Shloka 45

Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ

Nārada’s Examination of Royal Ethics

Devanagari script

कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्धिजसे प्रजा: । राष्ट्र तवानुशासन्ति मन्त्रिणो भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ कठोर दण्डके द्वारा तुम प्रजाजनोंको अत्यन्त उद्धेगमें तो नहीं डाल देते? मन्त्रीलोग तुम्हारे राज्यका न्यायपूर्वक पालन करते हैं न?

Transliteration

kaccin nogreṇa daṇḍena bhṛśam uddvijase prajāḥ | rāṣṭraṃ tavānuśāsanti mantriṇo bharatarṣabha ||

Translation

ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພະຣາຊະພາຣະຕະ, ທ່ານໃຊ້ໄມ້ທັນທະກຳອັນແຂງກ້າ ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນທຸກທ້ອນຢ່າງໜັກຫຼືບໍ? ແລະບັນດາມົນຕີຂອງທ່ານ ບໍລິຫານອານາຈັກຕາມວິໄນ ແລະຄວາມຍຸດຕິທຳອັນຖືກຕ້ອງຫຼືບໍ?»

Word by Word

कच्चित्whether (indeed)? / I hope

नnot

उग्रेणby harsh/terrible

दण्डेनby punishment/rod (authority)

भृशम्excessively, greatly

उद्विजसेyou distress/alarm

प्रजाःthe subjects/people

राष्ट्रम्the kingdom/state

तवof you/your

अनुशासन्तिthey govern/discipline

मन्त्रिणःministers/counsellors

भरतर्षभO bull among the Bharatas

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

Nārada

bharatarṣabha (addressed king of the Bharata line)

mantriṇaḥ (ministers)

rāṣṭra (kingdom)

prajāḥ (subjects)

daṇḍa (punitive authority)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes