Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

कर्णपर्व — अध्याय ५९

Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces

जिघांसुस्तोमरै: क्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तक: । “यह निषादपुत्र श्रेष्ठ गजराजपर आरूढ़ हो तोमरोंद्वारा भीमसेनको मार डालनेकी इच्छासे क्रोधमें भरे हुए दण्डपाणि यमराजके समान उनपर आक्रमण कर रहा है || ८०६ || सतोमरावस्य भुजौ छिन्नौ भीमेन गर्जत:

jighāṃsus tomaraiḥ kruddho daṇḍapāṇir ivāntakaḥ |

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍໂທສະທີ່ລຸກໂຊນ ແລະຈິດໃຈມຸ່ງຈະຂ້າ ເຂົາພຸ້ນເຂົ້າຫາດ້ວຍຕູມະຣະ (ຫອກຂວ້າງ) ໃນມື—ດັ່ງອັນຕະກະ (ຄວາມຕາຍ) ເອງ, ດັ່ງພະຍົມມະຣາດຜູ້ຖືຄັນທັນດາ—ຫາທາງຈະຟັນລົງພີມເສນ. ພາບນີ້ຍ້ຳເຖິງຄວາມຕຶງຕັນທາງທຳມະຂອງສົງຄາມ: ຄວາມໂກດແຄ້ນສ່ວນຕົວ ແລະຄວາມຫິວກະຫາຍຈະຂ້າ ກົດທັບຄວາມຢັ້ງຢືນ, ໃນຂະນະທີ່ວິລະກຳຖືກວັດກັບພາບອັນຫຼີກບໍ່ພົ້ນຂອງຄວາມຕາຍ.

जिघांसुःdesirous to kill
जिघांसुः:
Karta
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → जिघांसु (इच्छार्थक कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तोमरैःwith javelins/spears
तोमरैः:
Karana
TypeNoun
Rootतोमर
FormMasculine, Instrumental, Plural
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (क्त-कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
दण्डपाणिःthe staff-in-hand one (Yama)
दण्डपाणिः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्डपाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अन्तकःDeath (Yama)
अन्तकः:
TypeNoun
Rootअन्तक
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
A
Antaka (Death)
Y
Yama (Daṇḍapāṇi)
T
tomara (javelin/spear)

Educational Q&A

The verse highlights how anger and the will to kill can dominate the battlefield, casting the warrior in the likeness of Death itself; it invites reflection on the ethical cost of rage-driven violence even within a dharma-framed war.

Sañjaya describes a warrior (contextually the Niṣāda prince upon an elephant in the surrounding passage) charging at Bhīmasena with javelins, furious and intent on killing, compared to Yama/Death advancing to strike.