Shloka 42
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
रक्षितारस्तत: शून्ये कच्चित् तैर्न हतः परै: । किन वीरोंने युद्धमें द्रोणाचार्यको उत्तम धैर्य प्रदान किया? उनकी रक्षा करनेवाले मूर्ख क्षत्रियोंने भयभीत होकर युद्धस्थलमें उन्हें अकेला तो नहीं छोड़ दिया? और इस प्रकार शत्रुओंने सूनेमें तो उन्हें नहीं मार डाला? ।। ४१ $ ।। न स पृष्ठमरेस्त्रासाद् रणे शौर्यात् प्रदर्शयेत्
dhṛtarāṣṭra uvāca | rakṣitārastataḥ śūnye kaccit tair na hataḥ paraiḥ | na sa pṛṣṭham arestrāsād raṇe śauryāt pradarśayet |
ທ້າວ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຜູ້ຄຸ້ມກັນຂອງລາວບໍ່ຢູ່ອ້ອມຂ້າງ ແລະ ລາວຖືກປະໄວ້ໃນທີ່ໂລ່ງບໍ່ມີການປ້ອງກັນ ດຣົະນາຈາຣະຍະ ບໍ່ຖືກສັດຕູຟັນລົງດອກຫລື? ວີລະບຸລຸດໃດໃນສົງຄາມໄດ້ມອບຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງຄວາມກ້າຫານອັນສູງສຸດໃຫ້ດຣົະນາ? ຫຼືວ່າ ກະສັດຕຣິຍະຜູ້ໂງ່ທີ່ຖືກແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ຄຸ້ມກັນລາວ ຖືກຄວາມຢ້ານຄອບງໍາ ແລ້ວລະທິ້ງລາວໃນສະໜາມຮົບ ເຖິງຂັ້ນສັດຕູຂ້າລາວເມື່ອຢືນຢູ່ຜູ້ດຽວ? ແລະ ແນ່ນອນ ນັກຮົບບໍ່ຄວນຫັນຫຼັງໃນສົງຄາມເພາະຢ້ານສັດຕູ ແຕ່ຄວນສະແດງຄວາມກ້າຫານ»
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The passage underscores kṣatriya-dharma: fear must not lead a warrior to abandon his duty or turn his back in battle; protection of a commander is a moral and strategic obligation, and cowardly desertion is condemned.
Dhṛtarāṣṭra anxiously inquires about Droṇa’s safety and the conduct of those assigned to guard him—wondering whether they fled in fear and left him isolated, enabling the enemy to kill him, while also invoking the ideal that a warrior should not retreat out of fear.