Shloka 273
Karna Reproves Shalya; Brahmin Reports on Bāhlīkas; Shalya’s Universalizing Rebuttal (कर्ण–शल्य संवादः)
स्त्रीमध्यमिव गाहन्ते दैवं तु बलवत्तरम् । संजय! इस प्रकार वर्तमान महान् युद्धोंमें जो मैं प्रतेदिन ही अपने कुछ पुत्रोंको मारा गया और कुछको पराजित हुआ सुनता आ रहा हूँ
strī-madhyam iva gāhante daivaṁ tu balavattaram |
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາພຸ້ນເຂົ້າໄປເຫມືອນເຂົ້າກາງຝູງແມ່ຍິງ; ແຕ່ຊະຕາກຳນັ້ນແຮງກວ່າ. ສັນຊະຍາ! ເມື່ອຂ້ອຍໄດ້ຍິນທຸກມື້ວ່າ ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນີ້ ລູກຊາຍຂອງຂ້ອຍບາງຄົນຖືກສັງຫານ ແລະບາງຄົນຖືກຕີແຕກ, ຂ້ອຍຈຶ່ງເຊື່ອໝັ້ນແລ້ວວ່າ ໃນສະໜາມຮົບບໍ່ມີວີລະບຸລຸດຜູ້ໃດຈະກັ້ນພວກປານດະວະໄດ້. ເຫມືອນຄົນເຂົ້າໄປກາງແມ່ຍິງດ້ວຍຄວາມບໍ່ຢ້ານ, ພວກປານດະວະກໍເຂົ້າມາໃນກອງທັບຂອງຂ້ອຍໂດຍບໍ່ລັງເລ. ໃນເລື່ອງນີ້ ຊະຕາກຳແທ້ໆແມ່ນມີອຳນາດຢ່າງລົ້ນເຫຼືອ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata theme that human prowess and strategy can be overruled by daiva (destiny). Even when armies and heroes are present, outcomes may be driven by a larger moral-causal order, experienced here as the irresistible momentum of the Pāṇḍavas’ victory.
Sañjaya reports the ongoing collapse of the Kaurava side: Dhṛtarāṣṭra keeps hearing that his sons are being killed or defeated daily. Sañjaya concludes that no warrior can stop the Pāṇḍavas, who penetrate the Kaurava ranks as easily as one would enter an unresisting crowd, and he attributes this to the overpowering force of fate.