Shloka 37
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
भीष्ममप्रतियुद्धयन्तं शिखण्डी सायकोत्तमै: । पातयामास समरे सर्वशस्त्रभूृतां वरम्
vaiśampāyana uvāca |
bhīṣmam apratiyuddhayantaṁ śikhaṇḍī sāyakottamaiḥ |
pātayāmāsa samare sarvaśastrabhṛtāṁ varam ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພີສະມະ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຖືອາວຸດທັງປວງ ບໍ່ໄດ້ຕໍ່ຕ້ານຢູ່ໃນສົງຄາມ, ສິຂັນດີ ກໍໄດ້ຍິງດ້ວຍລູກສອນອັນຍອດຢ້ຽມ ແລະເຮັດໃຫ້ທ່ານລົ້ມລົງໃນສະໜາມຮົບ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕຶງຕັນທາງຄຸນທຳຂອງສົງຄາມ: ຊັຍຊະນະຖືກໄລ່ຕາມດ້ວຍຄວາມໄດ້ເປັນຕໍ່ທາງຍຸດທະວິທີ, ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຄວາມຍັບຍັ້ງຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ (ໃນນີ້ ການປະຕິເສດຂອງພີສະມະທີ່ຈະສູ້ກັບສິຂັນດີ) ສ້າງຄວາມບໍ່ສົມດຸນທີ່ມີນ້ຳໜັກທາງຈັນຍາ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical strain within dharma-yuddha: even a supremely righteous warrior like Bhīṣma may refuse to fight under certain moral constraints, and opponents may still exploit that restraint for strategic success—raising questions about fairness, duty, and the costs of victory.
Vaiśampāyana narrates that Śikhaṇḍī, using excellent arrows, brings down Bhīṣma on the battlefield at a moment when Bhīṣma is not fighting back, emphasizing Bhīṣma’s non-resistance toward Śikhaṇḍī and the resulting tactical outcome.