च | कूृपाश्न सप्रस्रवणा देहवन्तो युधिष्ठिर
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຢຸທິດຖິຣະ, ແມ່ນ້ຳທັງປວງທີ່ເໝາະແກ່ການອາບນ້ຳ, tīrtha ທັງປວງ, ແລະທະເລສາບທັງປວງ; ບໍ່ນ້ຳ ແລະນ້ຳພຸທີ່ມີທາງໄຫຼອອກ—ທັງໝົດນີ້ ເມື່ອຮັບຮູບກາຍເປັນສັດມີຊີວິດ ກໍບູຊາ ພຣະວະຣຸນະ (Varuṇa) ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່. ເຊັ່ນດຽວກັນ ສັດນ້ຳທັງປວງກໍຄາລະວະພຣະອົງ.”
Verse 25
पल्वलानि तडागानि देहवन्त्यथ भारत । दिशस्तथा मही चैव तथा सर्वे महीधरा:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ບຶງຕົມແລະສະໜອງນ້ຳ, ສັດຜູ້ມີຮ່າງກາຍ, ທິດທັງປວງ, ແຜ່ນດິນເອງ, ແລະພູເຂົາທັງປວງ—ທັງໝົດນີ້ລ້ວນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂລກທີ່ມີລະບຽບ.”
Verse 26
गीतवादित्रवन्तश्न गन्धर्वाप्सरसां गणा:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນມີຝູງຫຼາຍຂອງຄັນທະວະ ແລະ ອັບສະຣາ ກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງຂັບຮ້ອງ ແລະ ສຽງດົນຕີ»។
Verse 27
महीधरा रत्नवन्तो रसा ये च प्रतिछ्िता:
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ພູເຂົາທັງຫຼາຍອຸດົມດ້ວຍແກ້ວມະນີ ແລະ ດິນແດນຕ່າງໆ ກໍຖືກສ້າງຕັ້ງຢ່າງໝັ້ນຄົງ ພ້ອມດ້ວຍສານະສຳຄັນແຫ່ງຊີວິດຂອງຕົນ»។
Verse 28
वारुणश्न तथा मन्त्री सुनाभ: पर्युपासते
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ວາຣຸນະຊະນະ ແລະ ລັດຖະມົນຕີ ສຸນາພະ ກໍຢູ່ປະຈຳການໃກ້ຊິດ ຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ແລະ ຄວາມພ້ອມພຽງ.»
Verse 29
सर्वे विग्रहवन्तस्ते तमीश्वरमुपासते,ये सभी शरीर धारण करके लोकेश्वर वरुणकी उपासना करते रहते हैं
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ທຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຮ່າງກາຍແລະຮູບຮ່າງຂອງຕົນ ແຕ່ກໍບູຊານົບນ້ອມຕໍ່ພຣະອົງນັ້ນ—ພຣະວາຣຸນະ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງໂລກທັງປວງ—ຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ.»
Verse 30
एषा मया सम्पतता वारुणी भरतर्षभ | दृष्टपूर्वा सभा रम्या कुबेरस्य सभां शूणु,भरतश्रेष्ठ। पहले सब ओर घूमते हुए मैंने वरुणजीकी इस रमणीय सभाका भी दर्शन किया है। अब तुम कुबेरकी सभाका वर्णन सुनो
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ອົດທົນໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເດີນທາງທ່ອງໄປ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນແລ້ວຊຶ່ງສະພາອັນຮື່ນຮົມຂອງພຣະວາຣຸນະນີ້. ບັດນີ້ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ຈົ່ງຟັງຂ້າພະເຈົ້າພັນລະນາສະພາຂອງກຸເບຣະ.»
Verse 113
पताकिनो मण्डलिन: फणावन्तश्न सर्वश: । (अनन्तश्न महानागो यं स दृष्टवा जलेश्वर: । अभ्यर्चयति सत्कारैरासनेन च त॑ विभुम् ।।
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນມີນາກຫຼາຍປະເພດ—ຖືທຸງ, ຂົມຕົວເປັນວົງ, ແລະຊູຫົວມີພັດຫົວ (ຟະນາ) ດັ່ງມົງກຸດ. ເມື່ອເຫັນນາກໃຫຍ່ ອະນັນຕະ, ພຣະເຈົ້າແຫ່ງນ້ຳ (ວະຣຸນ) ກໍລຸກຂຶ້ນ ເພື່ອຖວາຍການນັບຖືດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາອັນສົມກຽດ ແລະຈັດອາສນະໃຫ້ແກ່ຜູ້ມີອານຸພາບນັ້ນ. ວາສຸກີ ແລະນາກຫົວໜ້າອື່ນໆ ຢືນມືປະນົມ; ແລະໂດຍການອະນຸຍາດຂອງ ເສສະ, ຂ້ອຍກໍໄດ້ນັ່ງລົງຕາມຄວາມສົມຄວນ. ນາກເຫຼົ່ານີ້ ແລະອີກຫຼາຍຕົວ, ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ລ້ວນປະຈຳຮັບໃຊ້ບູຊາ ພຣະວະຣຸນຜູ້ມີໃຈໃຫຍ່ ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເມື່ອຍລ້າ.»
