Shloka 1563
द्रोण–धृष्टद्युम्नयुद्धवर्णनम्
Drona–Dhrishtadyumna Battle Description
ईजे क्रतुशतै: पुण्यै: समाप्तवरदक्षिणै: । सहस्रों और लाखों कोटि क्षत्रियोंके इन्द्रगोप (वीर-बहूटी) नामक कीट तथा बन्धुजीव (दुपहरिया)-पुष्पके समान रंगवाले रक्तकी धाराओंसे भृगुनन्दन परशुरामने कितने ही तालाब भर दिये और समस्त अठारह द्वीपोंको अपने वशमें करके उत्तम दक्षिणाओंसे युक्त सौ पवित्र यज्ञोंका अनुष्ठान किया
īje kratuśataiḥ puṇyaiḥ samāptavaradakṣiṇaiḥ | sahasroṃ aura lākhōṃ koṭi kṣatriyoṃ ke indragope (vīra-bahūṭī) nāmaka kīṭa tathā bandhujīva (dupahariyā)-puṣpake samāna raṅgavāle raktakī dhārāoṃ se bhṛgunandana paraśurāmane kitane hī tālāba bhar diye aura samasta aṭhāraha dvīpoṃ ko apane vaśa meṃ karke uttama dakṣiṇāoṃ se yukta sau pavitra yajñoṃ kā anuṣṭhāna kiyā
ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ລາວໄດ້ປະກອບພິທີຍັດຍະອັນເປັນກຸສົນຈຳນວນໜຶ່ງຮ້ອຍ ແຕ່ລະພິທີສຳເລັດຄົບຖ້ວນດ້ວຍທານດັກຊິນາອັນດີຍິ່ງຕາມທຳນຽມ. ພາຣຄະວະ ປະຣະສຸຣາມະ—ຫຼັງຈາກນຳສິບແປດດວີປ (ເກາະໃຫຍ່) ທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ—ໄດ້ຊຸມຊ່ຳແຜ່ນດິນດ້ວຍສາຍເລືອດຂອງຄະຊັດຕຣິຍະ ທີ່ແດງດັ່ງແມງອິນທຣະໂກປະ ແລະດອກບັນທຸຊີວະ ຈົນກ່າວກັນວ່າ ລາວເຕີມສະໜອງນ້ຳຫຼາຍໜອງດ້ວຍເລືອດນັ້ນ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ວາງຄວາມເຄົາລົບພິທີກຳອັນຖືກຕ້ອງຄຽງຂ້າງກັບຄວາມຮຸນແຮງອັນນ່າສະພຶງກົວ ເຊີນໃຫ້ຄິດໄຕ່ຕອງວ່າ ອຳນາດແລະຄວາມພະຍາບາດອາດດຳລົງຄຽງຄູ່ກັບການປະພຶດທາງສາສະໜາທີ່ຖືກຮູບແບບພາຍນອກໄດ້ແນວໃດ.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse juxtaposes flawless ritual performance (yajñas completed with proper dakṣiṇā) with extreme violence and conquest, highlighting an ethical tension: outward religious correctness does not automatically purify motives or consequences. It prompts inquiry into whether dharma is fulfilled merely by rites, or by restraint, justice, and right intention.
Nārada recounts Parashurama’s legendary campaign against the Kṣatriyas, describing the earth flooded with their blood—red like indragopa insects and bandhujīva flowers—so much that ponds were filled. After subjugating the ‘eighteen dvīpas’ (the whole world in cosmographic idiom), he performs a hundred sacred sacrifices with excellent priestly gifts.