Shloka 16
विकृष्यमाणैर्जवनैस्तुरड़मै- हतेश्वरै राजरथै: सुकल्पितै: । मनुष्यमातड्ररथाश्वराशिभि- ्रूतं ब्रजन्तो बहुधा विचूर्णिता:
vikṛṣyamāṇair javanaiḥ turaṅgamaiḥ hateśvarai rāja-rathaiḥ sukalpitaiḥ | manuṣya-mātaṅga-rathāśva-rāśibhiḥ drutaṃ vrajanto bahudhā vicūrṇitāḥ ||
ຊາລະຍະເວົ້າວ່າ: ລົດສົງຄາມຂອງກະສັດທີ່ຈັດແຕ່ງຢ່າງດີ—ບັດນີ້ຂາດເຈົ້າຂອງຄືນັກຮົບລົດ—ຖືກມ້າທີ່ໄວວ່ອງລາກໄປ. ເມື່ອຝູງຄົນ, ຊ້າງ, ລົດທົ່ວໄປ ແລະ ມ້າ ແຕກຕື່ນຫນີຢ່າງສັບສົນ, ຄົນຫຼາຍຜູ້ທີ່ແລ່ນດ້ວຍຄວາມຮີບຮ້ອນ ຖືກຢ່າງຢີ້ຂີ້ບົດຈົນແຕກລະອຽດ. ພາບນີ້ເປີດເຜີຍຄ່າທາງຈິດທຳຂອງສົງຄາມ: ເມື່ອຜູ້ນຳລົ້ມລົງ ແລະ ລະບຽບແຕກພັງ, ຜູ້ບໍ່ຜິດ ແລະ ຄົນທົ່ວໄປ ຖືກທຳລາຍໃນການແຕກຕື່ນຂອງຄວາມຢ້ານກົວ.
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the collateral devastation of war: when commanders fall and discipline breaks, fear-driven flight causes indiscriminate harm. Ethically, it underscores that violence spreads suffering beyond intended targets, crushing even those merely trying to survive.
Śalya describes a battlefield rout: masterless, well-equipped royal chariots are pulled away by swift horses, while crowds of men, elephants, chariots, and horses surge in hurried retreat. In the crush of movement, many are trampled and pulverized.