Shloka 123
Droṇa-parva Adhyāya 49: Yudhiṣṭhira’s Lament and Strategic Foreboding after Abhimanyu’s Fall
उत्तिष्ठमानं सौभद्रं गदया मूर्थ््यताडयत् । तत्पश्चात् कुरुकुलकी कीर्ति बढ़ानेवाले दुःशासनपुत्रने पहले उठकर उठते हुए सुभद्राकुमारके मस्तकपर गदाका प्रहार किया
uttiṣṭhamānaṃ saubhadraṃ gadayā mūrdhni atāḍayat | tatpaścāt kurukulakīrtiṃ vardhayituṃ duḥśāsanaputro 'gra uttiṣṭhantam eva subhadrākumārasya mūrdhni gadā-prahāram akarot ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອ ອະພິມັນຍຸ ລູກຂອງ ສຸພັດຣາ ກຳລັງລຸກຂຶ້ນ ກໍຖືກຟາດທີ່ສະໝອງດ້ວຍຄອນ (ກະດາ). ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ລູກຊາຍຂອງ ທຸຫສາສະນະ—ຜູ້ປາດຖະໜາຈະເພີ່ມພູນກຽດສັກສີໃຫ້ວົງກູຣຸ—ໄດ້ລຸກຂຶ້ນກ່ອນ ແລະໃນຂະນະທີ່ຊາຍໜຸ່ມຍັງກຳລັງລຸກ ກໍຟາດຄອນລົງໃສ່ສະໝອງຂອງລູກສຸພັດຣາ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການສວຍໂອກາດອັນໂຫດຮ້າຍໃນສົງຄາມ ເມື່ອຄວາມກ້າຫານຖືກອ້າງເອົາແມ່ນກະທັ້ງດ້ວຍການຕີຄູ່ຕໍ່ສູ້ໃນຍາມອ່ອນແອ ແລະເກີດຄວາມຕຶງຕັນລະຫວ່າງກຽດສັກສີກະສັດຕຣິຍະທີ່ອ້າງອີງ ກັບຄວາມໄຮ້ເມດຕາຂອງສົງຄາມຈິງ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral strain of warfare: the pursuit of kīrti (fame) and clan-glory can drive actions that appear to violate ideals of fair combat. It invites reflection on how dharma is tested when victory and reputation become overriding motives.
Sañjaya narrates that Abhimanyu (Saubhadra), while attempting to rise, is struck on the head with a mace. The son of Duḥśāsana is specifically described as delivering this blow, framing it as an act meant to enhance Kuru renown.