Verse 253
उपासते महात्मानं॑ सर्वे जलचरास्तथा । समस्त सरिताएँ
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ສັດນ້ຳທັງປວງກໍບູຊາ ພຣະວະຣຸນຜູ້ມີໃຈໃຫຍ່ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ແມ່ນ້ຳ ແລະແຫຼ່ງນ້ຳທຸກຊະນິດ—ທະເລສາບ, ບໍ່ນ້ຳ, ນ້ຳພຸ, ໜອງ, ອ່າງນ້ຳ—ພ້ອມທັງທິດທັງຫຼາຍ, ແຜ່ນດິນ, ແລະພູເຂົາ; ຕະຫຼອດຈົນສັດທີ່ເຄື່ອນໄຫວໃນນ້ຳທັງປວງ—ຕ່າງຮັບຮູບຕາມສະພາບຂອງຕົນ ແລະຖວາຍການນັບຖືບູຊາແດ່ ພຣະວະຣຸນ.»
Verse 263
स्तुवन्तो वरुणं तस्यां सर्व एव समासते । सभी गन्धर्व और अप्सराओंके समुदाय भी गीत गाते और बाजे बजाते हुए उस सभामें वरुणदेवताकी स्तुति एवं उपासना करते हैं
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໃນສະພາອັນສະຫງ່າງາມນັ້ນ ຜູ້ຢູ່ທັງປວງນັ່ງຮ່ວມກັນ ແລະສັນລະເສີນ ພຣະວະຣຸນ. ພວກຄັນທະຣະວະ ແລະຝູງອັບສະຣາ ຮ້ອງເພງ ແລະບັນເລງດົນຕີ ຖວາຍບົດສັນລະເສີນອັນເປັນການບູຊາ—ເພື່ອສະແດງວ່າ ຄວາມເຄົາລົບແລະຄວາມພັກດີ ແມ່ນກິລິຍາອັນຄວນໃນສະພາເທວະ.»
Verse 276
कथयन्त: सुमधुरा: कथास्तत्र समासते । रत्नयुक्त पर्वत और प्रतिष्ठित रस (मूर्तिमान् होकर) अत्यन्त मधुर कथाएँ कहते हुए वहाँ निवास करते हैं
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນ ພວກເຂົານັ່ງຮ່ວມກັນ ເລົ່າເລື່ອງອັນຫວານຊື່ນ ແລະນ່າພິໄລຢ່າງຍິ່ງ. ແມ່ນແຕ່ພູເຂົາທີ່ປະດັບດ້ວຍແກ້ວມະນີ ແລະສານະສຳຄັນແຫ່ງລົດຊາດທີ່ຕັ້ງມັ່ນ—ເມື່ອຮັບຮ່າງເປັນຕົວຕົນ—ກໍພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະເລົ່ານິທານອັນຫວານລ້ຳຢູ່ເປັນນິດ.»
Verse 286
पुत्रपौत्रै: परिवृतों गोनाम्ना पुष्करेण च | वरुणका मन्त्री सुनाभ अपने पुत्र-पौत्रोंसे घिरा हुआ गौ तथा पुष्कर नामवाले तीर्थके साथ वरुणदेवकी उपासना करता है
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ສຸນາພະ—ມະນະຕຣີຂອງພຣະວະຣຸນ—ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍລູກແລະຫຼານ, ຍັງຄົງບູຊາພຣະວະຣຸນ ໂດຍຜູກພັນກັບທ່ານ້ຳສັກສິດຊື່ ‘ໂກ’ ແລະສະຖານທີ່ຈາລິກຊື່ ‘ປຸສະກະຣະ’.»
Frequently Asked Questions
The motif is accountability through moral restraint: Varuṇa’s sovereignty is presented as rule that binds wrongdoing and stabilizes order, implying governance grounded in enforceable ethical norms.
It instructs that authority is validated by ordered integration—ritual, environment, and diverse constituencies—so a sabhā symbolizes not only power but the capacity to harmonize domains under a coherent rule.
No formal phalaśruti appears; the closing functions as narrative meta-direction, with Nārada asserting eyewitness credibility and shifting the discourse toward Kubera’s sabhā as the next comparative exemplar.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.