Shloka 12
कृष्णेन अर्जुनस्य प्रोत्साहनम् — Kṛṣṇa’s Exhortation to Arjuna
Prelude to Karṇa’s Slaying
निष्काणामथ शूराणां शरीराणां च धन्विनाम् | चर्मणां सपताकानां संघास्तत्रापतन् भुवि,भारत! वहाँ भूतलपर कटे हुए मस्तकों, भुजाओं, जाँघों, बड़े-बड़े कुण्डलों, अन्यान्य आभूषणों, निष्कों, धनुर्धर शूरवीरोंके शरीरों, ढालों और पताकाओंके ढेर-के-ढेर पड़े थे
niṣkāṇām atha śūrāṇāṁ śarīrāṇāṁ ca dhanvinām | carmaṇāṁ sapatākānāṁ saṅghās tatrāpatann bhuvi, bhārata |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ, ຢູ່ທີ່ນັ້ນເທິງພື້ນດິນມີກອງຊ້ອນກອງ—ຫົວທີ່ຖືກຕັດ, ແຂນ ແລະຂາອ່ອນ; ຕຸ້ມຫູໃຫຍ່ໆ ແລະເຄື່ອງປະດັບອື່ນໆ; ແຜ່ນຄຳຄໍ (niṣka); ຮ່າງຂອງວີລະບຸລຸດຜູ້ຖືທະນູ; ແລະກອງໂລ່ກັບທຸງ. ພາບນັ້ນເປີດເຜີຍຄ່າແທນອັນນ່າສະພຶງກົວຂອງສົງຄາມ—ທັງຄວາມກ້າຫານແລະການປະດັບປະດາກໍກາຍເປັນເສດຊາກບໍ່ມີຊີວິດ, ເປັນຄຳເຕືອນວ່າຄວາມຮຸນແຮງຊອກຊິງກຽດສັກສີ ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງໂລກີອອກໄປ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the grim reality and moral weight of war: even heroic bodies and symbols of honor (ornaments, banners) become mere debris. It implicitly cautions against attachment to worldly splendor and highlights the human cost that accompanies kṣatriya warfare.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra what he ‘sees’ on the battlefield: heaps of severed limbs and heads, fallen ornaments, and the bodies of archers, along with piles of shields and banners scattered on the earth after intense fighting.